تىڭ تەحنولوگيالاردىڭ تىنىسىن كەڭەيتەدى
پارلامەنت ءماجىلىسى سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تسيفرلى تەحنولوگيالاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ» تۋرالى زاڭ جوباسى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە قويىلدى.
وسى تاقىرىپتا بايانداما جاساعان ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرتاي سابيليانوۆ اتالعان زاڭ جوباسى پرەزيدەنت جولداۋىندا كورسەتىلگەن تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەنىن ايتتى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇجات تىڭ تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋگە, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان. زاڭ جوباسى 38 زاڭنامالىق اكتىگە, ونىڭ ىشىندە 8 كودەكسكە جانە 30 زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى كوزدەيدى. كوميتەت وسى زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الۋعا جانە ول بويىنشا 2021 جىلدىڭ 17 اقپانىنا دەيىن قورىتىندى ازىرلەۋگە دايىن.
سونىمەن قاتار القالى جيىندا 2012 جىلعى 3 مامىردا ليۋكسەمبۋرگتە قول قويىلعان حاتتامامەن ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, 2008 جىلعى 26 ماۋسىمدا استانادا قول قويىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ليۋكسەمبۋرگ ۇلى گەرتسوگىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تابىس پەن كاپيتالعا سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسياعا تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ جايى قاراستىرىلدى.
بۇعان قوسا «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ كەدەندىك اۋماعىنا اكەلىنگەن تاۋارلاردى قاداعالاپ وتىرۋ تەتىگى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى جانە «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ كەدەندىك شەكارالارى ارقىلى وتكىزىلەتىن حالىقارالىق تاسىمالداعى تاۋارلار مەن كولىك قۇرالدارى جونىندە اقپارات الماسۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمى بەكىتىلدى.
برازيلياعا قاشسا دا, قۇتىلمايدى
دەپۋتاتتار وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلە – قازاقستان مەن برازيليا اراسىنداعى ادامداردى ۇستاپ بەرۋ جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتاردى ماقۇلدادى. بۇل حالىقارالىق شارتتاردىڭ جاي-جاپسارى تۋرالى باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى مارات احمەتجانوۆ ايتىپ بەردى.
– بۇگىنگى تاڭدا برازيليامەن قىلمىستىق سالادا ءۇش نەگىزگى شارت جاسالدى. بۇل ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا سەنىمدىلىكتى بىلدىرەدى. قازىر ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى بايلانىس جوعارى دەڭگەيدە. ساۋدا اينالىمى 2019 جىلى 13%-عا ءوستى. 2016 جىلدان بەرى ەكى ەل اراسىندا ۆيزاسىز ءتارتىپ قاتىناستارى جاسالعان. تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان شارت ىزدەۋدە جۇرگەن ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپقا تارتۋ جانە سوت ۇكىمىن ورىنداۋ ءۇشىن ەكستراديتسيالاۋ ماسەلەلەرىن شەشەدى. ەگەر ادام قازاقستاندا قىلمىس جاساپ, برازيليادا جاسىرىنىپ جۇرسە, ول قاماۋعا الىنادى جانە قازاقستانعا ۇستاپ بەرىلەدى. ءدال وسىلايشا قىلمىسكەر ەلىمىزدە جاسىرىنىپ جۇرسە, ءبىز برازيليا تاراپىنا ادامدى ەكستراديتسيالاۋعا مىندەتتى بولامىز. قۇجاتتا ۇستاپ بەرۋ جانە ودان باس تارتۋ نەگىزدەرى بەكىتىلگەن. بۇگىندە برازيليادا قازاقستاننىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنان جاسىرىنىپ جۇرگەن ادام جوق. سونىمەن قاتار برازيليا ورگاندارى تاراپى ەلىمىزدە ىزدەۋ سالعان كۇدىكتىلەر تىركەلمەگەن. شارتتىڭ نەگىزگى ءبىر ماقساتى – الدىن الۋ. بۇل قۇجات قىلمىس جاساپ, برازيليادا جاسىرىنىپ جۇرگەن ادامداردى قايتارۋ ءۇشىن قاجەت قۇقىقتىق قۇرال بولىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا شەتەلمەن وسىنداي 21 ەكىجاقتى شارت بار. جاقىن ارادا ءبىز وسىنداي شارتتاردى ارگەنتينا, پەرۋ, دومينيكان, كيپر, مالايزيا جانە گرەكيامەن بەكىتەمىز, – دەدى مارات احمەتجانوۆ.
العاشقى شارتتا ەكى ەلدىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ ۇستاپ بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ماسەلەلەرى رەگلامەنتتەلەدى. قۇجاتتا ۇستاپ بەرۋ شارتتارى, ۇستاپ بەرۋدەن باس تارتۋ نەگىزدەرى, ءوز ازاماتىنا قاتىستى قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى قولدانۋ تۋرالى, ادامدى ءۇشىنشى مەملەكەتكە ۇستاپ بەرۋ شارتتارى, ۇستاپ بەرىلەتىن ادام قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرى تولىق ايقىندالعان. سونىمەن قاتار كۇزەتپەن قاماۋدا ۋاقىتشا ۇستاۋ, بەرۋدى جانە ۋاقىتشا ۇستاپ بەرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ, ۇستاپ بەرىلگەن ادامدى ترانزيتتەۋ شارتتارى بەلگىلەنگەن. قوس مەملەكەتتىڭ ۇستاپ بەرۋ ماسەلەلەرىندە تىكەلەي ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايتىن قۇزىرەتتى ورگاندارى كورسەتىلگەن. شىعىستار جانە ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋ ءتارتىبى دە شارت بويىنشا ەسكەرىلگەن.
ال ەكىنشى ماقۇلدانعان زاڭ جوباسى «قازاقستان مەن برازيليا اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» بولدى. بۇل شارتتا تاراپتار قىلمىستار ءۇشىن تەرگەپ-تەكسەرۋگە نەمەسە قىلمىستىق قۋدالاۋعا بايلانىستى قولدانىلاتىن كەز كەلگەن شارالاردى قوسا العاندا, قىلمىستىق ىستەرگە بايلانىستى ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتەدى. قۇجاتتا كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ تىزبەسى, كومەكتەن باس تارتۋ نەگىزدەرى, قۇپيالىلىق تۋرالى شارتتار جانە كومەك كورسەتۋ ارقىلى الىنعان مالىمەتتەر مەن دالەلدەمەلەردى پايدالانۋداعى شەكتەۋلەر, ەكى تاراپتىڭ اۋماعىندا دالەلدەمەلەر الۋ ەگجەي-تەگجەيلى ايقىندالعان.
حات تاسۋشىلاردىڭ قالتاسى قاشان قالىڭدايدى؟
جالپى وتىرىس سوڭىندا بىرقاتار دەپۋتات قۇزىرەتتى ورگاندارعا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. ءماجىلىستىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنان سايلانعان دەپۋتاتتارى اۋىل-ايماقتاعى پوشتا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ ماسەلەسىن قوزعادى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆقا جولدانعان بۇل ساۋالدى دەپۋتات شايماردان نۋرۋموۆ وقىپ بەردى.
ول پوشتامەن حات-حابار الماسۋدىڭ ماڭىزى ءالى جوعالماعانىن, قازىرگى تاڭدا ەلدى مەكەندەردەگى جۇرت الەۋمەتتىك جانە تاعى دا باسقا تولەمدەردى پوشتا قىزمەتى ارقىلى قول جەتكىزىپ جاتقانىن ايتتى. دەپۋتاتتاردىڭ وڭىرلەرگە ساپارى اياسىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار اتالعان ماسەلەنى كوتەرگەن ەكەن.
– قارجىلىق وپەراتسيالار, تاۋارلار تاسىمالى, تولەمدەر, بانكتىك قىزمەتتىڭ كەيبىر تۇرلەرى جانە تاعى باسقا قىزمەت كورسەتۋلەردى جۇزەگە اسىراتىن «قازپوشتا» تابىستان كەندە ەمەس. وسىلاي بولا تۇرا پوشتاشىلاردىڭ جالاقىسى وتە تومەن دەڭگەيدە قالىپ قويعانى اقىلعا سىيمايدى. وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ الماتى وبلىسىنداعى كەزدەسۋىندە اۋىل تۇرعىندارى پوشتاشىلاردىڭ جەتىسپەۋىنەن حات نەمەسە گازەت-جۋرنالدار ەكى اپتاداي كەشىگىپ جەتەتىنىن ايتىپ جاتتى. اۋىلدىق مەكەندەردە ينتەرنەتتىڭ جوقتىعى نەمەسە جىلدامدىعى تومەن بولۋى سالدارىنان تۇرعىندار ءۇشىن باسپا ونىمدەرىنىڭ ماڭىزدى بۇقارالىق اقپارات قۇرالى ەكەنى انىق. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, 12-25 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن جالاقى قولدانىستاعى زاڭنامادا بەكىتىلگەن جالاقىنىڭ ەڭ تومەنگى كورسەتكىشى 42500 تەڭگە كولەمىنە ساي كەلمەيدى. اتاپ وتسەك, پوشتاشىلاردىڭ جالاقىسى الماتى وبلىسىنىڭ ۇيعىر اۋدانىندا 12-15 مىڭ تەڭگە, پانفيلوۆ اۋدانىندا 18-20 مىڭ تەڭگە جانە ەڭبەكشىقازاق اۋدانىندا 12-25 مىڭ تەڭگە ارالىعىن قۇرايدى, – دەدى شايماردان نۋرۋموۆ.
بۇل ماسەلەنى دەپۋتاتتار بۇرىن دا كوتەرگەن. بىراق وڭ ناتيجە بايقالمايدى. اتالعان دەپۋتاتتىق ساۋالعا زاڭنامادا كوزدەلگەن مەرزىمدە جازباشا جاۋاپ جولداۋ تالاپ ەتىلدى.
