دۋالدىق جۇيە دەگەنىمىز نە؟ المانيانىڭ وزىق ءتاسىلىن قولدانۋداعى ماقسات نەگە كەلىپ تىرەلەدى؟ قازىرگى تاڭدا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋگە ەلىمىزدە ەرەكشە نازار اۋدارىلا باستادى. ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «قۋاتتى قازاقستان دەگەنىمىز – ەڭ اۋەلى وڭىرلەردىڭ قۋاتتىلىعى. ەلدىڭ بولاشاعى ەكونوميكاداعى كەلەشەگى زور سالالاردىڭ دامۋىمەن بايلانىستى» دەپ اتاپ كورسەتكەن. ال دۋالدىق جۇيە بولاشاق ماماندى مەكتەپ قابىرعاسىنان جۇمىس بەرۋشى تاڭداپ الىپ, ءارى قاراي كاسىپتىك ءبىلىم بەرىپ, بولاشاق ماماننىڭ ءبىلىمدى دە بىلىكتى كادر بولۋىنا ىقپال ەتەدى.
دۋالدىق جۇيە دەگەنىمىز نە؟ المانيانىڭ وزىق ءتاسىلىن قولدانۋداعى ماقسات نەگە كەلىپ تىرەلەدى؟ قازىرگى تاڭدا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋگە ەلىمىزدە ەرەكشە نازار اۋدارىلا باستادى. ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «قۋاتتى قازاقستان دەگەنىمىز – ەڭ اۋەلى وڭىرلەردىڭ قۋاتتىلىعى. ەلدىڭ بولاشاعى ەكونوميكاداعى كەلەشەگى زور سالالاردىڭ دامۋىمەن بايلانىستى» دەپ اتاپ كورسەتكەن. ال دۋالدىق جۇيە بولاشاق ماماندى مەكتەپ قابىرعاسىنان جۇمىس بەرۋشى تاڭداپ الىپ, ءارى قاراي كاسىپتىك ءبىلىم بەرىپ, بولاشاق ماماننىڭ ءبىلىمدى دە بىلىكتى كادر بولۋىنا ىقپال ەتەدى.
ءۇرجار كوللەدجى 1960 جىلى ۇيىمداستىرىلىپتى. العاشقى ديرەكتورى ءۋاليحان قاناپيانوۆ 22 جىل, ودان كەيىنگى باسشى ورازامباي تۇرعازين 23 جىل بويى ءبىلىم ورداسىنىڭ ىستىق-سۋىعىنا بىردەي ءتوزىپ, كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن ۋچيليششەنى ەكى اياعىنان تىك تۇرعىزعان. قازىرگى ديرەكتورى ب.تۇرلىبەكوۆ كوللەدجدىڭ جاڭا زامان تالابىنا ساي ءبىلىم بەرۋىندە ىزدەنىس تانىتۋدا. دۋالدىق ءبىلىم بەرۋ جايلى اۋداننىڭ بارلىق ەلدى مەكەندەرىن ارالاپ, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. 53 جىلدا وقۋ ورنىن مىڭداعان تۇلەكتەر ءبىتىرىپ, كىندىك قانى تامعان اۋىلدارىندا مەحانيزاتور, كومباينشى ماماندىعى بويىنشا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر, كەيبىرى ەڭبەك دەمالىسىندا. قازىر كوللەدج تاسكەسكەن اۋىلىندا.
ءبىزدى قارسى العان ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قاناعات شاراحمەتوۆ 30 جىلدان بەرى وقۋ ورنىندا قىزمەت ەتىپ كەلەدى. قاناعاتتىڭ اكەسى مارات سەيىلجان ۇلى دا جۇبايى فريدا الەكسەەۆنامەن بىرگە كوللەدجدىڭ ىرگەتاسىن قالاپ, جاس ۇرپاققا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدە كوپ ەڭبەك سىڭىرگەن سىيلى جاندار ەكەن.
ۇرپاعى ءبىلىمدى حالىقتىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر بولمايدى دەگەندەي, جاس ۇرپاققا سانالى, ونەگەلى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تالابى. ەگەمەندى ەلگە ەڭبەكتى قادىرلەيتىن, العا قويعان ماقساتىنا جەتكەنشە تىنىم تاپپايتىن, باسەكەگە قابىلەتتى جاندار كەرەك. قازىر بىزدە اۋداننىڭ ءۇرجار, ماقانشى, ناۋالى, باسقا دا اۋىلدارىنان جاستار كەلىپ, ءبىلىم الىپ جاتىر. ولارعا سلەسار, اسپازشى, فەرمەر, ومارتاشى, تەمىر جونۋشى, گاز ەلەكترمەن ءپىسىرۋشى, باسقا دا ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم بەرىپ جاتىرمىز. شاكىرتتەرگە بارلىق جاعداي جاسالعان, ءتورت ۋاقىت تاعام بەرىلەدى, شاكىرتاقىسى بار. اۋداننىڭ بۇرىنعى اكىمى باۋىرجان جاناقوۆ كومەگىن جاساپ تۇرادى, «نيۆا» كولىگى مەن «متز-80 « بەلارۋس» تراكتورىن سىيعا تارتتى.اۋداننىڭ تىزگىنىن جاڭادان ۇستاعان بىلىكتى باسشى سەرىك زاينۋلدين مىرزا دا ءبىلىم ورداسىنا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتپەك. جاتاقحانا جەتكىلىكتى, بوس ۋاقىتتارىندا زەرتحاناعا كەلىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرادى, –دەپ ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قاناعات مارات ۇلى ءبىراز جايلاردان ماعلۇمات بەرە كەتتى.
– دۋالدىق جۇيەگە ەۋروپانىڭ ءبىراز مەملەكەتتەرى كوشىپ جاتىر.ءۇرجار كوللەدجى وڭىردە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءتيىمدى جوبامەن جۇمىس ىستەي باستادى. شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارى, اتا-انالار كوللەدجگە كەلىپ, جاستاردىڭ ماماندىقتى قالاي يگەرىپ جاتقاندارىمەن, كۇنى ەرتەڭ سەنىمدى اقتاي الا ما؟ دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ الدى. كوللەدج باسشىلارى شارۋا قوجالىقتارىمەن بايلانىس ورناتىپ, تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسىن تالقىلايدى. اۋداندا 2737 قوجالىق بار, ونىڭ ىشىندە 639-ىنىڭ جەر تەلىمى 200 گەكتاردان اسادى. دەمەك, قاي قوجالىققا ماماندار قاجەت, سول ماسەلە ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلانادى. تۇلەكتەر جۇمىس ىزدەپ باس قاتىرمايدى, ءبارى دايىن. التىنشوقى, ەگىنسۋ, جاناي, تولەۋبەكوۆ, ناۋالى, كولدەنەڭ, كوكوزەك, لايبۇلاق, تۇرلىحانوۆ, ءۋاليحانوۆ ورتا مەكتەپتەرىندە ورتا مەكتەپتى بىتىرۋشىلەرمەن كەزدەسۋ ءوتىپ, بۇگىنگى تاڭداعى كاسىپتىك ءبىلىمنىڭ ماڭىزى مەن ءمانى, ورنى جونىندە ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە بيىلعى وقۋ جىلىنا 125 وقۋشى قابىلدانباق. ءبىزدى تولعاندىرىپ وتىرعان جاتاقحانا ماسەلەسى. ونى شەشۋ ءۇشىن قوسىمشا قارجى كەرەك. ال جاستاردىڭ كوبى «فەرمەر», باسقا ماماندىقتاردى تاڭدادى.بۇرىن كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن ۋچيليششەلەر جاڭاتىلەك, ءۇرجار, ماقانشى, تاسكەسكەن اۋىلدارىندا بولعان, ەندى تورتەۋى بىرىگىپ, ءۇرجار كوللەدجىنە اينالدى, وڭتايلانعان وقۋ ورنى الداعى ۋاقىتتا دا جاستارعا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرمەك, –دەپ اڭگىمەگە ارالاستى ءۇرجار اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قاپسادىق بايسينوۆ.
كوللەدجدىڭ
