مىنە, وسىناۋ ستراتەگيالىق كەمەڭگەرلىكتىڭ جالعاسى, ساباقتاستىعى دەپ تانىلىپ, جاپپاي قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىنىڭ قوعامدىق ءمان-ماڭىزى ەرەكشە دەپ بىلەمىن.
ونى ىسكە اسىرۋدا ۇلەسىمىزدى قوسۋ ازاماتتىق پارىزىمىز دەپ ويلايمىن. ماقالادا حاكىم-دانىشپان ابايدىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋىنا وراي ۇلى اقىن مۇرالارىن وقۋ, ناسيحاتتاۋ جولىمەن قوعامدىق دامۋىمىزدىڭ بارلىق سالاسىنا رۋحاني سەرپىن بەرىپ, ازاماتتىق سانانى قايتا تۇلەتۋ كوزدەلگەن. «ۇلتتىق سانانى ساقتاۋ جانە ونى زامان تالابىنا ساي بەيىمدەۋ مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ماسەلگە اينالدى», دەي وتىرىپ, ەل پرەزيدەنتى سول ارقىلى ءححى عاسىردا ەلىمىزدىڭ تىڭ قارقىنمەن دامۋىنا جول اشۋ جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ كورسەتتى.
ۇلتىمىزدىڭ ينتەللەكتۋالدى دەڭگەيىن كوتەرىپ, قوعامنىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن, بەرەكە-بىرلىگىمىزگە ىرىتكى سالاتىن جاعىمسىز ادەتتەردەن ارىلۋ كەرەكتىگى اباي شىعارمالارىندا دا ايتىلعان. بۇل رەتتە ابايدىڭ «تولىق ادام» تۇجىرىمى باعدار بولا الادى. «اقىل, قايرات, جۇرەكتى بىردەي ۇستا, سوندا تولىق بولاسىڭ ەلدەن بولەك» دەپ, ادامعا نۇرلى اقىل مەن ىستىق قايراتپەن بىرگە جىلى جۇرەك تە كەرەك ەكەنىن ايتقانىنان قازاق حالقىنىڭ ءومىرىنىڭ باستى ۇستانىمى دەگەنىن اڭعارامىز. وسىنداي تۇسىنىك حالقىمىزدى عاسىرلار بويىنداعى ءتۇرلى قيىندىقتاردان امان-ساۋ وتۋگە, وزگەلەرگە دە قامقورلىق جاساۋ سالتىنا نەگىز بولعانى تاريحقا ايان.
وسى ورايدا, مەملەكەتىمىز حالىققا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ باعىتىن ۇستانىپ وتىرعانىن ريزاشىلىقپەن ايتار ەدىم. الەۋمەتتىك جان-جاقتى كومەكتەردى ايتپاعاننىڭ وزىندە, بەلگىلى ءبىر كاسىپپەن اينالىسۋ جولدارىن اشىپ, ءادىس-تاسىلدەرىن كورسەتىپ وتىر, ءسويتىپ الەۋمەتتىك قولداۋ جاڭا كاسىپكەرلىكتى ومىرگە اكەلۋگە قىزمەت ەتۋدە. بۇنىڭ ءوزى جۇمىسسىزدىقتى بولدىرماۋعا باعىتتالۋدا, جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىن قۇرۋعا باستايدى. مەن وسىعان قۋانامىن.
ءبىلىم مەن عىلىمدى مەڭگەرۋ – ەل داۋلەتىن كوتەرۋدىڭ كەپىلى. «تالاپ قىل ارتىق بىلۋگە» دەگەندە, اباي وسىنى مەڭزەيدى. مەملەكەت باسشىسى «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى دا وسى باعىتتاعى يگى باستامالاردىڭ ءبىرى ەكەنىن مالىمدەدى. «بۇل ساپالى ءبىلىم بەرۋ ءىسىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان قادام. ۇستازعا قۇرمەت كورسەتىپ قادىرلەۋ – ءبارىمىزدىڭ مىندەتىمىز. سوندىقتان مەملەكەت مۇعالىم ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ, الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاساۋى كەرەك», دەپ جازادى مەملەكەت باسشىسى. ءوزىم پەداگوگ قىزمەتكەر بولعاندىقتان, بۇل سوزدەردىڭ ءمانى مەن اقيقاتتىعىنا كەپىل بەرە الامىن.
سونداي-اق اتالعان ماقالادا قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋدە, ونى دامىتۋدا اباي وسيەتى قاناتتاندىرا تۇسەتىنىنە سەنىم بىلدىرەدى. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە باسىمدىق بەرە وتىرىپ, قازاقستاندىقتاردى اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋگە شاقىرادى. «وزىمىزدەن وزىق تۇرعان جۇرتپەن دەڭگەيلەس بولۋ ءۇشىن ونىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋدىڭ ماڭىزى زور», دەيدى پرەزيدەنت.
ءتۇرلى ونەردى يگەرۋگە ۇندەيتىن ابايدى ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋ يدەياسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى دەگەن ءادىل باعا – ابايعا جاڭاشا قاراۋعا ۇندەيدى. ۇلى اعارتۋشىنىڭ تۋىندىلارىن زامان اعىمىنا لايىقتاپ قابىلداۋعا جول سالىنعان ماقالادا.
ۇلى اقىننىڭ ولەڭدەرىندە ۇلتىن قاتتى سىنايتىنى بەلگىلى. ال اقىننىڭ بۇل كوزقاراسى وسى ارقىلى حالقىمىزدىڭ «سىن تۇزەلمەي, ءمىن تۇزەلمەيدى» دەگەن دانالىعىمەن ۇندەسىپ جاتقانىن اڭعارامىز.
ۇلى اقىن ءوز شىعارمالارىندا ەلدىك مۇراتتاردى اسقاقتاتىپ, ۇلت تۇتاستىعىن ۇيىستىرۋدى كوزدەدى. «سىبىردان باسقا سىرى جوق, شارۋاعا قىرى جوق», ارتىق ماقتانعا ءۇيىر بولۋ سياقتى كەلەڭسىزدىكتەردى اياۋسىز سىناۋ ارقىلى ولاردان ارىلۋعا كوزىمىزدى اشادى. ابايدى وقىعان ۇرپاق ءوزىن-ءوزى يگەرىپ, ءوزىن-ءوزى جەتىلدىرىپ, ەلگە ادال قىزمەت ەتپەي قالا المايتىنداي بولىپ وسەتىنىنە سەنىم مول. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ء«بىز ۇلتتىق سانانى جاڭعىرتامىز جانە باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت قالىپتاستىرامىز دەسەك, ابايدىڭ شىعارمالارىن مۇقيات وقۋىمىز كەرەك» دەگەنى مەكتەپكە دە قاتىستى. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا وقۋ جوسپارلارىندا, ءبىلىم باعدارمالارىندا ابايدى ارنايى جۇيەلى وقۋ ساعاتتارىن بەلگىلەۋدى قاراستىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن.
اباي مۇرالارىنا بەت بۇرۋ ناۋقان ەمەس, ول تۇراقتى ءىس ەكەنى قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك زاڭنامالاردا انىقتالسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
«ەلباسى باستاپ, ەلى قوستاپ, بيىك بەلەستەردى باعىندىردىق. وزىق ەلۋلىككە كىرەمىز دەپ ماقسات قويدىق, ول ماقساتقا مەرزىمىنەن بۇرىن جەتتىك. وزىق وتىزدىققا قوسىلۋدى مەجەلەدىك. ول مەجەگە دە جەتەمىز. سول مەجەگە جەتۋگە دە ۇلى اباي مۇراسى كومەكتەسە الادى», دەگەن, قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ نۇسقاماسى ۇلى ماقساتتارعا باستايدى. اباي جىلىندا عاسىرلارعا ۇلاساتىن ىزگىلىكتى وسيەت-ونەگەنىڭ مىزعىماس تۇعىرى قالانادى دەپ بىلەمىن.
اياگۇل ميرازوۆا,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى
