ساياسات • 07 اقپان, 2020

ەلباسىنىڭ ەڭسەلى جولى

550 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

6 اقپان كۇنى ەلباسى كىتاپ­حانا­سىندا قازاقستان رەس­پۋب­­ليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازار­باەۆتىڭ جاسام­پاز يدەيا­لارى مەن جاھاندىق باس­­تا­مالارىنا ارنالعان بەس با­­سىلىمنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

ەلباسىنىڭ ەڭسەلى جولى

وقىرمان نازارىنا ۇسىنىلعان تاريحي ماڭىزى زور جۋرنالدار مەن كىتاپ مازمۇنى تاۋەلسىز قا­زاق­ستاننىڭ قالىپتاسۋىمەن قاتار كەلگەن ەلباسىنىڭ ساياسي ءومى­رى مەن رولىنە ارنالعان. ەل­با­سى كىتاپحاناسىنىڭ دي­رەكتو­رى, پروفەسسور ءامىر­حان را­حىم­جانوۆتىڭ مو­دە­را­تور­لى­عىمەن وتكەن شاراعا تۇڭعىش پرەزي­دەنت – ەلباسى ن.ءا.نازار­باەۆ­تىڭ زامان­داستارى مەن دەپۋتاتتار, كىتاپ­حاناشىلار مەن ەلوردا جاستارى قاتىستى.

– تاريحي مازمۇندىق تۇرعىدان قۇندى بولىپ تابىلاتىن بۇل كى­تاپتاردىڭ بارلىعى دا ءبىر ارناعا توعىسادى. بۇل كىتاپتار قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازار­باەۆ­تىڭ مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋى مەن نىعايۋى, كوپۇلتتى قازاقستان حالقىنىڭ ىنتىماق-بىرلىگى, قوعام­داعى تۇراقتىلىق پەن ەلدىڭ رۋحاني گۇلدەنۋى, دۇنيە ءجۇزىنىڭ ال­دىڭعى قاتارلى دەرجاۆالارىمەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ جانە بەيبىت عالام جولىن­داعى كوپقىرلى ساياسي قىزمە­تىنىڭ اسا باي تاجىريبەسىن كور­سە­تۋگە ارنالعان. بۇل باسىلىم­دار تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ سەرىكتەسى, ەلباسى كەڭسەسىنىڭ باس­شىسى, سايا­­سي عىلىمدار دوكتورى, پرو­فەس­سور ماحمۇت بازار­قۇل­ ۇلى قا­سىم­بە­كوۆتىڭ يدەياسىمەن جانە جە­تەك­­­شى­لىگىمەن «قازاق­ستان رەسپۋب­­لي­­كاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى – ەل­باسى ن.ءا.نازار­باەۆ: مەم­لەكەتتىك باسقارۋ ستراتەگياسى جا­نە كوش­باس­شى فەنومەنى» عىلى­مي باعدار­لاماسى اياسىندا دايىندالدى, – دەپ اتاپ ءوتتى ءامىرحان مۇ­راتبەك ۇلى.

ءسوز كەزەگىن العان پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ دەپۋتاتى قۋانىش سۇل­تانوۆ «نۇرسۇلتان نازارباەۆ: كوش­باسشىلىق ستراتەگياسى» اتتى ەكى بولىمنەن تۇراتىن كىتاپ تۋرا­لى ءوز ويىن ورتاعا سالدى. «جاس­تار­دىڭ الدىڭعى ۇرپاقتىڭ كورگەن قيىن­دىعىن باسىنان وتكىزۋى  مىندەتتى ەمەس. كەڭەس وداعى قۇرامىندا ماس­كەۋگە باعىنىشتى بولعان كەزەڭ­دى ەندىگى ۇرپاق كورمەسىن. جاس­تار تەك بوستاندىقتا ءومىر ءسۇرسىن. جاستارىمىزدىڭ مەملەكەتشىل بولىپ ءوسۋى, ەلىمىزدى قورعاۋ مەن ساقتاۋدىڭ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ماعىناسىن ءتۇسىنۋى – مەملەكەتتىڭ تۇلعاسىنا بايلانىستى. بۇگىن وقىرماندارىنا جول تارتقالى وتىرعان كىتاپتارداعى دەرەكتەر تاۋەلسىزدىكتىڭ قاسيەتتىلىگىن كورسەتىپ, ونىڭ باعاسى مەن قادى­رىن بىلدىرەدى. بۇل جيناقتارعا ەن­گەن بارلىق شىعارمادا ەلبا­سىنىڭ ەستەلىكتەرى مەن سوزدەرى مەملە­كەت­شىل­دىك قاسيەتتى جوعارى كوتەرەدى. سون­دىق­تان بۇگىن ءبىزدىڭ رۋحاني ومى­رىمىزدە ۇلكەن جاڭالىق بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. وسىنداي شىعار­مالاردى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ – بارشامىزدىڭ مىندەتىمىز», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

تۇساۋى كەسىلگەن جيناقتاردىڭ ءبىرى – «ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەۋرا­زيا­لىق باستامالارى: تاريحى, قازىرگى جاعدايى جانە بولاشاعى» – ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا يدەيا­سى­نىڭ 25 جىلدىعىنا جانە ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويىلۋىنىڭ 5 جىلدىعىنا ارنالعان. ماسكەۋ مەم­لەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاق­ستاندىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتو­رى الەكساندر سيدوروۆيچ ەۋرا­زيا­لىق وداق شەڭبەرىندە بارلىق ەلدەردىڭ بەكىتىلگەن مىندەتتە­مەسىنىڭ قۇندىلىعى كەلىسىلگەن سايا­ساتتا ەكەنىن ايتتى.

«ەۋرازيالىق قاعيداتتاردى جاريالاۋ, بۇل – تاۋەلسىز مەملەكەت قازاقستاننىڭ جاڭا الەمگە ەنۋ كونتسەپتسياسى. ن.ءا.نازارباەۆ كون­فرونتاتسيا ەمەس, ءوزارا تۇسى­نىستىكتىڭ جانە ءوز ەلىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا دەگەن قۇرمەتى مەن سىيلاستىقتىڭ جاڭا قاعي­دا­لارى نەگىزىندە اشىقتىق جولىن تاڭدادى. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ اسا كورنەكتى اقىلىمەن قۇرىلعان ەۋرازيالىق يدەيا ماعىناسى مەن مۇمكىندىگى جاعىنان وسىنداي تاسىلمەن ۇندەسەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ا.سيدوروۆيچ.

ء«بىز بىلەتىن ەلباسى» – تاۋەل­سىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەگەمەن مەملەكەتتى دامىتۋدىڭ جاڭا جولى مەن ۇلگىسىن ىزدەگەن تۇس­تا تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ جانى­نان تابىلعان, قول جەتكىزگەن ءار جە­تىستىگىنە بىرگە قۋانىپ, قولداۋ كورسەتكەن ەلباسىنىڭ زامانداس­تارىنىڭ ەستەلىكتەر جيناعى. 1960 جىلدارى تەمىرتاۋ قالاسىندا قىزمەت ەتكەن ەلباسىنىڭ ەڭبەك جولى تۋرالى ەستەلىكتەرىمەن قازاقستاننىڭ العاشقى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, اكادەميك تولەۋتاي سۇلەيمەنوۆ وي ءبولىستى:

«بۇكىلوداقتىق «پراۆدا» گازە­تىندە ەڭبەك جولىن مەتاللۋر­گيالىق كومبيناتتا گورنوۆويدان باستاعان, پارتكوم حاتشىسى بول­عان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سى­­ناپ ايتىلعان وتتى ماقالاسى جارىق كوردى. ول گازەت بەتىنەن كوم­­بيناتتىڭ قىزمەتى, مەتاللۋرگ­تەردىڭ, تەمىرتاۋ قالاسى تۇرعىن­دارى­­نىڭ قاجەتتىلىكتەر تۋرالى ايت­تى.  كەڭەس كەزەڭىندە بۇلاي جاساۋ وتە قيىن ەدى, وسىنداي قادام جا­ساۋ ءۇشىن اسا باتىل بولۋ كەرەك ەدى».

سونىمەن قاتار جاڭا باسىلىمدار قاتارىندا «يادرولىق قارۋسىز الەمگە بەتبۇرىس: ەلباسى باستامالارى» – قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ بىتىمگەرلىك باستا­مالارىنا جانە ونىڭ بارشا ادامزاتتىڭ مۇددەسى ءۇشىن يادرولىق قارۋدان ازات الەمدى قۇرۋ جونىندەگى ساياساتىنا ارنالعان جيناق جانە  «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى: كەشە, بۇگىن, ەرتەڭ» اتتى ۇجىمدىق مونوگرافيا بار.

سوڭعى جاڭالىقتار