تابىستىڭ ءبىر بولىگى سپورتتى دامىتۋعا باعىتتالادى
القالى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلە – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە لوتەرەيالار جانە لوتەرەيا قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالدى. اتالعان زاڭ جوباسى لوتەرەيالىق قىزمەتتى قۇقىقتىق نەگىزدە جۇيەلەۋگە باعىتتالعان. ماقساتى – لوتەرەيالىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جاڭا ۇستانىمدارىن ودان ءارى نىعايتۋ. جالپى, «لوتەرەيالار جانە لوتەرەيا قىزمەتى تۋرالى» زاڭ 2016 جىلى 9 ساۋىردە قابىلدانعان.
ازىرلەنگەن قۇجاتتىڭ جاي-جاپسارىن دەپۋتاتتارعا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلعى 10 اقپانداعى №48 ۇكىمەت قاۋلىسىمەن ء«ساتتى جۇلدىز» اق لوتەرەيا وپەراتورى بولىپ انىقتالدى. جاڭا زاڭعا سايكەس, انىقتالعان لوتەرەيا وپەراتورى لوتەرەيا بيلەتتەرىن ساتۋ, قازاقستاندىقتارعا ۇتىستاردى تولەۋ, قازاقستان بيۋدجەتىنە سالىق تولەۋ, سپورتتى دامىتۋعا تولەمدەر, سونداي-اق ءۇش مىڭنان استام شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قوسىمشا تابىس كوزدەرىن جانە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ماسەلەسىن قامتاماسىز ەتتى. باستىسى, مەملەكەت پەن قوعام الدىندا لوتەرەيا قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىنا جول اشىلدى. مۇنداي ءتاسىلدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن ودان ءارى نىعايتۋ قاجەت.
– لوتەرەيا تۋرالى قىسقاشا تۇسىندىرمە بەرگىم كەلەدى. لوتەرەيادا لوتەرەيا وپەراتورى قاتىسۋشىلاردىڭ اقشاسىن جينايدى جانە كەيىننەن ولاردى وسى قاتىسۋشىلاردىڭ اراسىندا تاراتادى. بارلىعىنا ەمەس, ءساتتى تۇسكەندەرگە كەپىلدىك بەرەدى. سونداي-اق جينالعان قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگىن ەلدەگى سپورتتىڭ دامۋىنا باعىتتايدى. لوتەرەيا وپەراتورىنىڭ مىندەتى – ۇتىستاردى لوتەرەيا قاتىسۋشىلارى اراسىندا ەركىن تاڭداۋ تاسىلىمەن ءبولىپ بەرۋ. لوتەرەيا – ەلىمىزدە مەملەكەت باقىلاۋىندا. ونى وتكىزۋدىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى – مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك باعدارلامالارىن قولداۋ. ءبىزدىڭ ەلدە قاراجات سپورتتى دامىتۋعا باعىتتالادى. زاڭ جوباسى لوتەرەيا تاراتۋشىلار اگەنتتەرىنىڭ قىزمەتىنە قۇقىقتىق نەگىز جاسايدى. بۇگىندە لوتەرەيا وپەراتورىمەن كەلىسىمشارت بويىنشا اگەنتتىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن ءۇش مىڭنان استام سۋبەكت قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇر. بۇعان قوسا زاڭنامادا «لوتەرەيا تاراتۋشىسى» اگەنتى ۇعىمىنىڭ جوقتىعىنان قۇقىقتىق كولليزيالار پايدا بولىپ, كوپتەگەن جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەردىڭ, سونداي-اق لوتەرەيا وپەراتورىنىڭ قىزمەتىنە كەدەرگى تۋدىرتىپ وتىر. بۇعان قوسا, زاڭ جوباسىندا لوتەرەيانى زاڭسىز وتكىزگەنى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەندى, – دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار اقتوتى رايىمقۇلوۆا قازىرگى ۋاقىتتا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستە لوتەرەيا وپەراتورى بولىپ سانالمايتىن تۇلعانىڭ لوتەرەيا قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋىنا تىيىم سالۋ بولىگىندە «لوتەرەيا جانە لوتەرەيا قىزمەت تۋرالى» زاڭنىڭ ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن نورمالار جوق ەكەنىن العا تارتىپ, لوتەرەيالىق قىزمەت اتىن جامىلعان الاياقتىقتان, جالعان جارنامادان ازاماتتاردىڭ ساقتاندىرىلماعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي لوتەرەيا وپەراتورىنان باسقا جارنامادا «لوتەرەيا» ءسوزىن قولدانۋعا تىيىم سالىنباق. زاڭ جوباسىمەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قۇزىرەت بەرۋ ارقىلى لوتەرەيالىق قىزمەتتى ءتيىمدى ءارى جەدەل مەملەكەتتىك رەتتەۋ تەتىگى ەنگىزىلىپ وتىر. ياعني, لوتەرەيا وتكىزۋدىڭ ەرەجەلەرىن بەكىتۋ, لوتەرەيا وتكىزۋدىڭ تاسىلدەرىنە قويىلاتىن تالاپتاردى بەكىتۋ ەسكەرىلگەن. بۇل شارالار ءبىر جاعىنان, لوتەرەيا قىزمەتى سالاسىن دامىتۋدى ءارى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار قولدانۋدى شەكتەمەۋگە مۇمكىندىك بەرسە, ەكىنشى جاعىنان, ۋاكىلەتتى ورگان رەتىندە مينيسترلىككە لوتەرەيا قىزمەتى سالاسىنداعى قۇقىققا قارسى قىزمەتتى ءتيىمدى شەكتەۋگە جول اشادى.
وسى تۇستا ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين لوتەرەيا قىزمەتىندە ايقىن ءتارتىپ پەن قاتاڭ باقىلاۋ ورناتىپ, ودان تۇسكەن كىرىستەر الەۋمەتتىك ماقساتتارعا باعىتتالۋى ءتيىس ەكەنىن العا تارتتى.
– ازىرگە 376 ملن تەڭگە سپورتتى دامىتۋعا اۋدارىلسىن, بىراق لوتەرەيا قىزمەتىنەن تۇسەتىن اينالىم ايتارلىقتاي وسەدى. ء«ساتتى جۇلدىز» تابىسىنىڭ 15%-ىن اۋدارۋعا مىندەتتەلدى. سايكەسىنشە, لوتەرەيادان سپورتتى دامىتۋعا بولىنەتىن قاراجات وسەدى. كەزىندە «سپورتلوتو» سياقتى تانىمال لوتەرەيا تابىسىنىڭ كومەگىمەن بۇقارالىق سپورت قارجىلاندىرىلدى, سونىڭ ىشىندە سپورت عيماراتتارى سالىندى. بۇل جاقسى تاجىريبە بولدى. كوپتەگەن نىسانعا «سپورت لوتەرەيالارى قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن سالىندى» دەگەن تاقتايشالار ءىلىندى. ياعني, مۇنداي باستامالارعا لوتەرەيا بيلەتتەرىن ساتىپ العاندار دا ۇلەس قوستى, – دەدى ءماجىلىس سپيكەرى.
دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا اقتوتى رايىمقۇلوۆادان زاڭسىز لوتەرەيا ويناتقاندار قانداي اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىنىن سۇرادى. بۇعان جاۋاپ بەرگەن مينيستر ۇلتتىق لوتەرەيا وپەراتورىنان ليتسەنزيا الماي, ۇتىس ويىندارىن ۇيىمداستىرعان جەكە تۇلعالارعا – 200 اەك, شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەر مەن كوممەرتسيالىق ەمەس بىرلەستىكتەرگە – 700 اەك, ورتا بيزنەسكە – 1000 اەك جانە ءىرى بيزنەسكە 2000 اەك ايىپپۇل بەلگىلەنەتىنىن ايتتى.
سونداي-اق مينيستر زاڭسىز لوتەرەيا ويناتقاندارعا الدىمەن ەسكەرتۋ بەرىلەتىنىن, ال ەگەر ءبىر جىل ىشىندە ەكىنشى رەت قايتالانسا, جاۋاپقا تارتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. بىراق بۇعان قارسى ءماجىلىس توراعاسى: «ەسكى كولىگىن لوتەرەيا ارقىلى ءساتتى وتكىزىپ جىبەرگەن ادام ەسكەرتۋمەن وڭاي قۇتىلىپ كەتەدى. ياعني, ساتا الماي وتىرعان ەكىنشى كولىگى بولماسا, جازادان جالتارىپ قالادى. سوندىقتان ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى تاپسىرامىن», دەدى.
سۋبسيديا ءادىل بولىنبەي, اۋىل شارۋاسى شالقىمايدى
سونىمەن قاتار جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار «2006 جىلعى 6 قاراشاداعى قازاقستان ۇكىمەتى مەن ارمەنيا ۇكىمەتى اراسىنداعى تابىس پەن م ۇلىككە سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيا جانە وعان حاتتاما شەڭبەرىندە قازاقستان مەن ارمەنيا ۋاكىلەتتى ورگاندارى بەرگەن رەزيدەنتتىكتى راستايتىن رەسمي قۇجاتتاردى تانۋ ءتارتىبى تۋرالى نوتالار الماسۋ نىسانىنداعى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى.
بۇل زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتاردىڭ نازارىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىم ەكىجاقتى حالىقارالىق شارت بولىپ سانالادى جانە قازاقستان مەن ارمەنيا ۋاكىلەتتى ورگاندارى بەرگەن رەزيدەنتتىكتى راستايتىن رەسمي قۇجاتتاردى تانۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا جاسالدى. اتالعان ءتارتىپ ەكى مەملەكەتتىڭ سالىق تولەۋشىلەرىنە اپوستيل قويۋسىز رەزيدەنتتىگىن راستايتىن قۇجاتتى سالىق اگەنتتىگىنە ۇسىنۋعا جاعداي تۋعىزادى. بۇعان قوسا مۇنداي رەتروسپەكتيۆتىك ەكى مەملەكەتتىڭ سالىق تولەۋشىلەرىنە قوسارلانعان سالىق سالۋ قاۋپىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى كەلىسىم ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ ءارى قاراي قارىم-قاتىناسىنىڭ دامۋىنا باعىتتالعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى شارالاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قارجى شىعىندارىن تالاپ ەتپەيدى.
جيىن سوڭىندا ادەتتەگىدەي قۇزىرەتتى ورگاندارعا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولداندى. وسى قاتاردا نۇرجان التاەۆ ءبىر توپ دەپۋتاتتىڭ اتىنان ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامينگە جولداعان ساۋالىندا اۋىلشارۋاشىلىق سۋبسيديالارى مەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر بەرۋدە ادىلەتسىزدىك پەن كەمسىتۋشىلىك جۇيە بار ەكەندىگىن العا تارتتى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى مەن پرەزيدەنتتىڭ ورتا جانە شاعىن بيزنەستى قولداۋ قاجەتتىگى تۋرالى تاپسىرمالارىنا قاراماستان, قازىرگى قولدانىستاعى سۋبسيديالار مەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر نەگىزىنەن ءىرى بيزنەستى قولداۋعا باعىتتالعان. بۇل – وتە قولايسىز جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن فاكتور. شىن مانىندە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس مەملەكەتتىك قولداۋ جۇيەسىنەن اجىراپ, وزدەرىنىڭ الەۋەتى مەن دامۋ بولاشاعىن جوعالتىپ وتىر.
سوڭىندا پرەمەر-مينيستردەن اتالعان ماسەلەنى قاراستىرىپ, زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە جازباشا جاۋاپ بەرۋدى سۇرادى.
