تەاتر ديرەكتورى سالتانات ابىلعازيەۆانىڭ ايتۋىنشا, بەلگىلى دراماتۋرگتىڭ شىعارماسى قازاق تىلىندە تۇڭعىش رەت قويىلىپ وتىر. پەسانى قازاق تىلىنە اۋدارعان قۇجىرعالي تولەۋىشوۆ – بۇعان دەيىن دە كوپتەگەن شىعارمانى تارجىمەلەگەن تاجىريبەلى مامان. قويىلىمدى ساحنالاۋعا الماتى قالاسىنان عابيت مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اكادەميالىق بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر تەاترىنىڭ رەجيسسەرى, تانىمال اكتەر دانيار بازارقۇلوۆ تارتىلسا, سۋرەتشى تامارا وحيكيان گرۋزيا ەلىنەن ارنايى كەلگەن.
- ءبىز وسى شىعارمادا تەاتر ونەرىندە بۇرىننان قالىپتاسقان ستەوروتيپتەردى بۇزۋعا تىرىستىق. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – فەستيۆالگە قاتىساتىن, ونەر ماماندارىنىڭ نازارىن اۋداراتىن قويىلىم قويۋ, – دەگەن ەدى پرەمەرا الدىندا سالتانات ماقسوتقىزى.
ايتا كەتەيىك, «مەن» - ورال تەاترىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعانىنا كوپ ۋاقىت وتپەگەن سالتانات ابىلعازيەۆانىڭ تۇسىندا ساحنالانىپ وتىرعان ەكىنشى قويىلىم. بۇدان بۇرىن جاس اقىن مارلەن عيلىمحاننىڭ قالامىنان شىققان تۇڭعىش دراماتۋرگيالىق شىعارما - «جۋسان» پسيحولوگيالىق دراماسى دا جاڭاشىلدىققا باعىت بۇرعان ەدى. جاڭا باسشىنىڭ تەاتر جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋداعى جاڭالىعى, جارناما, مەنەدجمەنت تاسىلدەرىن جولعا قويعانى بايقالادى.
- قويىلىمدا قوعامداعى, الەمدەگى جانە وتباسى ىشىندەگى ماسەلەلەر قامتىلادى. شاعىن شاڭىراقتىڭ ىشىندەگى تراگەديا سپەكتاكلدىڭ فينالىندا الەمدىك دارەجەگە كوتەرىلەدى. ءبىز بۇل شىعارمامەن جاڭالىق اشقىمىز كەلدى, - دەپ مويىندايدى رەجيسسەر دانيار بازارقۇلوۆ. دانيار جولامان ۇلى ەڭبەك جولىن ءدال وسى ورال تەاترىنان باستاپ, كەيىن ورتا ازيا ەلدەرى تەاترلار فەستيۆالىندە «ەڭ ۇزدىك ەر ادام بەينەسى» سىيلىعىن, اشىربەك سىعايدىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان قازاقستان تەاترلارىنىڭ XXV رەسپۋبليكالىق فەستيۆالىندە «ەڭ ۇزدىك رەجيسسەرلىك شەشىم» سىيلىعىن جەڭىپ الىپ, تانىمال تەاتر مامانىنا اينالىپ كەلە جاتقان جاس شەبەر ەكەنى راس. وزىنە ەتەنە تانىس تەاتر ۇجىمىمەن ءتىل تابىسىپ, دىتتەگەن ويى مەن يدەياسىن اكتەرلار ارقىلى كورەرمەنگە بارىنشا جەتكىزۋگە تىرىسقانى كورىنىپ تۇر.
گرۋزيادان كەلگەن قويۋشى سۋرەتشى تامارا وحيكيان بۇدان بۇرىن دا حالىقارالىق ونەر سايىستارىندا كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن تانىمال شەبەر ەكەن. ايتا كەتەيىك, «مەن» قويىلىمىندا ەڭ كوزگە تۇسكەن, كورەرمەندى بىردەن وزىنە تارتقان – ءدال وسى ساحنالىق كورىنىس دەر ەدىك. قويىلىمنىڭ ءون بويىندا دەكوراتسيا وزگەرمەي تۇرسا دا, ءتىپتى ادەتتەگى اشىلىپ-جابىلاتىن ءداستۇرلى شىمىلدىق بولماسا دا كورىنىس جالىقتىرعان جوق.
- ادام بولعان سوڭ اركىمنىڭ وزىندىك ويى, وزىندىك پىكىرى, وزىندىك كەڭىستىگى بولادى. مەيلى ول ايلاپات, ءزاۋلىم ساراي ما, قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي قۇجىرا ما, لاپاس پا, بۇرىش پا, ءتىپتى كەۋدەڭنىڭ ىشىندەگى, جۇرەگىڭنىڭ تۇكپىرىندەگى تيتتەي قۋىس پا, ايتەۋىر وزىڭە قىمبات ەڭ-ەڭ دەگەن جان سەزىمىڭ, بولمىسىڭ, تيتتەي عانا ەركىندىگىڭ تۇراتىن پانا, ۇيا بولادى. سول جەردە عانا ادام الاڭسىز تىنىس الادى. سول كىشكەنتاي عانا الاڭشاڭا ەشكىمنىڭ قول سۇققانىن قالامايسىڭ. ال بۇل قويىلىمدا سول وزەگىڭە, وزىندىك «مەن»-ىڭە قول سۇقپاق تۇگىلى باسا كوكتەپ كىرىپ, ءوز ءۇيىڭ, ولەڭ توسەگىڭە شەيىن بيلەپ-توستەپ كەتكەن تراگەديالىق تاعدىردى كوردىم, - دەيدى اقىن, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى داريعا مۇشتانوۆا.
- قويىلىم ادامي قۇندىلىقتاردىڭ باستان اياق اۋدارىلىپ كەتكەنى تۋرالى دەپ ۇقتىم. قۇندىلىقتار جوعالعان جەردە ادامنىڭ وزىندىك «مەنى» دە, ءمان دە جوعالادى. ادامنىڭ ءوزى جوعالادى. ءۇي يەسىنىڭ الاسۇرۋىنىڭ سەبەبى دە وسى. ادام رەتىندە ونىڭ اقىلىنا قونبايتىن, مۇلدەم ولاي بولۋى ءتيىس ەمەس وقيعالار ورىن الدى. بۇل باس كەيىپكەردىڭ شاراسىزدىعى, الەۋمەتتىك پروبلەما عانا ەمەس, ودان دا تەرەڭ, ەكزيستەنتسيا, مەتاتانىم جاققا قاراي اكەتەتىن دۇنيە, - دەيدى تاعى ءبىر كورەرمەن, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سۆەتلانا باقىشەۆا. سۆەتلانا مەڭدىعاليقىزى جاڭا قويىلىمنان رەجيسسۋرا مەن ستسەنوگرافيانىڭ ءبىرتۇتاس گارمونياسىن كورگەنىن ايتىپ, تەاتر ۇجىمىنا ساتتىلىك تىلەدى.
قويىلىمنىڭ باستى ءرولىن سومداعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەربول ەسەندوسوۆ, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىكتەرى تەمىرجان ماتاەۆ پەن ەلميرا ماقاشەۆا, باس كەيىپكەردىڭ ايەلى توعجان عابدولوۆا, ءتورت ديپلومات, كەدەن قىزمەتكەرلەرى – ءبارى-ءبارى كۇندەلىكتى اينالامىزدا بولىپ جاتقان وقيعالاردى باسقا كوزبەن قاراۋعا ءماجبۇر ەتتى.
جاڭا قويىلىمنىڭ ەكى كۇندىك پرەمەراسى انشلاگپەن ءوتتى. قويىلىمنىڭ اۋدارماشىسىن, رەجيسسەرى مەن سۋرەتشىسىن ارنايى قابىلداعان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقاليەۆ پروۆينتسيالىق تەاتردىڭ ەلىمىزدىڭ تانىمال ونەر ۇجىمدارىمەن, شەتەلدىك تەاترلارمەن ارىپتەستىك بايلانىسىنا قولداۋ ءبىلدىردى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن ۆيكتور پرەدىبايلو
