جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ ناتيجەسىنە سايكەس, قالانىڭ كەيبىر جەراستى نۇكتەلەرىندەگى بۇگىنگە دەيىن قولدانىلىپ كەلە جاتقان ەلەكتر سىمدارى سوناۋ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا دەيىن ورناتىلعانى انىقتالعان. ونىڭ 45 پايىزدان استامىنىڭ توزىعى جەتكەن. بۇل سىمداردى قانشا جەردەن ءتوزىمدى ءارى بەرىك دەسەك تە, توقتىڭ اتى توق. سوندىقتان ءتىلسىز جاۋعا «بارماق باستى, كوز قىستى» قاراۋعا بولمايدى. توزىعى جەتكەن جەراستى جەلىلەرىنiڭ 2500 شاقىرىمى قالا بالانسىندا. ونى تۇتاستاي اۋىستىرۋ قاجەت. بۇل قىرۋار قارجىنى قاجەت ەتەتىن شارۋا. «ەلەكتر قۋاتى بولماعان جەردە دامۋ جوق. دەمەك, وركەنيەتكە قوسىلعىسى كەلەتىن مەگاپوليس الدىمەن قۋات كوزدەرىن رەتتەپ العانى ءجون», دەيدى ماماندار. الايدا الەمنىڭ اقىلدى قالالارىنىڭ قاتارىنا قول سوزعان الماتى ءۇشىن بۇل كەشەۋىلدەتپەي شەشىمىن تابۋعا ءتيىس ماسەلەنىڭ ءبىرى. ەلەكتر سىمدارىن جەراستى ارقىلى جۇرگىزۋدىڭ ارتىقشىلىعىن بۇگىندە دۇنيە ءجۇزىنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسى دە دالەلدەپ وتىر. مۇنىڭ ءتيىمدى تۇسىن سالا ماماندارى دا جارىسا ايتىپ ءجۇر.
«اۋە جەلىسىنە قاراعاندا, جەراستىمەن جەتەتىن ەلەكتر جۇيەسى اۋا رايىندا ءجيى كەزدەسەتىن تابيعاتتىڭ ءتۇرلى توسىن مىنەزىنىڭ زاردابىنا ۇشىرامايدى. ماسەلەن, داۋىل كەزىندە نەمەسە قاتتى نوسەردە اۋەدەگى جەلىلەر اپاتقا ءجيى تاپ بولادى. ال جەراستى جۇيەسى تۇراقتى ءارى ساپالى جۇمىس ىستەۋمەن قاتار, ۇزاق مەرزىمگە شىداس بەرەدى. ارينە ونىڭ قۇرىلىس قۇنى قىمباتقا تۇسەدى. دەگەنمەن, ەكسپلۋاتاتسيالىق شىعىنى تومەن ءارى تەحنيكالىق اقاۋعا دا از تۇسەدى. ەلەكتر قۋاتىنىڭ جەراستى جۇيەسىنە بروندالعان جەلىلەردى پايدالانعان دۇرىس. ويتكەنى ونىڭ سىرتقى مەتالدى قاپتامالارى حيميالىق اسەرگە توتەپ بەرە الادى, تاپتالمايدى. ەگەر سىرتى قاپتالماعان جەلى توسەلەتىن بولسا, ارنايى تەحنولوگيالىق قورعانىس جۇيەلەرى قولدانىلادى», دەيدى «الاتاۋ جارىق كومپانياسى» اق باسشىسى مۇحيت ۇمبەتوۆ.
«الاتاۋ جارىق كومپانياسى» بۇگىندە ميلليوندار توعىسقان مەگاپوليس الماتى مەن الماتى وبلىسىنىڭ كوپتەگەن اۋماعىن ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتىپ وتىر. اتالعان ۇجىم وندىرىستىك كاسىپورىندار مەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە جانە اۋىل شارۋاشىلىعى نىساندارىنا قۋات كوزىن جەتكىزۋمەن, تاراتۋمەن اينالىساتىن رەسپۋبليكا وڭتۇستىگىندەگى ەڭ ءىرى ەنەرگەتيكالىق جۇيە. سونىمەن قاتار «اجك» اق ورتالىق ازيانىڭ ءبىرتۇتاس ەنەرگەتيكالىق جۇيەسىندەگى وزبەكستان, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان سياقتى كورشىلەس ەلدەردەگى ەلەكتر قۋاتى سالاسىنداعى الپاۋىت كومپانيالاردىڭ سەنىمدى سەرىكتەسى. جالپى, كومپانيانىڭ ەلەكتر تاسىمالداۋشى جەلىسىنىڭ ۇزىندىعى 29 مىڭ شاقىرىمنان اسادى. ال ترانسفورماتورلى قوسالقى ستانسالارىنىڭ سانى 7 مىڭعا جۋىقتايدى.
سوڭعى ۋاقىتتا الماتى جۇرتشىلىعىن ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋدا قانداي جەتىستىكتەر بار؟ بۇل تۋرالى شاھار مەن وبلىس اۋماعىن تۇتاس جارىقپەن قامتىپ وتىرعان كومپانيا وكىلدەرىنەن سۇراپ كوردىك.
– جالپى, ءوڭىر حالقىن جارىقتان تارىقتىرماۋ وڭاي شارۋا ەمەس. جاۋاپكەرشىلىك پەن تاۋلىك بويى تىنىمسىز جۇمىستى قاجەت ەتەدى. بىلتىر بىرقاتار اۋقىمدى شارۋا اتقارىلدى. الماتىنىڭ تۇركسىب اۋدانىندا جابىق پىشىندەگى جاڭا قوسالقى ستانسا ىسكە قوسىلدى. ونىڭ ەرەكشەلىگى, الماتى قالاسىن ەلەكترمەن قامتاماسىز ەتۋ بەلدەۋىن تولىقتاي ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. «جاس قانات» قوسالقى ستانساسى تۇركسىب اۋدانىنىڭ «جاس قانات» جانە «قايرات» شاعىن اۋداندارىن تۇراقتى جانە ساپالى ەلەكترمەن قامتىدى. ايتا كەتەيىك, قالا تۇرعىندارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا الماتى اكىمدىگى جانە «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق-نىڭ تىكەلەي اتسالىسۋىمەن 1986 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلگەن «تاۋلى قىرات» تورابىن, اۋماقتا لاي كوشكىنى بولعان جاعدايدا, ونىڭ قيراۋ قاۋپى باسىم بولعاندىقتان, جاڭا «ەرمەنساي» 220/110/10-10 كۆ №160ا قوسالقى ستانساسىنا اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا «ەرمەنساي» قوسالقى ستانساسىنا جۇكتەمەنى اۋىستىرۋ جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالدى. بۇگىندە زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگى زور. قاي سالادا بولسىن, بۇل تەحنولوگيا جۇمىستى جەڭىلدەتۋگە بىردەن-ءبىر ىقپال ەتىپ وتىر. جۇرت جاڭا تەحنولوگيانىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋگە كوشتى. وسى تۇرعىدا ءبىزدىڭ كومپانيا دا «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىن قولعا الدى. وتكەن جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ تۇتىنۋشىعا ەلەكتر جەلىلەرىنە قوسىلۋ ءۇشىن تەحنيكالىق شارتتاردى ونلاين تارتىبىندە عالامتور ارقىلى الۋعا مۇمكىندىك پايدا بولدى. بۇل ءۇشىن تۇتىنۋشىنىڭ ەلەكتروندى تسيفرلى قولتاڭباسى بولۋى قاجەت. ياعني ءاربىر تۇتىنۋشى ۇيدەن شىقپاي-اق ءوز ءوتىنىشىن عالامتور ارقىلى جولداپ, قىسقا ۋاقىت ىشىندە تەحنيكالىق شارت الۋىنا بولادى. وتكەن جىلى اتالعان جۇيەنى تۇتىنۋشىلارىمىزدىڭ 60 پايىزى پايدالانىپ ۇلگەرگەن, – دەيدى مۇحيت ۇمبەتوۆ.
«الاتاۋ جارىق كومپانياسى» اق بۇگىندە الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ باسقارمالارىمەن بىرلەسە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىنعان, قۇنى 51,5 ملرد تەڭگە بولاتىن ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ اكتيۆتەرىن كومپانيا بالانسىنا الۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. بۇلاردىڭ اراسىندا اقكەنت (1,2,3), العاباس, اقبۇلاق, دۋمان, اتىراۋ (1,2,3), قازپاس, ايشا ءبيبى, قاراسۋ شاعىن اۋداندارىن, قايتادان سالىنعان تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن جانە تاعى باسقا دا نىسانداردى ەلەكتر جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان 6 دانا – پس, 321 دانا – تپ/رپ, 1383,48 شاقىرىمدىق 0,4-220كۆ لەپ بار. سونىمەن قاتار الماتى قالاسىنداعى يەسى انىقتالماعان ەلەكتر جۇيەلەرىن (بارلىعى – 544 نىسان, ونىڭ ىشىندە 758,3 شاقىرىمدىق 0,4-10كۆ لەپ, 99 دانا تپ/رپ بار) ەكى كەزەڭمەن «اجك» اق بالانسىنا الۋ بويىنشا جۇمىستار دا جۇرگىزىلۋدە. كۇن ساناپ اۋماعى ۇلكەيىپ كەلە جاتقان الماتىدا ەلەكتر قۋاتىنا دەگەن سۇرانىس تا ەسەلەپ ارتىپ وتىر. وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى ماۋسىمىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا تۇتىنۋشىلىق قىزمەت تە ءبىرشاما ۇلعايعان. وسىدان 10-15 جىل بۇرىن الماتىلىقتار اپاتتىق جاعدايلاردا جارىقتى كەزەك-كەزەگىمەن ءسوندىرىپ, ساعاتتاپ جارىقسىز وتىرۋعا ءماجبۇر بولاتىن كەزدەردى دە باستان وتكەرگەن. ءبىر قۋانتارلىعى, قالادا مۇنداي پروبلەما قازىر اتىمەن جوق.
الماتى
