القالى جيىنعا پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسيمباەۆا توراعالىق ەتتى. ول ءسوز باسىندا وڭىرلەردەگى تۇرعىنداردىڭ تالاپ-تىلەگىن ۇكىمەت مۇشەلەرىمەن كەڭىنەن تالقىلاۋ ءۇشىن باس قوسىپ وتىرعاندارىن, مۇنداي كەڭەستەر وتكىزۋ داستۇرگە اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
– ەلباسى, Nur Otan پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس دەپۋتاتتاردىڭ وڭىرلەردەگى كەزدەسۋلەرى جاڭا فورماتتا ۇيىمداستىرىلدى. كەزدەسۋ وتكىزىلەتىنى تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىلەرگە قوسا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى الدىن الا حابار بەرىلدى. بۇل, ەڭ الدىمەن, حالىقتى كەڭىنەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەردى. وتكەن جىلدىڭ قاڭتارداعى كەزدەسۋلەرمەن سالىستىرعاندا, بيىل كەزدەسۋلەر سانى ەكى ەسەگە ۇلعايدى. قاتىسۋشىلار سانى ءبىر جارىم ەسەگە كوبەيدى. كوتەرىلگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر سانى ەكى ەسە ءوستى. دەپۋتاتتار قاپەرىنە العان ماسەلەلەردىڭ 46,3%-ى الەۋمەتتىك سيپاتتا بولسا, 37,1%-ى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىنا قاتىستى بولدى. ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى, بيزنەستى دامىتۋ, اۋىزسۋمەن قامتۋ, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى, گازبەن جابدىقتاۋ بويىنشا ماسەلەلەر كوپتەپ كەزدەستى. بۇعان قوسا 87 ماسەلە (8,9%) قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالدى, – دەدى گۇلميرا يسيمباەۆا.
جالپى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ىشىندە حالىقتى كوپ تولعاندىراتىنى – تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ; اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋعا ۇمىتكەر وتباسىلارعا قويىلاتىن شارتتار; جاستاردى, اسىرەسە اۋىل جاستارىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ; مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ; كادرلار تاپشىلىعى; دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىن, اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپتەردى, جولداردى, سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن سالۋ, جوندەۋ; تاريفتىك ساياساتتى (ەلەكتر ەنەرگياسىنا, گازبەن جابدىقتاۋعا) جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى.
كەزدەسۋگە وسى ماسەلەلەرگە جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى كەلىپ, دەپۋتاتتاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. الدىمەن الەۋمەتتىك سالاداعى جۇمىستار جونىندە ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ بايانداما جاسادى. ول ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جانە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرمالارى شەڭبەرىندە پارلامەنت قابىلداعان زاڭداردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىنا توقتالىپ, 2019 جىلى ەكونوميكانىڭ دامۋ قارقىنى 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,5 پايىزدى قۇراعانىن ايتتى.
– ەڭ باستى ماسەلە – حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ. بىلتىر ەل تاريحىندا ءبىرىنشى رەت 13 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي بەرىلىپ, 95 مىڭ وتانداسىمىز باسپانالى بولدى. ەندىگى مەجە – بەرىلەتىن جالپى تۇرعىن ءۇيدىڭ كولەمىن 15 ميلليون شارشى مەترگە جەتكىزۋ. سونداي-اق ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى – جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 4,8%-دى قۇراسا, بيىل مۇنى 0,1%-عا تومەندەتۋ كەرەك. وتكەن جىلى ەڭ تومەنگى جالاقى 1,5 ەسەگە, ال مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 30 پايىزعا ءوستى. قازاقستاندىقتاردىڭ قارىزدارى مەن ايىپپۇلدارىن كەشىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قوسىمشا 147 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن, – دەدى بەردىبەك ساپارباەۆ.
ودان ءارى دەپۋتاتتار وڭىرلەردە تۇرعىندار كوتەرگەن ماسەلەلەردى ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ نازارىنا ۇسىندى. ماسەلەن, دەپۋتات باقىتگۇل حامەنوۆا 2,4 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ ارتىق تولەمى تۋرالى ءسوز قوزعاپ, جالپى ەلدى مەكەندەردەگى الەۋمەتتىك شيەلەنىسكە الىپ كەلۋى ابدەن ىقتيمال ارتىق تولەنگەن سومالاردى قايتارۋ ماسەلەسىندە قانداي شارالار قابىلدانىپ جاتقانىن سۇرادى.
بۇعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بارلىعىن تەكسەرگەندەرىن, 75 مىڭ وتباسى ءوزىنىڭ تابىستارىن جاسىرعانىن, قازىرگى تاڭدا 500 ميلليونداي تەڭگەنى بيۋدجەتكە قايتارعاندارىن ايتىپ, جاۋاپ قاتتى.
ال دەپۋتات فاحريددين قاراتاەۆ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆكە ء«بىر, ەكى, ءۇش بالاسى بار وتباسىلارعا اي سايىن الەۋمەتتىك تولەمدەر تولەۋ نەمەسە قانداي دا ءبىر كومەك كورسەتۋ جوسپارى بار ما؟» دەدى.
– بيىلدان باستاپ كوپ بالالى وتباسىلارعا جاڭا جاردەماقى ءتۇرىن ەنگىزدىك. قازىر ول جاردەماقىنى 370 مىڭ وتباسى الىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە از قامتىلعانى – 125 مىڭ وتباسى. ەندى ءتورت بالادان از, ياعني ءبىر, ەكى, ءۇش بالالى وتباسىلار دا سونداي جاردەماقى بەرىلسە دەگەن وتىنىشتەرىن ايتىپ جاتىر. وسىنداي ساۋالدار بولعاننان كەيىن, مينيسترلىكتە ءارتۇرلى تاسىلدەرىن قاراپ, قارجىنى ەسەپتەپ كوردىك. ءبىر, ەكى, ءۇش بالالى تۇرمىسى تومەن وتباسىلار سانى – 190 مىڭ. ال قازاقستان بويىنشا جالپى بالا سانى ۇشتەن اسپايتىن 2 ميلليون 904 تابىسسىز وتباسى بار. بۇل – 15 ەسە كوپ. سوندىقتان ول 15 ەسە ارتىق قاراجاتتى تالاپ ەتەدى. ەكىنشىدەن, باسقا داۋلەتتى, جاعدايى جاقسى كىسىلەرگە دە وسى جاردەماقىنى تولەۋ كەرەك پە, جوق پا – ول دا ۇلكەن سۇراق. سوندىقتان ءبىز ءازىر ەشقانداي شەشىمگە كەلگەن جوقپىز, بىراق ونىڭ ءبارىن قاراپ جاتىرمىز, – دەدى مينيستر.
سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار زەينەتاقى تولەمى, ساياجاي تۇرعىندارىنىڭ ماسەلەسى, تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ, جاعدايى تومەن وتباسىلارعا كومەكتەسۋگە قاتىستى كوپتەگەن سۇراق قويدى.
بۇل كەزدەسۋگە اتالعان ۇكىمەت مۇشەلەرىمەن قوسا ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى شولپان كارينوۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءلاززات اقتاەۆا, مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرعيسا داۋەشوۆ, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى عابيدوللا وسپانقۇلوۆ, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك امانشاەۆ, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ, قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى تاتيانا ساۆەلەۆا, ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى جۇماباي قاراعاەۆ, ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى احمەتجان پىرىمقۇلوۆ جانە تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات باتىرقوجا قاتىسىپ, وزدەرىنە تيەسىلى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. جالپى, مەجەلى ۋاقىت ىشىندە 20-دان اسا دەپۋتات 50 شاقتى سۇراق قويىپ ۇلگەردى.
