14 تامىز, 2013

سال اۋرۋىنا قارسى ساپالى ەم

1030 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتىلىق سىنىقشى اباي بايماعامبەتوۆ جۋىردا ەلورداعا كەلىپ, ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ونداعى ماقساتى – سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالاردىڭ تولىق ساۋىعۋى ءۇشىن تولاسسىز وقىتۋ مەكتەبىنە اتا-انالاردى جيناۋ, ءار بالاعا ءوز اتا-اناسى جاقىن ەكەنىن, اۋرۋ بالاعا ۇزاق ءارى شىدامدىلىقپەن جاتتىعۋ جاساتۋ بارىسىندا ءتيىمدى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن دارىپتەۋ.

 

الماتىلىق سىنىقشى اباي بايماعامبەتوۆ جۋىردا ەلورداعا كەلىپ, ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. ونداعى ماقساتى – سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالاردىڭ تولىق ساۋىعۋى ءۇشىن تولاسسىز وقىتۋ مەكتەبىنە اتا-انالاردى جيناۋ, ءار بالاعا ءوز اتا-اناسى جاقىن ەكەنىن, اۋرۋ بالاعا ۇزاق ءارى شىدامدىلىقپەن جاتتىعۋ جاساتۋ بارىسىندا ءتيىمدى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن دارىپتەۋ.   ءباسپاسوز جيىنىن «رۋحانيات» حالىقارالىق مۇسىلمان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور مۇرات مىڭباەۆ جۇرگىزىپ وتىردى.   جيىنعا اباي سىنىقشىمەن بىرگە رەسپۋبليكالىق «جان مەيىرى» جۋرنالىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى كارىم قۋانىش, اتا-انالاردىڭ بالالار مۇگەدەكتىگىمەن كۇرەس قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى بيكەن ءابىشوۆا, «التىن وردا» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى بەرىك ومىرزاقوۆ جانە سال اۋرۋىنا دۋشار بولعان بالالاردىڭ اتا-انالارى قاتىستى.

اباي بايماعامبەتوۆ – جەتى اتاسىنان بەرى سىنىقشىلىق دارىعان اۋلەتتىڭ ۇرپاعى. رەسەيدەن كوشىپ كەلگەنىنە ەكى جىلدىڭ ءجۇزى بولعان. وسى ەكى جىلدىڭ كولەمىندە ول ەلىمىزدەگى سال اۋرۋىمەن اۋىراتىن بالالاردىڭ اياعىنان تۇرىپ كەتۋى ءۇشىن ءوزىنىڭ «اباي ەمشى» ورتالىعىندا بالالاردى دامىلسىز ەمدەۋ­دە. ءباسپاسوز جيىنىندا اباي سىنىقشى: «ءبىزدىڭ ەمدەۋ ءادىسىمىز – ايكۇنە دەپ اتالادى. ياعني, ايكۇنە جاتتىعۋلارىن جاساتۋ ارقىلى سال اۋرۋىنا ۇشىراعان بالالاردىڭ بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە جەتۋىنە كۇش سالامىز. بىزدەن بۇرىن ءومىر سۇرگەن قازاقتاردىڭ اراسىندا سال اۋرۋى كەزدەسپەگەن ەكەن. اتتىڭ جالىندا, تۇيەنىڭ قومىندا ەرجەتكەن جاۋىنگەر حالىق ەمحانا, اۋرۋحانا دەگەندى بىلمەي, ءوز اۋرۋلارىن وزدەرى جازىپ الاتىنداي قاسيەتكە يە بولعان. ونىڭ ىشىندە ءشوپ دارىمەن ەمدەۋ, سىنىقشىلىق, ەمشىلىك سياقتى قاسيەتتەر حالىقتىڭ دەنى ساۋ, عۇمىرى ۇزاق بولۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەن. بۇل كۇندە ونداي قاسيەتكە يە ادامدار از دا بولسا, ەل ىشىندە كەزدەسەدى. مەنىڭ ماقساتىم – بىلگەنىمدى وزىممەن بىرگە الا كەتپەي, ءىزباسار-شاكىرت تاربيەلەۋ. سولار ارقىلى قازاق دالاسىندا سىنىقشىلاردى كوبەيتۋ. ال, بالالاردىڭ سال اۋرۋىنا كەلەتىن بولساق, بۇل جازىلمايتىن اۋرۋ ەمەس. بىراق وعان شىدام, ءتوزىم كەرەك. ءاربىر اتا-انا ءوز بالاسىن شىدامدىلىقپەن ەمدەي ءبىلۋى قاجەت. بۇل ءۇشىن ءبىز ولارعا ايكۇنە جاتتىعۋىن ۇيرەتەمىز» – دەدى.

جيىندا اباي ەمشى تۋرالى ءبىراز مالىمەتكە قانىقتىق. ونىڭ ءبىر پاراسى مىناداي. بايماعامبەتوۆ ويلاپ تاپقان ايكۇنە جاتتىعۋىنا 1998 جىلى رەسەيدىڭ جالپى پاتولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا جانە 2005 جىلى سانكت-پەتەربۋرگ مەملەكەتتىك پەدياترلىق مەديتسينا اكادەمياسىندا تاجىريبە جاسالعان. بۇل جاتتىعۋعا ەكى رەت پاتەنت الىنعان. 2005 جىلى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميتەتى ايكۇنە جاتتىعۋىن ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋ ءادىسى رەتىندە بەكىتكەن. 2003-2006 جىلدارى اباي ەمشىنىڭ دەنساۋلىق شەبەرحاناسى نەگىزىندە مەديتسينالىق جانە وقۋ مەكەمەلەرىندە ايكۇنە تەحنولوگياسىن وقىتۋ جانە ەنگىزۋدە عىلىمي-زەرتتەۋلەر مەن كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىلعان.

ايكۇنە – كونە تۇرىك تىلىندە «جانىڭدى اش, شىنايى سويلە» دەگەن ماعىنانى بەرەدى ەكەن. اباي بايماعامبەتوۆ بۇل جاتتىعۋدىڭ دەنەنىڭ, رۋحتىڭ جانە جاننىڭ تابىسۋىنا اسەر ەتىپ, ادام اعزاسىندا دەنساۋلىقتى تەڭگەرىمدە ۇستاۋعا ەسەپتەلگەنىن ايتتى. بۇل كۇندە رەسەي, ءۇندىستان, ۋكراينا جانە قازاقستاندا ايكۇنە ءىزباسارلارى 10 مىڭنان اسىپ كەتىپتى. سونداي-اق, «ايكۇنە كاسىبي مەديتسينالىق ورتالىعى», «ايكۇنە پسيحوتەراپيالىق ورتالىعى», «ايكۇنە قاۋىمداستىعى», «ايكۇنە قوزعالىسى» سىندى وداقتار دۇنيەگە كەلگەن.

ەلىمىزدە سال اۋرۋىمەن اۋىراتىن بالا­لاردىڭ سانى 2010 جىلى 10 مىڭنان اسقانى بەلگىلى. ەلىمىزدەگى وڭالتۋ ورتالىقتارى مەن باسقا دا دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىندە بۇل بالالاردىڭ كوپشىلىگى جىل سايىن ەم قابىلداعانىمەن, ءتىپتى, شەتەل اسىپ, قىمبات-ءدارى-دارمەك پەن وپەراتسيالارعا جۇگىنگەنىمەن, اياقتان تۇرىپ كەتەتىندەرى بىرەن-ساران ەكەنى بارشاعا ايان. ايتسە دە جىلت ەتكەندى جاقسىلىققا بالايتىن ءاربىر اتا-انا ءوز بالاسىنىڭ بولاشاقتا ساۋىعىپ كەتۋىنەن ۇمىتتەنىپ, ءۇمىت وتىن وشىرمەك ەمەس. اباي ەمشى بۇل تۇرعىدا ناعىز «ىزدەگەنگە تابىلعان» قامقورشى دەر ەدىك. ول ءاربىر اتا-اناعا ايكۇنە جاتتىعۋىن تەگىن ۇيرەتۋگە دايار. باستىسى, نيەت پەن سەنىم كەرەك.

ايگۇل سەيىلوۆا,

«ەگەمەن قازاقستان».

سوڭعى جاڭالىقتار