مۇمكىندىكتەردى ارتتىراتىن قۇجاتتار
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى كۇن تارتىبىندە الدىمەن «دۇنيەجۇزىلىك پوشتا وداعىنىڭ جارعىسىنا توعىزىنشى قوسىمشا حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن جان-جاقتى قاراستىرىپ, قولداۋ ءبىلدىردى.
اتالعان قۇجاتتىڭ جاي-جاپسارىمەن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ تانىستىردى. ول قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك پوشتا وداعىنا 1992 جىلدان باستاپ تولىق مۇشە ەكەنىن ايتا كەلە, وسى سالاداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەسىن كوتەرمەلەۋ, دامۋشى ەلدەردە پوشتا قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ جانە تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ سياقتى وداقتىڭ باستى مىندەتتەرىنە توقتالدى.
– دۇنيەجۇزىلىك پوشتا وداعىنا مۇشە بولۋ ونىڭ جارعىسى, كونۆەنتسياسى, رەگلامەنتى جانە قوسىمشا كەلىسىمدەرى سياقتى نەگىزگى قۇجاتتارىنا قول قويۋ ارقىلى راستالادى. قاراۋعا ۇسىنىلىپ وتىرعان دۇنيەجۇزىلىك پوشتا وداعى جارعىسىنىڭ توعىزىنشى حاتتاماسى دۇنيەجۇزىلىك پوشتا وداعىنىڭ 26-كونگرەسىندە جاسالعان جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۋاكىلەتتى وكىلدەرىنىڭ قولى قويىلعان. وسى حاتتامامەن دۇنيەجۇزىلىك پوشتا وداعى جارعىسىنا پوشتا اۋماعىندا بارلىق جولدامانىڭ ءوزارا الماسۋىن جەڭىلدەتۋگە ارنالعان نورمالار, كونۆەنتسيا جانە رەگلامەنتتەگى نورمالارمەن سايكەستەندىرۋ, سونداي-اق قايتالاناتىن سيپاتتاعى نورمالاردى الىپ تاستاۋ قاراستىرىلعان. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە سايكەس كەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە قارجىلىق, قۇقىقتىق, ەكولوگيالىق ءارى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالدارعا اكەلىپ سوقپايدى. پوشتا بايلانىسى سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى قولداۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايدى, – دەدى مينيستر.
وسىدان كەيىن بىرقاتار دەپۋتات زاڭ جوباسى جونىندە اسقار جۇماعاليەۆكە سۇراق قويدى. ماسەلەن, تاتيانا ياكوۆلەۆا قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك پوشتا وداعىنا جىل سايىن قانشا جارنا تولەيتىنىن جانە بۇل مۇشەلىكتىڭ قانداي ارتىقشىلىعى بارىن سۇرادى.
بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن اسقار جۇماعاليەۆ مۇشەلىكتىڭ جارناسى 46 مىڭ شۆەيتساريا فرانكىن قۇرايتىنىن جانە بۇل ەڭ تومەنگى تولەم ەكەنىن, وسى مينيمالدى تولەممەن-اق ۇيىمنىڭ بارلىق نەگىزگى قىزمەتتەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋعا بولاتىنىن ايتتى.
جالپى وتىرىستا قارالعان ەكىنشى ماسەلە «قازاقستان ۇكىمەتى مەن وزبەكستان ۇكىمەتى اراسىنداعى زاڭسىز كوشى-قونعا قارسى كۇرەستەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى. دەپۋتاتتار نازارىنا بۇل قۇجات تۋرالى مالىمەتتى ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مارات قوجاەۆ ۇسىندى.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىمگە 2019 جىلى ساۋىردە تاشكەنت قالاسىندا ەكى ەل سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى قول قويدى. كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ كوشى-قون اعىندارىن رەتتەۋ, ازاماتتاردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋ جانە زاڭسىز كوشى-قون جەلىلەرىن انىقتاۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايدى.
– وسى كەلىسىم قوس ازاماتتىققا جانە زاڭسىز كوشى-قونعا قارسى كۇرەس جۇرگىزۋدە ەرەكشە ورىن الادى, سونداي-اق ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. كەلىسىمگە سايكەس, وزبەكستان ازاماتتارىنىڭ تولقۇجاتتارىن جولداۋ ءتارتىبى رەتتەلگەن. ەندى قانداستارىمىزدىڭ وزبەكستان ەلشىلىگىنە بارىپ, تولقۇجاتتارىن تاپسىرۋى جانە كونسۋلدىق تولەم تولەۋى قاجەت بولمايدى. قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 10-بابى 3-تارماعىنا سايكەس رەسپۋبليكا ازاماتىنىڭ باسقا مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىندا بولۋى تانىلمايدى. وزبەكستان رەسپۋبليكاسى دا قوس ازاماتتىققا جول بەرمەيدى. وزبەك تاراپى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ ءتارتىبىن اياقتادى. «وسى قۇجاتتى قابىلداۋ ازاماتتىق ماسەلەلەر بويىنشا اقپاراتپەن الماسۋ, قوس ازاماتتىق جانە زاڭسىز كوشى-قونعا قارسى كۇرەستە تۋىنداعان ماسەلەلەردى رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى مارات قوجاەۆ.
دەپۋتاتتارعا ءسوز بەرىلگەندە ماجىلىسمەن گەننادي شيپوۆسكيح بۇل قۇجات ءبىزدىڭ ەلدە شەتەلدىكتەردىڭ زاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە توسقاۋىل بولاتىنىن, قازاقستان ەڭبەك ميگرانتتارى ءۇشىن تارتىمدى ەل ەكەنىن, 2019 جىلى 500 مىڭنان اسا زاڭدى ەڭبەك ميگرانتى كەلگەنىن العا تارتتى. وسى رەتتە بايانداماشىدان وسىنداي كەلىسىم قانشا ەلمەن جاسالعانىن سۇرادى.
بۇل ساۋالعا ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى 2014 جىلدان بەرى وسىنداي 14 كەلىسىم ازىرلەنگەنىن, سونىڭ ىشىندە قىرعىزستان, تاجىكستان, وزبەكستان, بەلارۋس سياقتى ەلدەرمەن ناقتى قۇجات بەكىتىلگەنىن, سونىمەن قاتار بيىل ارمەنيامەن ارادا ءتيىستى قۇجاتقا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتىپ, جاۋاپ قاتتى.
كوروناۆيرۋستىڭ ەلىمىزگە ەنبەۋىن قاتاڭ قاداعالاۋ قاجەت
القالى جيىننىڭ سوڭىنا قاراي دەپۋتاتتار ەلدىڭ الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, قاۋىپسىزدىك, مادەني, رۋحاني ماسەلەلەرىنە قاتىستى ءتيىستى ورگاندارعا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. سونىڭ ىشىندە قازىرگى تاڭدا الەم حالقىن دۇرلىكتىرىپ وتىرعان قىتايداعى ەپيدەميولوگيالىق احۋالدىڭ كۇردەلەنىپ كەلە جاتقانى نازاردان تىس قالمادى. بۇل تۋرالى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامينگە Nur Otan فراكتسياسىنىڭ دەپۋتاتتارى قۇرالاي قاراكەن, اسقار بازارباەۆ جانە پاۆەل كازانتسەۆتىڭ بىرىگىپ جولداعان ساۋالىندا ايتىلدى.
اتالعان ساۋالدى مازمۇنداعان قۇرالاي قاراكەن 29 قاڭتارداعى دەرەك بويىنشا قىتايدا كوروناۆيرۋستى جۇقتىرعاندار سانى 5974-كە جەتىپ, سونىڭ 132-ءسى اجال قۇشقانىن العا تارتتى.
– دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى 28 قاڭتاردا ۆيرۋستىڭ قىتايدا دا, وڭىرلىك جانە جاھاندىق دەڭگەيدە دە تارالۋ قاۋپىنىڭ دەڭگەيىن «وتە جوعارى» دەپ تانىدى. بۇل اۋرۋعا دۋشار بولعان ءبىرلى-جارىم ادام 15 ەلدە كەزدەستى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جامانات ۆيرۋستى جۇقتىرعاندار انىقتالعان جوق. مەملەكەت باسشىسى ءوز اۋماعىمىزدى جانە ازاماتتاردى كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيادان قورعاۋ جونىندە ناقتى ۇيىمداستىرۋ شارالارىن قابىلداۋعا ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى. ۇكىمەت قازاقستاندا ۆيرۋستىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن ەپيدەمياعا قارسى پروفيلاكتيكالىق شارالار كەشەنىن قولعا الىپ جاتىر. سونىمەن قاتار كوپشىلىكتى كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان پاتسيەنتتەردى انىقتاۋعا مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ازىرلىگى, دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق قۇرالدار قورىنىڭ قانشالىقتى جەتكىلىكتى ەكەنى, قىتايداعى ەپيتسەنتردەن ستۋدەنتتەرىمىزدى شىعارۋ, حاينان ولكەسىندەگى ازاماتتارىمىزدىڭ سانى, ولاردىڭ وتانىنا ورالۋىنىڭ مەرزىمدەرى مەن شارتتارى تۋرالى ماسەلەلەر الاڭداتادى, – دەدى دەپۋتات.
قۇرالاي قاراكەن وسىنداي شيەلەنىسكەن شاقتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە حالىقتىڭ ۇرەيىن كۇشەيتەتىن جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋىنا دا ءمان بەردى. سوندىقتان بۇل ساۋالدا تەز ارادا شەشۋدى قاجەت ەتەتىن ۋحان قالاسىنداعى عانا ەمەس, كوروناۆيرۋس تارالعان قىتايدىڭ باسقا دا قالالارىنداعى قازاقستان ازاماتتارىن ەۆاكۋاتسيالاۋ ماسەلەسىن قاراۋ, قازاقستاننىڭ ءبىلىم مينيسترلىگى قحر ءبىلىم مينيسترلىگىمەن ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەرگە دەمالىس بەرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ, ەلگە كەلگەننەن كەيىن ەۆاكۋاتسيالانعان ازاماتتاردى مەديتسينالىق باقىلاۋ, ينفەكتسيا بويىنشا شۇعىل حابارلامالار تاراتۋ ءۇشىن احۋالدىق ورتالىق قۇرۋ نەمەسە قولدا بار كولل-ورتالىقتى ىسكە قوسۋ سياقتى ماسەلەلەر قامتىلدى.
