رۋحانيات • 11 جەلتوقسان، 2019

تۇرار تاعدىرىنىڭ تاعىلىمى مول

90 رەتكورسەتىلدى

بيىل الاشتىڭ ارداقتىسى، كورنەكتى قايراتكەر تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل. قاراورمان قازاققا ورتاق تۇلعانىڭ اۋليەاتا وڭىرىندە دە ءىزىنىڭ قالعانى تاريحتان بەلگىلى.

 

مەركىدەگى ورىس-تۇزەمدىك باستاۋىش مەكتەپتە وقىعانى، 1916 جىلى مەركىدەگى اقكوز قوسان ۇلى باستاعان ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىندە كوتەرىلىسشىلەرگە ساياسي باعدار بەرگەنى، كەيىننەن ونى وسى جەردە پاتشا اكىمشىلىگىنىڭ تۇتقىنداعانى، اقتالىپ شىققان سوڭ 1917 جىلى مەركىگە قايتا ورالىپ «قازاق جاستارىنىڭ رەۆوليۋتسيالىق وداعىن» قۇرعانى تاريحي شىندىق. ايگىلى تۇلعانىڭ 125 جىلدىعىنا وراي م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «تۇرار رىسقۇلوۆ – حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. رۋحاني شاراعا ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىنان كەلگەن عالىمدار مەن اتالعان وقۋ ورداسىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى جانە ستۋدەنتتەر قاتىستى.

 كونفەرەنتسيانى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ماحمەتعالي سارىبەكوۆ ءسوز سويلەپ اشتى. ول ءوز سوزىندە تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ قايراتكەرلىك كەلبەتىنە كەڭىنەن توقتالدى. بۇدان كەيىن جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سۇلۋشاش قۇرمانبەكوۆا قاتىسۋشىلاردى وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ اتىنان قۇتتىقتاپ، كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى. «ۇلت ازاتتىعى جولىندا قۇربان بولعان حالقىمىزدىڭ اسىل پەرزەنتىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ – بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ پارىزى. جاcتارىمىز ەلىمىزدىڭ وتكەن تاريحىن جاقسى ءبىلۋى كەرەك. ويتكەنى، ەلدىڭ، جەردىڭ تاريحى – حالىقتىڭ قاسىرەتتى تاعدىرى. وڭىرىمىزدە تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ جانە ماڭگى ەستە قالدىرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. بىرنەشە مەكتەپ، كوشەلەر، وبلىس ورتالىعىنداعى دەمالىس ساياباعى الاشتىڭ ماقتاۋلى ۇلىنىڭ ەسىمىمەن اتالادى»، دەدى ول. ال قازاقستان عالىمدار وداعىنىڭ پرەزي­دەن­تى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەا­تى  ورازالى سابدەن «تۇرار رىسقۇلوۆ – حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كورنەكتى قوعام مەن مەملەكەت قايراتكەرى» اتتى بايانداماسىندا تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ كۇللى كسرو-نى ۋىسىندا ۇستاعان ءCتاليننىڭ ونداعان جىلدار بويى ورىنباسارى بولعانىن، كەيىن ناۋبەت جىلدارىندا قازاقتى اشارشىلىقتان قۇتقارىپ قالۋعا بايلانىستى شارا قولدانۋدى سۇراپ، قاھارلى باسشىعا حات جازعانىن، تۇركسىب تەمىرجول قۇرىلىسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ەكەنىن جانە ەلىمىزدە 15-كە جۋىق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ اشىلۋىنا باستاماشى بولعانىن ەرەكشە تەبىرەنىسپەن اتاپ ءوتتى.

 بۇدان كەيىن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سۆەتلانا سماعۇلوۆا، قازاقستان جازۋشىلار ودا­عى­نىڭ مۇشەسى، تۇرارتانۋشى مۇحتار قازىبەك، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتى سىيلىعىنىڭ يەگەرى، جازۋشى كولباي ادىربەك ۇلى، ءال-فارابي اتىن­دا­عى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى گۇلنار قوزعانباەۆا، شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولو­گيا ينستيتۋتىنىڭ «XX عاسىرداعى قازاق­ستان تاريحى» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ءسابيت شىلدەباي، م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مەرۋەرت كوپباەۆا جانە تاعى دا باسقا عالىمدار ايتۋلى تۇلعانىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگىنە توقتالدى. جالپى، كونفەرەنتسيا جۇمىسى «تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ قوعامدىق-ساياسي قىزمەتى»، «تۇرار جانە تۇتاس تۇركىستان يدەياسى»، «تۇرار رىسقۇلوۆ جانە اۋليەاتا ءوڭىرى»، «تۇرار رىسقۇلوۆ – ەكونوميست جانە قارجىگەر»، «تۇرار رىسقۇلوۆ – پۋبليتسيست، قازاق ادەبيەتى مەن ونەرىندەگى ونىڭ بەينەسى»، «تۇرار رىسقۇلوۆ جانە تۇركىتانۋ ماسەلەلەرى» تاقىرىپتارىندا ءوربىدى. كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارى تۇرار تاعدىرىنىڭ تاعىلىمىنا قانىقتى. جيىن سوڭىندا كوپشىلىككە رەجيسسەر ەركىن راقىشەۆتىڭ تۇلعانىڭ ءومىرى مەن قىزمەت جولىن قامتىعان «تۇرار رىسقۇلوۆ» اتتى دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلدى.

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قىس قىسىمىن ادام كۇشى جەڭۋدە

ايماقتار • بۇگىن، 16:56

تارازدا «اntikor ortalygy» اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:10

200 تەڭگەلىك مونەتا اينالىمعا شىقتى

قازاقستان • بۇگىن، 10:39

ۇقساس جاڭالىقتار