قازاقستان • 11 جەلتوقسان، 2019

ادامنىڭ دامۋ يندەكسى بويىنشا قازاقستان 189 ەلدىڭ ىشىنەن 50-ورىنعا يە

23 رەتكورسەتىلدى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ (بۇۇدب) نەگىزگى قۇجاتى - «ادام دامۋى جونىندەگى ەسەبى 2019» ۇسىنىلدى. 

«تابىستاردان تىس، ورتاشا دەڭگەيدەن تىس، بۇگىنگىدەن تىس: ءححى عاسىرداعى ادام دامۋىنداعى تەڭسىزدىكتەر» دەپ اتالاتىن ەسەپتە پروگرەستى ولشەۋدىڭ ەكونوميكالىق ورلەۋدەن باسقا تاسىلدەرى ۇسىنىلادى.

ەسەپتە ەۋروپا مەن ورتا ازياداعى ورتاشا تابىسى بار ەلدەر، ونىڭ ىشىندە قازاقستان، بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوعارى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنە قول جەتكىزگەنى اتاپ وتىلگەن. وسىعان قاراماستان، كليماتتىڭ وزگەرۋى مەن تەحنولوگيالىق تابىستار ايماقتاعى ەلدەردىڭ تەڭسىزدىكتى ازايتۋداعى ىلگەرىلەۋىن ايتارلىقتاي تومەندەتۋى مۇمكىن.

قۇجاتقا سايكەس، ورتا توپتىڭ ازايۋى، بەيرەسمي جانە تۇراقسىز جۇمىسپەن قامتىلۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى، الەۋمەتتىك قورعاۋداعى ولقىلىقتار، بىلىكتى جانە جاس جۇمىسشىلاردىڭ ەميگراتسيالانۋى، سونداي-اق زاڭ الدىنداعى تەڭسىزدىكتى قابىلداۋ وسى ايماقتا تەڭسىزدىك پروبلەمالارىن اسىرەسە شيەلەنىستىرەدى.

«تەڭسىزدىك الەۋمەتتىك كەلىسىمدى جانە ادامداردىڭ ۇكىمەتكە، ينستيتۋتتارعا جانە ءبىر-بىرىنە دەگەن سەنىمىن السىرەتەدى. بۇل ەكونوميكا مەن قوعامعا زيانىن تيگىزەدى. ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى جاقسارعانىنا قاراماستان تەڭسىزدىكتىڭ جاڭا تۇرلەرى پايدا بولۋدا. ولار تەحنولوگيا مەن بىلىمگە قول جەتىمدىلىكتىڭ بىركەلكى بولماۋىنان تۋىنداعان جانە كليمات داعدارىسى حالىقتىڭ ەڭ وسال توپتارى اراسىندا شيەلەنىسىپ وتىر»، - دەدى بۇۇدب-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ياكۋپ بەريش.

ايماق ەنەرگيانىڭ 90 پايىزىن قازبالى وتىنداردان الادى، ال جەردىڭ 30 پايىزعا جۋىعى توزعان دەپ جىكتەلەدى. بۇل ايماق عىلىمي زەرتتەۋلەرگە بولىنگەن شىعىستار بويىنشا الەمدىك كورسەتكىشتەردە ورتا ورىندى يەلەنگەنىمەن، جوعارى بىلىكتى جانە تومەن بىلىكتى جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ كوەففيتسيەنتى ەىدۇ ەلدەرىندەگى كورسەتكىشتەرىنىڭ جارتىسىن قۇرايدى - وركەندەگەن ەلدەردە تەحنولوگيا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان كەزدە بۇل پروبلەمانى شەشۋ قيىنداي تۇسەدى. ەسەپ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتىڭ ءارتۇرلى فورمالارىن ءۇش اسپەكت بويىنشا تالدايدى: كىرىستەردەن تىس، ورتاشا دەڭگەيدەن تىس جانە بۇگىنگىدەن تىس - جانە ونىمەن كۇرەسۋدىڭ بىرقاتار شارالارىن ۇسىنادى.

ەسەپتە ۇسىنىلعان ادامنىڭ دامۋ يندەكسى (ادي) بويىنشا ەلدەردىڭ رەيتينگىسىنە سايكەس، 2018 جىلى قازاقستان 189-ەلدەردىڭ ىشىنەن 50-ورىنعا يە بولدى جانە ادام دامۋى وتە جوعارى ەلدەر توبىنا كىردى. 1990 جىلدان 2018 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە قازاقستانداعى ادي 18،5% -عا، جان باسىنا شاققانداعى جالپى ۇلتتىق تابىس 61،8% -عا ءوستى. 28 جىل ىشىندە قازاقستاندا بالا تۋدىڭ ورتاشا ۇزاقتىعى 6،5 جاسقا، ورتاشا ءبىلىم ۇزاقتىعى 3،7 جىلعا، ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 2،9 جىلعا ارتتى.

ەسەپ بەرۋدىڭ قازاقستاندىق بولىمىندە قوسىمشا مامانداندىرىلعان يندەكستەر بويىنشا شارالار قاراستىرىلعان. مىسالى، ادام دامۋىنىڭ تەڭسىزدىككە باعىتتالعان يندەكسى (IHDI)، گەندەرلىك دامۋ يندەكسى (GDI) جانە گەندەرلىك تەڭسىزدىك يندەكسى. ادامنىڭ دامۋ ساپاسى، گەندەرلىك ولشەمدەر مەن ايەلدەردىڭ مۇمكىندىكتەرى، قورشاعان ورتا جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق تۋرالى جەكە اقپارات ۇسىنىلعان. قازاقستان ادام دامۋىنىڭ بىرنەشە اسپەكتىلەرى بويىنشا جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى، بىراق بىرقاتار ەكولوگيالىق پروبلەمالارعا تاپ بولدى.

بۇۇدب 1993 جىلدان بەرى قازاقستاندا ادام دامۋىنىڭ شەشىمدەرىن ۇسىنادى جانە تۇراقتى دامۋدىڭ 2030 كۇنتىزبەسىنە سايكەس ۇلتتىق باسىمدىقتاردى ىسكە اسىرۋدى قولدايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قىس قىسىمىن ادام كۇشى جەڭۋدە

ايماقتار • بۇگىن، 16:56

تارازدا «اntikor ortalygy» اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:10

200 تەڭگەلىك مونەتا اينالىمعا شىقتى

قازاقستان • بۇگىن، 10:39

ۇقساس جاڭالىقتار