قاي قايسىمىز دا ءوز جولىمىزدى, ومىرلىك ءىسىمىزدى ىزدەپ ءجۇرىپ, ونىڭ ماعىناسى نەدە, وعان قالاي جەتۋگە بولادى دەپ ويلانىپ-تولعانامىز. مۇندايدا قيىننىڭ قيىنى – «مەن ءوزى نەنى قالايمىن؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋ مەن ومىرلىك ءىسىڭ بولاتىن ناقتى ءبىر باعىتتى انىقتاۋ الدىڭنان كولدەنەڭدەپ شىعا كەلەدى.
قاي قايسىمىز دا ءوز جولىمىزدى, ومىرلىك ءىسىمىزدى ىزدەپ ءجۇرىپ, ونىڭ ماعىناسى نەدە, وعان قالاي جەتۋگە بولادى دەپ ويلانىپ-تولعانامىز. مۇندايدا قيىننىڭ قيىنى – «مەن ءوزى نەنى قالايمىن؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋ مەن ومىرلىك ءىسىڭ بولاتىن ناقتى ءبىر باعىتتى انىقتاۋ الدىڭنان كولدەنەڭدەپ شىعا كەلەدى.
ءيا, بۇل ورايدا حالىق اراسىندا «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەگەن ناقىل ءسوز بار. ياعني, بالا ەرجەتكەندە قوعامدا ەش قيىندىقسىز ورنىن, سۇيىكتى ءىسىن تاۋىپ, مۇراتىنا جەتۋى ءۇشىن ونىڭ تابيعي قابىلەتىن ءسابي كەزىنەن-اق دامىتۋ وتە ماڭىزدى. ويتكەنى, كوپتەگەن جاعدايدا اتا-انالار بالالارىنان ءبىر كەزدە وزدەرى ارمانداپ جەتە الماعان ماماندىقتاردى تاڭداۋدى تالاپ ەتىپ جاتادى.
الايدا, بۇگىندە ءبىز ءوز بالالارىمىزدىڭ كەلەشەكتە الاتىن ءبىلىمى مەن كاسىبى تۋرالى كۇنى بۇرىن قام جەپ, اسقاق ارماندارىنىڭ ورىندالۋىنا جاعداي جاساي الامىز. بۇعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنىپ, 2013 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ ىسكە قوسىلعان مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ جيناقتاۋ جۇيەسى مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭا سالىمدار جۇيەسى قاراجات جيناقتاۋ ارقىلى وقۋدىڭ اقىسىن تولەۋدىڭ تاعى ءبىر امالىن ۇسىنادى ءارى مەملەكەتتىك گرانتتارمەن جانە ءبىلىم بەرۋ كرەديتتەرىمەن قاتار جۇمىس ىستەيدى.
جاستار ارقاشان تەگىن ءبىلىم الۋعا ۇمىتكەر بولا الادى, بىراق ول ءۇشىن ۇبت شەڭبەرىندە قاتاڭ ىرىكتەۋدەن ءوتىپ, ءوزىنىڭ ەرەكشە ءبىلىمىن دالەلدەۋى قاجەت. تاجىريبەنىڭ ءوزى ۇلگەرىمى جوعارى تۇلەكتەردىڭ بارلىعى بىردەي گرانتقا تۇسە بەرمەيتىنىن كورسەتۋدە.
جاڭا دەپوزيتتەر جۇيەسى اتا-انالارعا بالالارى ءبىلىم بەرۋ گرانتىنا يە بولا الماعان جاعدايدا ساقتاندىرۋعا مۇمكىندىك ۇسىنادى. شوتتا قاجەتتى قاراجاتىڭ بولسا, قالاعان جوعارى وقۋ ورنىن جانە ماماندىقتى تاڭداۋعا ابدەن بولادى.
مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ جيناقتاۋ جۇيەسى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. سالىمشى قالاعان بانكىن تاڭداي الادى, ياعني ول ۇسىناتىن شارتتارى ءوزى ءۇشىن ەڭ وڭتايلى دەگەن بانكتى تاڭداۋعا قۇقىلى.
قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ جيناقتاۋ جۇيەسىندە ازىرشە ءبىر عانا بانك – «تەمىربانك» اق جۇمىس ىستەيدى. اتالمىش بانك 2013 جىلى 17 ماۋسىمدا العاشقى سالىمشىسىن تىركەدى. ول استانانىڭ قاراپايىم تۇرعىنى, 15, 10 جانە 2 جاستاعى ءۇش ۇلدىڭ اكەسى. جاقىن بولاشاقتا باسقا بانكتەردى دە جۇيەگە قوسۋ جوسپارلانۋدا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەز كەلگەن ازاماتى جاس ەرەكشەلىگىنە قاراماستان سالىمشى بولا الادى. ول بانكپەن جيناقتاۋ سالىمى تۋرالى شارت جاساسىپ, شوت اشادى. شارت بالانىڭ اتىنا جاسالادى, بىراق ول سالىمدى يەلىك ەتە الاتىن جاسقا دەيىن ونىڭ مۇددەسىن بالانىڭ اتا-اناسى نە باسقا دا زاڭدى وكىلدەرى ۇسىنادى. سالىم اشىلاتىن جاعدايدا ەڭ از باستاپقى جارنا رەتىندە 3 ايلىق ەسەپتىلىك كورسەتكىش (5 200 تەڭگەگە) مولشەرىندە اقشا ەنگىزۋ جەتكىلىكتى.
بانكتىك سالىم شارتىندا بانكتىڭ سىياقى مولشەرلەمەسى بەلگىلەنەدى. ونى ءار بانك ءوز بەتىنشە جەكە تاعايىندايدى. ماسەلەن, «تەمىربانك» اق سىياقى مولشەرلەمەسىن 8% كولەمىندە بەلگىلەدى. ال, مەملەكەت سىيلىقاقىسىنىڭ مولشەرى – 5%, بەلگىلى ءبىر باسىمدىقتى ساناتتاعىلار ءۇشىن 7%. مۇنداي ساناتقا جەتىم بالالار, كوپ بالالى وتباسىنداعى بالالار جانە از قامسىزداندىرىلعان وتباسىنداعى بالالار, مۇگەدەكتەر سياقتى الەۋمەتتىك جاعىنان وسال ازاماتتار جاتادى.
بۇل جيناقتالعان قاراجات ءبىلىم الۋعا عانا جۇمسالۋى مۇمكىن جانە باسقا ەشقانداي ماقساتتا پايدالانىلمايدى ءارى كەيبىر جاعدايلاردى ساناماعاندا سالىمشىنىڭ قولىنا بەرىلمەيدى. ەگەر سالىمشى گرانتقا وقۋعا تۇسسە نە دەنساۋلىعىنا بايلانىستى وقۋىن جالعاستىرا المايتىن بولسا نەمەسە سوت ونى ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىسا, سونداي-اق, سالىمشى قايتىس بولسا, سالىمداعى جيناقتالعان قاراجات بانك سىياقىسى جانە مەملەكەت سىيلىقاقىسىمەن بىرگە سالىمشىعا نە ونىڭ زاڭدى وكىلىنە, مۇراگەرلەرىنە بەرىلەدى.
سالىمداعى قاراجات مەرزىمىنەن بۇرىن الىنسا نە نىسانالى ماقساتتا پايدالانىلماسا, مەملەكەت سىيلىقاقىسى بيۋدجەتكە قايتارىلادى, ياعني سالىمشى جيناقتالعان اقشاسىن بانك سىياقىسىمەن بىرگە الادى, بىراق مەملەكەت سىيلىقاقىسى ساقتالمايدى. جيناقتالعان ق
