ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى
القالى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندە قارالعان نەگىزگى زاڭ جوبالارى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارتقا, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ جارعىسىنا, سونداي-اق ونىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى بولدى. دەپۋتاتتار الدىندا اتالعان قۇجاتتاردىڭ جاي-جاپسارىمەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى تانىستىردى.
الدىمەن «1992 جىلعى 15 مامىرداعى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى ەكىنشى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. بۇل حاتتاما 2018 جىلعى 8 قاراشادا استانا قالاسىندا جاسالدى.
– وزگەرىستەر ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارتتىڭ 3 جانە 6 باپتارىنا ەنگىزىلدى. ولار ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇزىرەتىنە كىرەتىن ماسەلەلەر بويىنشا شەشىمدەر قابىلداۋعا وكىلەتتىكتەر بەرىلۋ ءۇشىن مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرىلەدى. ول پرەزيدەنتتىڭ سىرتقى ساياسات جانە قورعانىس سالاسىنداعى نەگىزگى وكىلەتتىكتەرىن مەملەكەتتىك مەرزىممەن پرەمەر-مينيستر وتەيتىن پارلامەنتتىك باسقارۋ نىسانىنا اۋىستىرۋعا بايلانىستى, – دەدى مۇحتار تىلەۋبەردى.
بۇعان قوسا زاڭ جوباسى بويىنشا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارىن پايدالانۋ تۋرالى شەشىمدى قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى نەمەسە ەگەر ءوز مەملەكەتىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ءتيىستى وكىلەتتىكتەر بەرىلگەن بولسا, مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەت باسشىلارى قابىلدايتىن بولادى.
سونداي-اق مينيستر 2020 جىلى 11 اقپانداعى جاعداي بويىنشا مەملەكەت ىشىندەگى راسىمدەردى ورىنداۋ تۋرالى اقپارات ارمەنيا, بەلارۋس جانە رەسەيدەن كەلىپ تۇسكەنىن, زاڭ جوباسىن قابىلداۋ تەرىس ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, قۇقىقتىق, ەكولوگيالىق سالدارعا اكەپ سوقپايتىنىن, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا شىعىندار تالاپ ەتپەيتىنىن ايتتى.
جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتاردىڭ قولداۋىمەن 2002 جىلعى 7 قازانداعى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ جارعىسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى ەكىنشى جانە ءۇشىنشى حاتتامالار راتيفيكاتسيالاندى.
حاتتامانىڭ ماقساتى – ارىپتەستىك ينستيتۋتىن قۇرۋ جانە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمى جانىنداعى بايقاۋشىنىڭ مارتەبەسىن رەتتەيتىن نورمالاردى جەتىلدىرۋ. حاتتاماعا سايكەس ۇيىمنىڭ اشىق نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازاسىن, قىزمەت تاجىريبەسى مەن پراكتيكاسىن زەردەلەۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن, ۇيىمعا مۇشە ەمەس مەملەكەتتەر, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمدار اتالعان ۇيىمنىڭ پراكتيكالىق ءىس-شارالارىنا قاتىسۋ تۋرالى مىندەتتەمەلەر قابىلداماستان, ۇيىم جانىنداعى بايقاۋشى مارتەبەسىن الا الادى.
ال ۇيىممەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ مەن دامىتۋدى قالايتىن, ۇيىمعا مۇشە ەمەس مەملەكەتتەر جانە حالىقارالىق ۇيىمدار ۇيىمنىڭ ارىپتەسى مارتەبەسىن الا الادى.
ۇقشۇ-نىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىس ەنگىزۋ جونىندەگى حاتتاماعا سايكەس ۇيىمنىڭ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارلارى لاۋازىمدارىن اتقاراتىن ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر وكىلدەرىنە بارعان ەلىندە ديپلوماتيالىق قاتىناستار تۋرالى ۆەنا كونۆەنتسياسىندا كوزدەلگەن كولەمدە ديپلوماتيالىق ارتىقشىلىقتار مەن يممۋنيتەتتى بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىن ارتتىرۋ كوزدەلەدى.
جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ جوباسىن جۇمىسقا العانى ءمالىم بولدى.
سونىمەن قاتار ماجىلىسكە ۇسىنىلعان ءوتىنىش نەگىزىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى اقىلبەك يحدانوۆتىڭ وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلدى. ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋللين ونى ارنايى العىس حاتپەن ماراپاتتادى.
زاستاۆاعا باتىر بايان اتاۋىن ۇسىندى
جالپى وتىرىس سوڭىندا ماجىلىسمەندەر ادەتتەگىدەي مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. ولار ءوز ساۋالدارىندا ەڭ تومەنگى جالاقىنى ارتتىرۋ, گاز جانە گازبەن جابدىقتاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ, گازبەن جابدىقتاۋ نىساندارىن قاۋىپسىز پايدالانۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەردى.
بۇعان قوسا دەپۋتاتتار دارىلىك زاتتار نارىعىندا باعا بەلگىلەۋدى مەملەكەتتىك رەتتەۋ, ەلدى مەكەندەردە جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن جاس مامانداردى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن «ديپلوممەن – اۋىلعا!» جوباسىنىڭ شارتتارىن قايتا قاراۋ سياقتى ماسەلەلەردى العا تارتتى.
سونداي-اق استانانى ساپالى اۋىزسۋمەن قامتۋ, اۆتوكولىكتى تەكسەرۋ كەزىندە تەحنيكالىق بايقاۋ وپەراتورلارىنىڭ قىزمەتىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ, سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى جەتىلدىرۋ سياقتى تاقىرىپتارعا ارنالعان ساۋالدار دا بولدى.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى باقىتبەك سماعۇل ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامينگە جولداعان ساۋالىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ماعجان جۇماباەۆ اۋدانى اۋماعىندا, ەلىمىزدىڭ رەسەيمەن شەكتەسەتىن مەملەكەتتىك شەكاراسىندا ورنالاسقان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى شەكارا قىزمەتىنىڭ 2032 اسكەري ءبولىمىنىڭ «قاراقوعا» شەكارا زاستاۆاسىنىڭ «باتىر بايان اتىنداعى شەكارا زاستاۆاسى» بولىپ قايتا اتالۋىن سۇرادى.
– ازاتتىق جولىندا ارپالىسقان, بۇكىل ءومىرىن قازاق حاندىعىنىڭ ساياسي جانە اۋماقتىق تۇتاستىعىن قورعاۋعا ارناعان, ەلدىكتىڭ تۋى ەڭكەيمەۋى ءۇشىن جانىن قۇربان ەتكەن حاس باتىرلاردىڭ ءبىرى – بايان باتىر. بايان قاسابولات ۇلى 1714 جىلى, قازىرگى سولتۇستىك قازاقستان وڭىرىندەگى ماعجان جۇماباەۆ اۋدانى اۋماعىندا دۇنيەگە كەلدى. باتىل, ايبىندى, اقىلدى ءارى دانا ادام بولعان بايان تۋرالى دەرەكتەر ۇمبەتەي مەن تاتىقارا سەكىلدى اقىن-جىراۋلار شىعارمالارىندا, ش.ءۋاليحانوۆ ەڭبەكتەرىندە, م.جۇماباەۆتىڭ پوەماسىندا ايتىلادى. رەسەيدىڭ ومبى جانە باسقا دا مەملەكەتتىك مۇراعاتتارىندا بايانعا قاتىستى تاريحي قۇجاتتار ساقتالعان, – دەدى دەپۋتات.
ول بۇل ساۋالعا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ «اۋعانستانداعى سوعىس ارداگەرلەرى مەن مۇگەدەكتەرى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى يۋ.كوستيۋچەنكو مەن ۇيىمنىڭ ماعجان جۇماباەۆ اۋدانىنداعى فيليالىنىڭ توراعاسى ۆ.ەمەليانتسەۆتىڭ ۇسىنىس حاتتارى نەگىز بولعانىن اتاپ ءوتتى.
