كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى - وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ جۇمىس ساپارىمەن قىزىلوردا وبلىسىنا باردى. بۇل تۋرالى وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن حابارلاندى.
كۇننىڭ العاشقى جارتىسىندا ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر «سىرداريا وزەنى ارناسىن رەتتەۋ جانە ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىن ساقتاۋ» جوباسى اياسىندا سالىنعان كوكارال پلوتيناسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. اتالعان جوبا ارال اۋدانىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن جانە ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى جەتىلدىرۋ, سونىمەن قاتار وڭىردە بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ارال قالاسىندا باقىتجان ساعىنتاەۆ 2009 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن ارالدىڭ بالىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ زاۋىتىندا بولدى. زاۋىتتىڭ بارلىق ءۇي-جايلارى ەۋرووداق ەلدەرىنە بالىق ونىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن سانيتارلىق-گيگيەنالىق نورمالاردىڭ تالاپتارىنا (ناسسر) سايكەس سالىنعان. سونىمەن قاتار, ارالدا ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي - 2020» باعدارلاماسى اياسىندا تۇرعىزىلىپ جاتقان ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىن قاراپ شىقتى.
ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر قازالى اۋدانى ايتەكە بي كەنتىندە 660 باس ءىرى قارا مالدىڭ ءسۇتىن وندىرەتىن كەشەننىڭ جانە «رزا» اق ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
ودان ءارى باقىتجان ساعىنتاەۆ عاني مۇراتباەۆ اۋىلدىق وكرۋگىندە بولىپ, وندا اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋعا دايىندىق بارىسى جونىندەگى اقپاراتتى تىڭدادى جانە وكرۋگتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىمەن تانىستى.
كۇننىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر اعىمداعى جىلعى 2 شىلدەدە «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان شىعارىلعان «پروتون-م» زىمىران تاسىعىشى قۇلاعان اۋماقتى قاراپ شىقتى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ «گاگارينسكي ستارت» الاڭىندا جانە «بايقوڭىر» كوسمودرومىنىڭ مۇراجاي كەشەنىندە بولدى. قارماقشى اۋدانىندا ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر تورەتام اۋىلىنداعى 100 ادامنىڭ كەلۋىنە ارنالعان اۋرۋحانانىڭ جاڭا عيماراتىن قاراپ شىقتى.
بايقوڭىر قالاسىندا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى «پروتون-م» زىمىران تاسىعىشى قۇلاعان ايماقتاعى زارداپتاردى جويۋ جونىندەگى جۇمىس كوميسسياسىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا كەڭەس وتكىزدى. «پروتون-م» زىمىران تاسىعىشى قۇلاعان ايماقتاعى تەرىس ەكولوگيالىق زارداپتاردى جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى وتكىزۋدى باقىلاۋ تۋرالى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ وكىمىمەن قۇرىلعان جۇمىس كوميسسياسىنىڭ قورىتىندىلارى جونىندە قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءمينيسترى نۇرلان قاپپاروۆ باياندادى. كەڭەس جۇمىسىنا سونىمەن قاتار قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ, قر ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى تالعات مۇساباەۆ, رف فەدەرالدى عارىش اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى ۆلاديمير پوپوۆكين جانە ت.ب. قاتىستى. باقىتجان ساعىنتاەۆ زىمىران تاسىعىشتىڭ قۇلاعانى تۋرالى جاعداي بويىنشا قازاقستاننىڭ الاڭداۋلى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر بولعان اپاتتىڭ «بايقوڭىر» كەشەنىنىڭ قىزمەتىمەن بايلانىستى ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى ەكىجاقتى تارتىپتە جانە كەشەندى شەشەتىن ۋاقىت كەلگەنىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق تاراپ جوعارى توكسيندىك وتىندى قولداناتىن زىمىران تاسىعىشتاردى قولدانۋعا بەرۋدى جىلدامىراق كەزەڭمەن قىسقارتىپ, اسا قاۋىپسىز ەكولوگيالىق عارىش زىمىراندار كەشەندەرىن پايدالانۋعا اۋىسۋعا مۇددەلى.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا باقىتجان ساعىنتاەۆ مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بىرنەشە تاپسىرامالار بەردى, اتاپ ايتقاندا قر ۇكىمەتى جانە رف ۇكىمەتى اراسىندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جالعا الۋ شارتتارى بويىنشا «بايقوڭىر» كەشەندى ايماعىنداعى ەكولوگيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەلىسىمگە كەلۋ ءۇشىن قوسىمشا حاتتاماعا قول قويۋ ءراسىمىن جىلدامداتۋ قاجەت. بۇل قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق كودەكسىنىڭ مىندەتتەرىن «بايقوڭىر» كەشەنى ايماعىندا قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار قازاقستان رەسەي تاراپىنىڭ اۋماقتاعى تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا جانە ءوڭىردىڭ ەكولوگياسىنا زيان كەلتىرىلگەنى ءۇشىن وتەماقى تولەۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرۋى قاجەت دەپ سانايدى.
كەڭەستە «بايقوڭىر» كەشەنىن بىرلەسە قولدانۋ تۋرالى جول كارتاسىن ازىرلەۋ, عارىش ايلاعىن بىرگە قولدانۋ ءتارتىبىن بەلگىلەۋدە مەملەكەتارالىق جاڭا كەلىسىم دايىنداۋ, سونداي-اق بايقوڭىر قالاسىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى جونىندەگى ماسەلەلەر تالقىلاندى.
ساكەن مايلىباي.
