قوعام • 20 اقپان، 2020

الەۋمەت پەن اكىم، قانشالىقتى جاقىن؟

41 رەتكورسەتىلدى

اشىقتىقتىڭ ءبىر ۇلگىسى وبلىس اكىمدەرىنىڭ تۇرعىندار الدىندا ەسەپ بەرۋىنەن دە باي­قالىپ وتىر. وسى ورايدا، الەۋمەت پەن اكىمنىڭ اراسى قان­شالىقتى بايلانىستا ەكەنىن الماتى وبلىسىنىڭ باس­شىسى اماندىق باتالوۆتىڭ قورىتىندى ەسەبىن تىڭداۋ بارى­سىن­دا باعامداعان ەدىك.

بىلتىر الماتى وبلى­سىن­داعى جالپى وڭىرلىك ءونىم كولە­مى بۇرناعىعا قاراعاندا 4،5 پايىزعا ءوسىپ، قارجىلاي ءتۇسىم 3 ترلن تەڭ­گەگە جەتتى. جالپى، 2019 جى­لى ءوڭىر بويىنشا مەملەكەتتىك بيۋد­­جەتكە 509 ملرد تەڭگە جي­نال­عان. ءبىر جىل ىشىندە 31 مىڭ ادام تۇ­راقتى جۇمىسپەن قامتىلدى. سونداي-اق وتكەن دەمالىس ماۋسىمى جەتىسۋ ولكەسى ءۇشىن تابىس­تى ءوتتى. وڭىرگە 2،3 ملن تۋريست كەلگەن.

بيىل وبلىس بيۋدجەتىنەن بولىنەتىن قارجىنىڭ 75 پايىزى تۇرعىنداردىڭ ءال-­اۋقاتىن ارتتىرۋ مەن تىرشىلىك ەتۋ­گە­ قو­لاي­لى ورتا قالىپتاستىرۋعا باعىت­تالا­دى. ماسەلەن، ءبىلىم سالاسىنا 59 ملرد تەڭ­گە جۇمسالماق. ايماقتاعى جولداردى جون­­دەۋگە 40 ملرد تەڭگە، تۇرعىن ءۇي قۇرى­لى­سىن جۇرگىزۋگە 32،6 ملرد تەڭگە، اۋىز سۋ­­مەن قامتۋعا 10،5 ملرد تەڭگە جانە تا­بي­­عي­ گاز­بەن قامتۋ ىسىنە 3،2 ملرد تەڭگە قار­جى قا­­راستىرىلعان، دەيدى وبلىس اكىمى ا.باتالوۆ.

وڭىردە ءالى دە مەكتەپ عيمارا­تى­نىڭ­ جەتىسپەۋشىلىگى بار. قازىر 38 مەكتەپتە وقۋ­شىلار ءۇش اۋىسىمدا ءبىلىم الۋعا ءماجبۇر.

– 2019-2020 وقۋ جى­لىندا 48 مىڭ بالا ءبىرىنشى سىنىپ­قا بارعان. ياعني، ءبىلىم الۋعا قاجەتتى ورىن سانى بىردەن 20 مىڭعا كوتەرىلدى. نا­تيجەسىندە، مەكتەپتەر ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋعا ەرىكسىز كوشتى، – دەيدى وبلىس اكىمى.

بيىل وڭىردە تاعى 13 مەكتەپ عيماراتى­نىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ، قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. قازىر وبلىس اۋماعىندا 15 700 بالا مەكتەپكە قاتى­ناپ وقيدى. ولار نەگىزىنەن شاعىن ەلدى مەكەندەر مەن ساياجايلار اۋماعىندا تۇرا­تىن وتباسىلاردىڭ بالالارى.

– بالالاردى تاسىمالداۋ بو­يىنشا تۋىن­داعان ماسەلەگە جانىمىز اۋىرادى. بۇل ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشسەك دەيمىز. بيىل مۇقتاج مەكتەپتەرگە 70 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الىپ بەرۋدى ۇيعار­دىق. قازىر وسى ماق­ساتقا دەپ 1 ملرد تەڭگە بولدىك، بۇل قار­جىعا بار­لىق مەكتەپ قاجەتتى كولىك­پەن 100 پايىزعا قامتىلادى، – دەيدى ا.باتالوۆ.

وتكەن جىلى الماتى وبلى­سىن­­داعى الەۋمەتتىك كومەك­كە مۇق­­تاج جانداردى­ قارجىلاي قول­داۋ­عا 38 ملرد تەڭگە جۇم­سال­عان. ونىڭ ىشىندە كوپ بالالى وتباسى­لار­ مەن از قامتىلعان اۋلەتتەرگە بولىنگەن بيۋد­جەت قاراجاتى 3،5 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.

– وتكەن جىلى الەۋ­مەتتىك جاعىنان قورعاۋدى قاجەت ەتەتىن تۇرعىندار مەن كوپ با­لالى وتبا­سى­­لارعا كو­مەك كور­سە­تۋ ءۇشىن وبلىس­­تىڭ الەۋ­مەت­تىك كار­تاسىن جاسا­دىق. بۇل بويىنشا ارنايى سانات­قا جاتاتىن ادامدار ناقتى كومەك الدى، – دەدى كەزدەسۋدە ا.باتالوۆ.

اۋماقتا از قامتىلعان وت­با­سى­لاردى كوگىل­دىر وتىن جە­ل­­ى­سىنە تەگىن قوسۋ ءىسى دە جول­عا قو­يىلدى، بىلتىر 2277 ۇيگە گاز كىر­گىزىلدى. ال 22،6 مىڭ وتبا­سىنىڭ ۇيىنە ءيىس تيۋدەن ساق­تان­دىراتىن قون­دىرعى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبى­نەن ورناتىلدى. وسى جەردە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى قولداۋعا باعىتتالعان شارالاردى ايتپاي كەتۋگە بولماس. قازىر وبلىس­تا 67 500 مۇگەدەك جان تۇرىپ جاتىر. بىلتىر كەمباعال جانداردى وڭال­تۋ مەن باسقا دا ماسەلەلەردى شەشۋگە 3،7 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن. ناتي­جەسىندە، تالدىقورعان قالاسى مەن ىلە، قاراساي، تالعار اۋداندارىنان مۇگەدەكتەردى وڭالتۋ ورتالىقتارى اشىلىپ، مۇم­كىن­دىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن يگىلىكتى ءىس اتقارىلدى.

الماتى وبلىسىنىڭ جەكەلە­گەن اۋداندارىندا جەدەل جار­دەم قىزمەتىنىڭ ءبىر بريگاداسى 10 مىڭ تۇرعىنعا قىزمەت كورسەتۋگە ءماجبۇر. سونداي-اق العاشقى مەديتسينالىق كومەك كور­سەتۋگە اسىققان دارىگەرلەرگە مىنە­تىن كولىك تە جەتىسپەيدى. قازىر جەدەل جاردەم قىزمەتىنىڭ وكىلدەرىنە ءوز مىندەتتەرىن مۇل­تىك­سىز اتقارۋ ءۇشىن 70 كولىك قاجەت.

– ءبىرىنشى كەزەكتە كولىك تاپ­شى­­لىعىن شەشە­مىز. قازىر رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەت ەسەبى­نەن 35 كولىك ساتىپ الۋعا قارجى ءبو­لىن­دى. قالعان 35 كولىكتى وب­لىس­تىڭ قارا­جا­تىنا الىپ جاتىرمىز، – دەدى ءوڭىر باسشىسى.

جالپى، وبلىستىڭ دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىندا كادر تاپشى­لى­عى قاتتى سەزىلىپ وتىر. وبلىس اكىمىنىڭ ەسەبىندە ايتىلعانداي، جەتىسۋدا 214 مامانعا سۇرانىس بار ەكەن. وبلىس تاراپىنان كادر تاپشىلىعىن شەشۋ ءۇشىن دارىگەر دايىندايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تىعىز بايلانىس جاسالىپ جاتىر. قاجەتتى ماماندى وقىتۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 18 ميلليون تەڭگە قارجى قارالدى. بيىلدان باس­تاپ 47 جاس دارىگەر جوعارى مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىن ءتامامداپ، وبلىستىڭ اۋداندارىندا جۇمىسقا كىرىسەدى.

– مەديتسينا سالاسىنداعى مامان تاپشىلىعىنىڭ ءبىر ۇشى جاس دارىگەرلەردى باسپانامەن قامتۋعا تىرەلەدى. اسىرەسە اۋدان ورتا­لىقتارى مەن اۋىلدارعا بار­عان جاس ماماننىڭ تۇراقتاپ قالۋىنا جاعداي جاساۋ كەرەك. بيىل ءبىرىنشى كەزەكتە جالپى تاجىريبە دارىگەرلەرىن تۇرعىن ۇيمەن قامتۋعا كىرىسەمىز. ولارعا ارناپ بارلىق اۋدان مەن قالادان 126 پاتەر ساتىپ الۋدى باس­تا­دى. بۇل ماقساتقا 756 ملن تەڭگە بولدىك، – دەدى ءوز سوزىندە ا.باتالوۆ.

الماتى وبلىسىندا بىلتىر 894 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىل­گەن. بۇل كورسەتكىش 2018 جىلمەن سا­لىس­­­تىرعاندا 25 پايىزعا ارتىق بول­­­عانى­مەن، باسپاناعا مۇقتاج جان­داردىڭ ۇلەسىن ازايتۋعا مۇم­كىندىك بەرمەي وتىر. قازىر تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 50 700 ادام تۇر ەكەن.

– بىلتىر وبلىستا «نۇرلى جەر»، «7-20-25»، «باقىتتى وتباسى» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە 2443 وتباسى باس­پانالى بولدى. ونىڭ ىشىندەگى 1779 وتباسى الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان توپقا جاتادى، – دەيدى ايماق باسشىسى ا.باتالوۆ.

ياعني، وبلىستا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى بيىل دا قارقىن الماق. ناتيجەسىندە، بارلىق باعىت بو­يىنشا 3600 وتباسىن باسپانامەن قامتۋ مۇمكىندىگى تۋادى. وسى لەكپەن 2400 كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىنا دا تۇرعىن ءۇي الۋ باقىتى بۇيىراتىن بولادى. ايتپاقشى، باسپانا مۇقتاجدىعىن شەشۋگە مەتسەناتتار دا مىقتاپ كىرىسە باس­تاپتى. وتكەن جىلى قايىرىمدى جاندار جەكە قارجىسىنا 170 باس­پانا ساتىپ الىپ، مۇقتاج وتبا­­سىلارىنا تارتۋ ەتتى.

 

الماتى وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

عاسىر زۇلماتى

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار