پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «نۇر وتان» حدپ فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ەلەنا تاراسەنكومەن اڭگىمە
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «نۇر وتان» حدپ فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ەلەنا تاراسەنكومەن اڭگىمە
– ەلەنا يۆانوۆنا, ءبىرىنشى كەزەكتە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ بەسىنشى شاقىرىلىمىنىڭ ەكىنشى سەسسياسى بارىسىندا اتقارىلعان جۇمىستارعا, ونىڭ ىشىندە ءوزىڭىزدىڭ زاڭ شىعارماشىلىق قىزمەتىڭىزگە توقتالىپ وتسەڭىز؟
– ءوزىڭىز بىلەسىز, ۇكىمەتتەن پالاتاعا كەلىپ تۇسكەن زاڭ جوبالارى سالالىق كوميتەتتەرگە بەرىلەدى. ماجىلىستە جەتى تۇراقتى كوميتەت بار. ءار كوميتەت زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىن قۇرىپ, وعان جەتەكشى ەتىپ ءبىر دەپۋتاتتى بەكىتەدى. پالاتا بەلگىلەگەن مەرزىمگە دەيىن زاڭ جوباسى ابدەن جان-جاقتى قارالۋى ءتيىس. دەپۋتاتتاردىڭ تولىقتىرۋلارى ەنگىزىلىپ, جەتىلدىرىلگەن كەزدە زاڭ جوباسىن كوميتەت پالاتانىڭ قاراۋىنا شىعارادى. ءماجىلىس ماقۇلداسا, ونىڭ ءارى قاراي سەناتقا جىبەرىلەتىنى بەلگىلى.
وسى سەسسيا بارىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى وتە اۋقىمدى جۇمىستار ىستەدى, وتكەن جىلدارعا قاراعاندا زاڭ جوبالارى دا كوپ بولدى. ءوزىم مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنە دە زاڭ جوبالارى كوپتەپ ءتۇستى. قوعامنىڭ ءوزى بىزدەن بارلىق قىزمەتىمىزدى ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىرا ءبىلۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ويتكەنى, زاڭ جوبالارى ۋاقىتىندا قارالىپ, بەلگىلەنگەن مەرزىمىندە قابىلدانۋى ءتيىس. قازىرگى ۋاقىت سوزبۇيداعا, بەيقامدىققا سالىنۋدى كوتەرمەيدى. ەكونوميكالىق رەفورما قاشاندا ءتيىستى زاڭدارمەن بەكىتىلىپ وتىرۋى كەرەك. قوعام دامۋى جەدەل قارقىنمەن وزگەرىپ جاتىر. سوندىقتان اركەز زاڭنامالىق بازانى جەتىلدىرىپ وتىرۋمەن اينالىسۋ قاجەت. ماسەلەن, وسى سەسسيا بارىسىندا ءبىزدىڭ كوميتەتىمىزدىڭ ءوزى 14 زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس ىستەدى. سەيىتسۇلتان ايىمبەتوۆ باستاعان كوميتەت مۇشەلەرىنىڭ جانە وسى ءبولىمنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتىن اپپارات قىزمەتشىلەرىنىڭ بىرىزدىلىكپەن اتقارعان جۇمىسى ءوز ناتيجەسىن بەردى.
ارينە, ءار دەپۋتات جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى بولادى نەمەسە ءوزى جۇمىس توبىنا جەتەكشىلىك ەتەدى. وسى سەسسيادا ءوزىم ەكى زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنا جەتەكشىلىك جاسادىم. ءبىرىنشىسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى. بۇل زاڭ اكتىسى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندى تۇردە ۇسىنۋ جولدارىن رەتتەۋگە ارنالعان. زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2012 جىلعى 27 قاڭتارداعى «الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ – قازاقستان دامۋىنىڭ باستى باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بەرگەن تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. زاڭ جوباسىمەن جۇمىس جاساۋ بارىسىندا جۇمىس توبىنا 130 ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى, ولار جۇمىس توبىندا, كوميتەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىستارىندا جان-جاقتى تالقىلاندى. بۇگىندە بۇل زاڭ ەلباسىنىڭ قول قويۋىمەن قولدانىسقا ەنگىزىلىپ ۇلگەردى.
سونىمەن قاتار, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اۆتوجول سالاسىن رەفورمالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا قۇرىلعان جۇمىس توبىنا جەتەكشى بولدىم. بۇل زاڭ جوباسىنا مەملەكەت باسشىسى باسىمدىق بەرگەنىن جاقسى بىلەسىزدەر. ويتكەنى, 2008 جىلى «اۆتوموبيل جولدارى تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان بولاتىن, وندا قازىرگى زامانعى تالاپتارعا ساي كەلەتىن, جاڭارتىلعان اۆتوكولىك جولدارىن اقىلى ەتۋ نورماسى قاراستىرىلعان ەدى.
بۇل زاڭ اكتىسى اۆتوجول سالاسىن باسقارۋدىڭ ەسكىرگەن جانە ءتيىمسىز جۇيەسىن وزگەرتۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىندادى.
جۇمىس توبىنا 59 تۇزەتۋ ءتۇستى, ولار جۇمىس توبىنىڭ جەتى وتىرىسىندا, مۇددەلى مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ قاتىسۋىمەن ءبىزدىڭ كوميتەتتىڭ كەڭەيتىلگەن ەكى وتىرىسىندا جان-جاقتى قارالىپ, تالقىلاندى. قورىتىندى سالىستىرما كەستەگە قابىلدانعان 45 تۇزەتۋ ەندى.
زاڭ جوباسىندا جولداردىڭ كەيبىر ۋچاسكەلەرىنە اقى تولەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق, استانا مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ كەيبىر جولدارىن دا اقىلى جاساۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
زاڭ جوباسى 12 ماۋسىم كۇنى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانىپ سەناتقا جىبەرىلدى. سەنات قابىلداسا, مەملەكەت باسشىسىنا قول قويۋعا جىبەرىلەدى.
– زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا قانداي پىكىرتالاستار تۋىندادى؟
– جولعا اقى تولەۋدى بىرىزدەندىرۋ ءۇشىن اۆتوموبيلگە سالىناتىن كولىك سالىعىن كوتەرۋ تۋرالى ۇسىنىستار بولدى. بۇل جەردە زاڭ جوباسىن ءازىرلەۋشىلەر دە, بىزدەر دە بۇل ۇسىنىستى نەگىزسىز دەپ تاپتىق. ويتكەنى, ءار ادام ءجۇرىپ وتكەن ۋچاستوگى ءۇشىن اقى تولەيدى. ال باسقا وڭىردە تۇراتىن ادام بۇل جولدى پايدالانبايتىن بولسا, ول ءۇشىن نەگە اقى تولەۋى كەرەك؟
شەتەلدىك تاجىريبەلەردى دە زەردەلەدىك. جولعا اقى تولەۋ جۇيەسى ءار ەلدە ءارتۇرلى جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا كوز جەتكىزدىك. ولار بۇل سالانى رەفورمالاۋدىڭ بىرنەشە جولدارىن قاراستىرعان. ارينە, سۋپەرماگيسترالداردا اقىلى جول ءجۇرۋ قىزمەتى زاڭمەن ايقىندالعان.
– پالاتا ماقۇلداعان ماڭىزدى زاڭ جوبالارىن اتاپ وتسەڭىز.
– بۇل سەسسيا بارىسىندا پالاتاعا كوپتەگەن زاڭ جوبالارى كەلىپ ءتۇستى. قارالعان زاڭ جوبالارى وتكەن جىلدارعا قاراعاندا بىرنەشە ەسە كوپ بولدى. ەكىنشى سەسسيادا بارلىعى 100 زاڭ جوباسى جۇمىسقا الىنعان. ونىڭ ىشىندە ءبىر زاڭ جوباسى پرەزيدەنتتەن كەلسە, 96-سى ۇكىمەتتەن كەلىپ تۇسكەن. ال ءۇش زاڭ جوباسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشى بولعان. سونىمەن قاتار, وتكەن سەسسيالاردان اۋىسقان 28 زاڭ جوباسى دا وسى سەسسيادا ودان ءارى قارالدى. بۇگىنگى تاڭدا ءبىر سەسسيا ىشىندە ءماجىلىس 89 زاڭ جوباسىن ماقۇلداپ, سەناتقا جىبەردى. 65 زاڭعا مەملەكەت باسشىسى قول قويدى. سەسسيا باستالعان ساتتە جىلداعى ءداستۇر بويىنشا «2013 – 2015 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ جوباسى كەلىپ تۇسەدى. ءۇش جىلدىق بيۋدجەت جوباسىن قابىلداۋ بارىسىندا الەمدىك قارجى, ەكونوميكا سالاسىنداعى وزگەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, بيۋدجەت جانە سالىق كودەكستەرىنە تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. قابىلدانعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭعا دا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ وتىرادى. اتاپ ايتقاندا, 2013 جىلعا ارنالعان بيۋدجەت جوسپارىنداعى كەيبىر باعدارلامالاردىڭ شىعىستارى قىسقارتىلدى نەمەسە ورىندالۋى كەيىنگە قالدىرىلدى. بىراق حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان بىردە-ءبىر باعدارلاما قىسقارتۋعا ۇشىرام
