شالعىنباي ساتىبالدى ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, اكەسى ساتىبالدى ك ۇلىمباەۆقا اسەت دومبىرانى ءوزى سىيعا تارتىپتى.
–1920 جىلى بولسا كەرەك. قاراتالداعى اعايىننمەن ساتىبالدى اكەم بىرلەسىپ قوياندى جارمەڭكەسىنە بارىپتى. ازىق-ت ۇلىكتەرىن الىپ, قايتار جولدا كەرۋەن تاماقتانۋ ءۇشىن بۇلاق باسىنا سوعادى. سول بۇلاقتىڭ باسىندا اسەت اقىن نوكەرلەرىمەن دەمالىپ, ءان سالىپ وتىرىپتى. اماندىق-ساۋلىق سۇراسقان سوڭ, «ارالارىڭدا ءان شىرقايتىن ادام بار ما؟» دەپ اقىن سۇراپتى. جۇرت قولقالاپ قويماعان سوڭ اكەم ورتاعا سۋىرىلىپ شىعىپتى. اكەمىز ءانشى, دومبىراشى, اعاشتان ءتۇيىن تۇيگەن شەبەر ەدى. ورتاعا شىققان اكەمە اسەت دومبىراسىن ۇسىنىپ, «ال, ەندى شىرقا» دەگەن ەكەن. سوندا اكەمىز دومبىرانى كۇيلەپ الىپ:
«جەر شوقتىعى – كوكشەتاۋ,
باۋىرى تولعان باقشا-باۋ.
توڭىرەگىڭ سەكسەن كول,
ءيسىڭ جۇپار اڭقيدى-اۋ», - دەپ ءبىرجان سالدىڭ ءانىن اۋەلەتكەن كورىنەدى. اكەمنىڭ داۋىسىنا, انشىلىك شەبەرلىگىنە ءدان ريزا بولعان اسەت اقىن دومبىراسىن سىيلاپ, قوش ايتىسىپ تارقاسىپتى. مىنە, سودان بەرى بۇل قاسيەتتى دومبىرا ءبىزدىڭ اۋلەتتىڭ قۇندى جادىگەرىنە اينالعان, - دەيدى شالعىنباي اعا.
اسەت بابامىزدىڭ جان سەرىگى, جان سەزىمى بولعان قالاق دومبىرانىڭ ىشەگىنە ساۋساعىم ءتيىپ كەتكەندە كۇمبىرلەپ قويا بەردى. بالقاراعاي اعاشىنان جاسالعان دومبىرادا ارابشا وشىڭكىرەگەن جازۋدى اڭعاردىم. بۇل اراب الىپبيىندەگى «اسەت» دەگەن جازۋ ەكەن.
– اكەمىز 70 جاسىندا دۇنيە سالدى. ول كەزدە مەن 5-سىنىپتا وقيمىن. دومبىرا ەسكى ۇيدە تۇردى. مەن ءان ايتا باستاعاندا الگى دومبىرانى ىزدەدىم. ەسكى ءۇيدىڭ ءبىر بۇرىشىنان تاۋىپ الدىم. موينى, قۇلاعى سىنىپتى. بەت قاقپاعى ءشىرىپ كەتكەن ەكەن. باسىندا 9 پەرنەلى بولعان. ءوزىم دومبىرانى جاساعاندا پەرنەسىن كوبەيتتىم. ءبىر كۇنى دومبىراداعى جازۋدى وقىتۋ ءۇشىن مۇساقان جۇمانوۆ دەگەن ارابشا تانيتىن اقساقالعا اپاردىم. سوندا اقساقال: «مىنا جەردە اسەت دەپ جازىلعان ەكەن. قولىڭداعى دومبىرا الاشتىڭ باعىنا بىتكەن اسىل پەرزەنتتەرىنىڭ ءبىرى – تەڭدەسسىز ءانشى, بىرەگەي سازگەر, سۋىرىپسالما اقىننىڭ كوزى عوي. ەشقاشان تومەن تۇسىرمەي, جوعارى ءىلىپ ءجۇر» دەدى. سودان بەرى كيەلى اسپاپتى تورىمنەن تۇسىرگەن ەمەسپىن. مەنىڭ شاڭىراعىمدا ساقتاۋلى تۇرعانىنا 45 جىلدان استى, - دەيدى شالعىنباي ساتىبالدى ۇلى.
اسەت نايمانباي ۇلىنىڭ قوياندى جارمەڭكەسىنە بارىپ, ارقانىڭ ءان مەكتەبىنەن سۋسىنداپ, ونىڭ اسەم اندەرىن جەتىسۋ مەن تارباعاتاي وڭىرىنە جەتكىزۋشى, ءبىرجاننىڭ, اقاننىڭ, قۇلتۋمانىڭ اندەرىن شىعىس ايماققا تاراتۋشى بولعانىن جاقسى بىلەمىز. وسىنداي ساپارىنىڭ بىرىندە ءانشىنىڭ ساتىبالدى ك ۇلىمباەۆ اقساقالعا سىيلاعان دومبىراسى بۇگىنگە جەتكەنى كوڭىلىمىزگە قۋانىش ۇيالاتتى. اسەتتەن قالعان مۇرانى ارداقتاپ, كوزدىڭ قاراشىعىنداي قاستەرلەپ, ساقتاپ وتىرعان ۇرپاققا مىڭ ساۋاپ بولسىن!
نۇردوس كارىم
بالقاش قالاسى
