بۇل سوعىس ءبىزدىڭ حالقىمىزعا دا اسا اۋىر سىن بولدى. ەل باسىنا كۇن تۋعان, ەرلەر ەتىگىمەن قان كەشكەن, ات اۋىزدىعىمەن سۋ ىشكەن قاتەرلى شاقتا ەرجۇرەك جاۋىنگەرلەر كەۋدەلەرىن وت پەن وققا توسىپ, ورتاق وتانىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن بوستاندىعىن قاھارماندىقپەن قورعادى, قاجەت بولعاندا عۇمىرلارىن دا قۇربان ەتتى. ءسويتىپ, قانشاما جاس قىرشىنىنان قيىلدى. تالاي اسقاق ارمان اياقتالماي قالدى...
سوعىسقا اتتانعاندا تەڭەل اعانىڭ جاسى 19-عا ەندى عانا تولعان ەكەن. ءوزى قالاپ تۇسكەن قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكىنشى كۋرسىن تولىق بىتىرە الماي, 1942 جىلى قىزىل ارميا قاتارىنا شاقىرىلىپ, الماتى جاياۋ اسكەر ۋچيليششەسىنە جىبەرىلدى. وندا ۇزاق بولۋعا ۋاقىت تارلىق ەتتى. تۇتقيىلدان باستالعان فاشيستىك گەرمانيانىڭ شابۋىلى وقۋدى بىتىرۋگە, ورتا دارەجەلى كوماندير بولىپ شىعۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى. ازىن-اۋلاق دايىندىقتان ءوتىپ, نەگىزىنەن مىلتىق ۇستاپ, اتا ءبىلۋدى ۇيرەنگەننەن كەيىن سوعىس شەبىنە اتتاندىرىلىپ, ۆولحوۆ مايدانىنداعى 19-شى گۆارديالىق اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ قۇرامىندا اسكەري قيمىلدارعا قوسىلدى دا كەتتى. كوپ ۇزاماي لەنينگراد مايدانىنداعى قاندى شايقاسقا قاتىستى. نەبىر مازاسىز تۇندەر مەن كۇندەردى باستان وتكىزدى. ەلدە قان كورمەگەن جاستىڭ بىرگە جۇرگەن جولداستارىنىڭ وققا ۇشقانى جاۋعا دەگەن كەگىن قايرادى. روتا پوليترۋگى رەتىندە جاۋىنگەرلەردى جىگەرلەندىرە ءتۇسىپ, وتان قورعاۋشىلاردىڭ ازاماتتىق رۋحىن كوتەرىپ, پاتريوتتىق سەزىمىن ارتتىرۋعا ۇلكەن ۇلەس قوستى. ءوزى دە مايدان دالاسىندا جاۋ اسكەرلەرىنىڭ جولىن بوگەۋگە ايانباي اتسالىستى. وسىنداي قاندى قىرعىنداردىڭ بىرىندە اۋىر جاراقات الىپ قالدى. ءارى قاراي سوعىسقا جاراماي 1944 جىلى ەلگە قايتتى. ءسويتىپ, جالىنداعان 21 جاسىندا مۇگەدەكتەر قاتارىنا قوسىلدى.
جۇماباەۆ تەڭەل وڭداسىن ۇلى 1923 جىلى 12 تامىزدا اتىراۋ وبلىسىنىڭ قىزىلقوعا اۋدانىنداعى تايسويعان قۇمىندا دۇنيەگە كەلگەن ەدى. بىراق 6 جاسقا كەلگەندە اكەسى كەڭەس وكىمەتىنىڭ بايلاردى تاركىلەۋ ساياساتىنا ۇشىراپ, وسىنداعى 25 بايدىڭ تىزىمىنە ەنىپ, اتامەكەنى – تايسويعان قۇمىن تاستاۋعا ءماجبۇر بولدى. وزدەرىنە بۇرىن-سوڭدى اتىن ەستىمەگەن قىزىلجارعا (پەتروپاۆلعا) كوشۋ ۇسىنىلدى, بىراق, قىس تاقاپ قالعاندىقتان كوش باعىتى سول كەزدەگى رەسپۋبليكانىڭ ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەلتاي ەرنازاروۆتىڭ ءبىر اۋىز رۇقسات ءسوزىنىڭ ارقاسىندا اداي وكرۋگىنە قارايتىن ويىل اۋدانىنا بۇرىلعان بولاتىن. كەيىن تاكەڭنىڭ وتباسى سىر ەلىنىڭ قۇيقالى ءبىر ءوڭىرى – قازاققا عانيداي جالىنداعان جاس بەرگەن, ادەبيەت پەن مادەنيەتتىڭ, ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ تالاي ساڭلاقتارىنىڭ جورگەگى بولعان كيەلى قازالى توپىراعىندا تۇراقتادى. وسىندا زەينەتكە شىققانعا دەيىن 42 جىل قىزمەت ەتتى.
سوعىستان ورالىسىمەن تەڭەل جۇماباەۆ ەڭبەك جولىن قازالى اۋداندىق پارتيا كوميتەتى حاتشىسىنىڭ كومەكشىلىگىنەن باستاپ, ەكى جىلداي وبلىستىق «لەنين جولى» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى بولدى. ءسويتىپ, حالىقتىڭ قاراپايىم دا كۇردەلى ومىرىنە سۇڭگىدى دە كەتتى. ەل ءىشى بۇل كەزدە اسا ءبىر قيىنشىلىقتاردى باستان وتكىزىپ جاتقان ەدى. سوعىس سالعان زارداپتان حالىقتىڭ ەڭسەسى كوتەرىلمەگەن كەزەڭ بولاتىن. كەشە عانا قاندى سوعىستى كوزىمەن كورگەن, بۇگىنگى قيىن بولمىستى باستان وتكىزگەن جاس ءتىلشى تەز جەتىلدى, تەز ءوستى. ول كوپ ۇزاماي اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنە قىزمەتكە شاقىرىلىپ, اۋەلى پارتيا كابينەتىنىڭ, سودان سوڭ ۇگىت-ناسيحات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولدى. زامان وزگەرە باستادى, ءبىلىمنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى سەزىلىپ, الماتىداعى ەكى جىلدىق پارتيا مەكتەبىنە جولداما الدى. ونى بىتىرگەننەن كەيىن 1953 جىلى اۋەلى اۋداندىق «سوتسياليستىك جول» گازەتىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى, سودان سوڭ اۋداندىق دەڭگەيدەگى ءتۇرلى باسشىلىق قىزمەتتەردى اتقاردى.
