رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

عاسىرلارعا ۇلاسار ۇلى تۇعىر

51 رەتكورسەتىلدى

ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ ءاربىر كەزەڭدەرىندە بيىكتەردەن كورىنىپ، ەكونوميكا­لىق قۋاتىنىڭ، الەۋمەتتىك ساپاسىنىڭ، ساياسي تۇراقتىلىعىنىڭ ارتۋىن قامتاماسىز ەتۋ باعى­تىن­دا دامىپ كەلەدى. بۇل ورايدا رۋحانيات سالاسىنا دا ايرىق­شا ءمان بەرىلۋى قالتارىستا قالعان ەمەس. سونىڭ ىشىندە ەلباسى – تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ۇسىن­عان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلاما جالپى قوعامدىق سەرپىن بەرىپ وتىرعانى بار­شامىزعا ايان.

مىنە، وسىناۋ ستراتەگيا­لىق كەمەڭ­گەر­لىكتىڭ جالعاسى، ساباقتاستىعى دەپ تانى­لىپ، جاپپاي قىزىعۋشىلىق تۋ­عىز­ع­ان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاق­ستان» اتتى ماقالاسىنىڭ قوعامدىق ءمان-ماڭىزى ەرەكشە دەپ بىلەمىن.

ونى ىسكە اسىرۋدا ۇلەسى­مىزدى قوسۋ ازاماتتىق پارىزىمىز دەپ ويلايمىن. ماقالادا حاكىم-دانىشپان ابايدىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋىنا وراي ۇلى اقىن مۇرالارىن وقۋ، ناسيحاتتاۋ جولىمەن قوعام­دىق دامۋىمىزدىڭ بار­لىق سالاسىنا رۋحاني سەر­پىن بەرىپ، ازاماتتىق سانانى قايتا تۇلەتۋ كوزدەلگەن. «ۇلتتىق سانانى ساقتاۋ جانە ونى زامان تالابىنا ساي بە­يىمدەۋ مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ماسەلگە اينالدى»، دەي وتىرىپ، ەل پرە­زيدەنتى سول ارقىلى ءححى عاسىردا ەلى­مىزدىڭ تىڭ قارقىنمەن دامۋىنا جول اشۋ جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ كورسەتتى.

ۇلتىمىزدىڭ ينتەللەكتۋالدى دەڭ­گەيىن كوتەرىپ، قو­عام­نىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەل­تىرەتىن، بەرەكە-بىرلىگىمىزگە ىرىت­كى سالاتىن جاعىمسىز ادەت­تەردەن ارىلۋ كەرەكتىگى اباي شىعارمالارىندا دا اي­تىل­­عان. بۇل رەتتە ابايدىڭ «تو­لىق ادام» تۇجىرىمى باع­دار بولا الادى. «اقىل، قاي­رات، جۇرەكتى بىردەي ۇستا، سون­دا تولىق بولاسىڭ ەلدەن بو­لەك» دەپ، ادامعا نۇرلى اقىل مەن ىستىق قايراتپەن بىر­گە جىلى جۇرەك تە كەرەك ەكە­نىن ايت­قانىنان قازاق حال­قى­نىڭ ءومىرىنىڭ باستى ۇستا­نىمى دەگەنىن اڭعارامىز. وسىن­داي تۇسىنىك حالقىمىزدى عاسىر­لار بويىنداعى ءتۇرلى قيىن­دىق­تار­دان امان-ساۋ وتۋگە، وزگەلەرگە دە قامقورلىق جاساۋ سالتىنا نەگىز بولعانى تاريحقا ايان.

وسى ورايدا، مەملەكەتىمىز حالىققا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ باعىتىن ۇستانىپ وتىرعانىن ريزاشىلىقپەن اي­تار ەدىم. الەۋمەتتىك جان-جاق­تى كومەكتەردى ايت­پا­عان­نىڭ وزىندە، بەل­گى­لى ءبىر كاسىپپەن اينالىسۋ جولدارىن اشىپ، ءادىس-تاسىلدەرىن كورسەتىپ وتىر، ءسوي­تىپ الەۋ­مەتتىك قول­داۋ جاڭا كاسىپكەرلىك­تى ومىر­گە اكەلۋگە قىزمەت ەتۋدە. بۇ­نىڭ ءوزى جۇ­مىسسىزدىقتى بول­دىر­ماۋعا باعىت­تالۋدا، جال­پى­عا ورتاق ەڭبەك قوعامىن قۇرۋ­عا باستايدى. مەن وسىعان قۋانامىن.

ءبىلىم مەن عىلىمدى مەڭ­گەرۋ – ەل داۋلەتىن كوتەرۋ­دىڭ كەپىلى. «تالاپ قىل ارتىق بىلۋگە» دەگەندە، اباي وسىنى مەڭزەيدى. مەملەكەت باسشىسى «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى دا وسى باعىتتاعى يگى باستا­ما­لاردىڭ ءبىرى ەكەنىن مالىمدەدى. «بۇل ساپالى ءبىلىم بەرۋ ءىسىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان قادام. ۇستازعا قۇرمەت كورسەتىپ قادىر­لەۋ – ءبارىمىزدىڭ مىندەتىمىز. سوندىقتان مەملەكەت مۇعالىم ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ، الاڭسىز جۇمىس ىستەۋى­نە جاعداي جاساۋى كەرەك»، دەپ جازا­دى مەملەكەت باسشىسى. ءوزىم پەداگوگ قىزمەتكەر بول­عان­دىقتان، بۇل سوزدەردىڭ ءمانى مەن اقيقاتتىعىنا كەپىل بەرە الامىن.

سونداي-اق اتالعان ماقا­لادا قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋدە، ونى دامىتۋدا اباي وسيەتى قاناتتاندىرا تۇسەتى­نىنە سەنىم بىلدىرەدى. قازاق ءتىلىن ۇيرە­نۋگە باسىم­دىق بەرە وتىرىپ، قازاق­ستان­­دىق­تاردى اعىلشىن ءتىلىن مەڭ­گەرۋگە شاقى­رادى. «وزىمىز­دەن وزىق تۇرعان جۇرت­پەن دەڭگەي­لەس بولۋ ءۇشىن ونىڭ ءتىلىن مەڭ­گەرۋ­دىڭ ماڭىزى زور»، دەيدى پرەزيدەنت.

ءتۇرلى ونەردى يگەرۋگە ۇن­دەيتىن ابايدى ينتەللەكتۋال­دى ۇلت قالىپتاستىرۋ يدەيا­سىنىڭ نەگىزىن سالۋشى دەگەن ءادىل باعا – ابايعا جاڭاشا قاراۋ­عا ۇندەيدى. ۇلى اعارتۋ­شى­نىڭ تۋىندىلارىن زامان اعى­مىنا لايىقتاپ قابىل­داۋعا جول سالىن­عان ماقالادا.

ۇلى اقىننىڭ ولەڭدەرىندە ۇلتىن قاتتى سىنايتىنى بەل­گىلى. ال اقىننىڭ بۇل كوز­قارا­سى وسى ارقىلى حال­قى­مىز­دىڭ «سىن تۇزەلمەي، ءمىن تۇ­زەلمەيدى» دەگەن دا­نالىعىمەن ۇندەسىپ جاتقانىن اڭ­عارامىز.

ۇلى اقىن ءوز شىعارما­لارىن­دا ەلدىك مۇراتتاردى اسقاقتاتىپ، ۇلت تۇتاستىعىن ۇيىستىرۋدى كوزدەدى. «سى­بىردان باس­قا سىرى جوق، شارۋاعا قىرى جوق»، ارتىق ماقتانعا ءۇيىر بولۋ سياقتى كەلەڭ­سىزدىكتەردى اياۋسىز سىناۋ ارقىلى ولاردان ارىلۋعا كوزىمىزدى اشادى. ابايدى وقىعان ۇرپاق ءوزىن-ءوزى يگەرىپ، ءوزىن-ءوزى جەتىلدىرىپ، ەلگە ادال قىزمەت ەتپەي قالا المايتىنداي بولىپ وسەتىنىنە سەنىم مول. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«بىز ۇلتتىق سانانى جاڭعىرتامىز جانە باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت قالىپ­تاستىرامىز دەسەك، اباي­دىڭ شىعارمالارىن مۇ­قيات وقۋى­مىز كەرەك» دەگەنى مەكتەپكە دە قاتىستى. سون­دىق­تان الداعى ۋاقىتتا وقۋ جوس­پار­لارىن­دا، ءبىلىم باعدار­ما­لارىندا اباي­دى ارنايى جۇيەلى وقۋ ساعاتتارىن بەلگى­لەۋدى قاراستىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن.

اباي مۇرالارىنا بەت بۇرۋ ناۋقان ەمەس، ول تۇراقتى ءىس ەكەنى قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك زاڭنامالاردا انىقتالسا، نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

«ەلباسى باستاپ، ەلى قوستاپ، بيىك بەلەس­تەردى باعىندىردىق. وزىق ەلۋلىك­كە كىرەمىز دەپ ماقسات قويدىق، ول ماق­ساتقا مەرزىمىنەن بۇرىن جەتتىك. وزىق وتىز­دىققا قوسىلۋدى مە­جەلە­دىك. ول مەجەگە دە جەتەمىز. سول مە­جەگە جەتۋگە دە ۇلى اباي مۇ­راسى كومەكتەسە الادى»، دە­گەن، قاسىم-جومارت كە­مەل­­ ۇلى­نىڭ نۇسقاماسى ۇلى ماق­سات­تارعا باستايدى. اباي جى­لىن­دا عاسىرلارعا ۇلا­سا­تىن ىزگى­لىكتى وسيەت-ونەگەنىڭ مىز­عى­ماس تۇعى­رى قالانادى دەپ بىلەمىن.

 

اياگۇل ميرازوۆا،

قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى

سوڭعى جاڭالىقتار

بەتپەردە كيگەن كوكتەم - 7

قوعام • بۇگىن، 16:07

Samsung تاعى نە پاتەنتتەدى؟

تەحنولوگيا • بۇگىن، 15:23

تاسقىنعا – توسقىن

ايماقتار • بۇگىن، 13:25

قايىقشى اتانىڭ حيكاياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 12:39

ۇقساس جاڭالىقتار