تاريح ءپانى بويىنشا مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەردى شاتاستىرمايتىن وقۋلىق جازىلادى. الدىن الا جاسالعان جوسپار بويىنشا «الەم تاريحى», «ورتا ازيالىق مەملەكەتتەر تاريحى» اتتى كىتاپتاردى عالىمدار وقىرماندار يگىلىگىنە جاراتۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر. بۇل جونىندە مالىمدەگەن مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بۇركىتباي اياعاننىڭ دەرەگىنە سۇيەنىپ, «ايقىن» گازەتى جازدى.
ب. اياعاننىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل جولى تاريحشىلاردىڭ تياناقتى جۇمىس ىستەۋىنە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپ وتىر. سوندىقتان وقىرماندارعا شىنايى دەرەكتى قامتىعان تۇششىمدى دۇنيە ۇسىنىلادى. ينستيتۋت جەتەكشىسى ايتقان مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, ەلىمىزدەگى 59 جوعارى وقۋ ورنىندا قازاقستان تاريحى كافەدرالارى جۇمىس ىستەۋدە. 4 مەملەكەتتىك, 9 اكتسيونەرلىك, 9 جەكە جوعارى وقۋ ورىندارىندا قازاقستان تاريحى كافەدرالارى جاڭادان اشىلىپ, جۇمىسقا كىرىسكەن. تاريح ماماندىعى بويىنشا جوعارى ءبىلىم بەرەتىن كادرلاردى دايارلاۋعا دا مەملەكەتتىك تاپسىرىس كوبەيىپتى. سونىمەن بىرگە, تاريح سالاسىنداعى PhD دوكتورلارىن دايارلاۋعا ارتىق گرانت بەرىلگەن. وسىعان وراي ۇلت تاريحىن قايتا زەردەلەۋگە مۇمكىندىك جاسالىپ وتىر. ماسەلەن, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانعان ءاليا مەن مانشۇكتىڭ ومىرلەرىنە قاتىستى ءبىز بىلمەيتىن دەرەكتەر ايتىلا باستادى.
«مانشۇك سوعىسقا ءوز ەركىمەن سۇرانىپ اتتاندى. نەگە؟ سەبەبى ونىڭ اكەسى حالىق جاۋى رەتىندە ۇستالىپ, اتىلىپ كەتكەن. مانشۇك اكەسىنىڭ ۇستالعانىن بىلگەن. ونىڭ سوعىسقا قاتىسۋى «اكەمدى ورىس جەرىنەن امان الىپ شىعامىن با؟» دەگەن ارمانىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ءبىز ءمانشۇكتىڭ ەرلىگىن ايتامىز دا, شىققان تەگىن ايتپايمىز. سەبەبى ول جاعى ءالى اشىلماعان» دەگەن ب.اياعان رەپرەسسياعا ۇشىراعانداردىڭ بالالارىنىڭ ۇوس كەزىندە سوعىسقا ءوز ەرىكتەرىمەن سۇرانىپ بارۋ ءۇردىسى بولعانىن ايتادى. ول سونىمەن بىرگە ءاليانىڭ مولداعۇلوۆا اتانۋى اكەسىنىڭ اۋقاتتى قازاق بولۋىنا بايلانىستى دەگەن اقتوبەلىك تاريحشىلاردىڭ پايىمداۋىن قولدايتىنىن ءبىلدىردى. «ءاليا قالايشا لەنينگرادقا باردى؟ ءاليانىڭ اكەسى اۋقاتتى بولعان. باي-كۋلاك رەتىندە ۇستالىپ كەتكەن. ال اناسىن اتىپ تاستاعان. ءاليا ناعاشى اعاسىنىڭ قولىندا ءوسىپ, سول كىسىنىڭ فاميلياسىن العان. فاميلياسىن باي تۇقىمى دەپ قۋدالانباسىن دەگەن ساقتىقتان اۋىستىرۋى مۇمكىن» دەيدى بۇركىتباي اياعان. بۇل ءبىز بىلەتىن قوس باتىر قىزىمىزعا قاتىستى عانا بولجام دەرەكتەر. ءالى سىرىن ىشىنە بۇگىپ جاتقان تىڭ دەرەكتەر قانشاما؟!
دانيار تۇيمەباي.
