قوعام • 07 جەلتوقسان، 2019

دارىندى وقۋشىلاردى قولداۋدىڭ جول كارتاسى: مۇمكىندىكتەر قانداي؟

64 رەتكورسەتىلدى

قر پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋىندا «دارىندى اۋىل جاستارىن ىرىكتەپ، وتاندىق جانە شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا دايىنداۋ كەرەك» دەپ ۇكىمەتكە دارىندى بالالاردىڭ قابىلەتىن دامىتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەۋدى تاپسىرعان بولاتىن. سونىمەن قاتار ول وسىنداي بالالاردىڭ ۇيىرمەلەر مەن ورتالىقتارعا، جازعى لاگەرلەرگە بارۋى ءۇشىن مۇمكىندىكتەر جاساۋ كەرەكتىگىن ايتقان ەدى. وسى رەتتە، مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلعى 2 قىركۇيەكتەگى جولداۋىن ىسكە اسىرۋدىڭ جالپىۇلتتىق جوسپارىنىڭ 55-تارماعىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن، سونداي-اق الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن جانە كوپبالالى وتباسىلاردان شىققان دارىندى بالالاردى انىقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە ولارعا قولداۋ كورسەتۋ مەن قابىلەتىن دامىتۋ بويىنشا جول كارتاسى ازىرلەندى. كوپبالالى وتباسىلاردان شىققان دارىندى بالالار قالاي ىرىكتەلەدى، ولارعا قانداي قولداۋ شارالارى كورسەتىلەدى؟ اۋىلدىق جەرلەردەگى تالانتتى وقۋشىلار نازاردان تىس قالماۋى ءۇشىن قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا؟ وقۋشىلاردىڭ جازعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋدا قانداي ساناتتاعى بالالارعا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان؟ بۇل تۋرالى رrimeminister.kz شولۋ ماتەريالىندا جازدى.

دارىندى وقۋشىلاردى ىرىكتەۋ جوبالارى

2019 جىلى 27 قاراشا كۇنى قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ تالانتتى جاستارىمەن وتكىزگەن كەزدەسۋىندە اۋىل مەكتەپتەرىن قولداۋ بويىنشا جوسپارلانعان شارالارعا توقتالىپ وتكەن ەدى. سولاردىڭ ءبىرى – «مىڭ بالا» وليمپياداسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى. قر تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى قولعا العان بۇل شارا تالانتتى جانە قابىلەتتى جاس قازاقستاندىقتاردى قولداۋعا باعىتتالعان «ەل Yمiتi» باستاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. سونىڭ ناتيجەسىندە، اۋىل مەكتەپتەرىندەگى 1000 ۇزدىك وقۋشى تالانتتى بالالارعا ارنالعان «دارىن» مەكتەپتەرىندە ءبىلىمىن جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك الادى.

ەلباسى باستاماسى شەڭبەرىندە وتكىزىلەتىن «مىڭ بالا» ۇلتتىق زياتكەرلىك وليمپياداسىنىڭ ماقساتى - شاعىن قالالار مەن اۋىلدىق جەرلەردەگى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ تالانتتارى مەن قابىلەتتەرىن دامىتۋ جانە قولداۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ. بۇل باعىتتا، دارىندى بالالار مەن جاستاردى قولداۋ ءۇشىن جالپى ءبىلىم پاندەرى بويىنشا حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق وليمپيادالاردىڭ، ورىنداۋشىلاردىڭ حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق كونكۋرستارىنىڭ جانە سوڭعى ءۇش جىلداعى رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق سپورتتىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرىن مەكتەپتەگى قورىتىندى اتتەستاتتاۋدى تاپسىرۋدان بوساتۋ جانە جوو-لاردا وقۋ ءۇشىن ولارعا ءبىلىم گرانتتارىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىستار جاسالۋدا.

بۇدان وزگە، ارناۋلى باعدارلاما بويىنشا اۋىل مەكتەپتەرى جاڭعىرتىلاتىن بولادى. 2020 جىلى ءبىرىنشى كەزەڭدە 14 مەكتەپ تاڭدالادى.

«باعدارلاما اياسىندا وسى مەكتەپتەردىڭ پەداگوگتارى رەسپۋبليكالىق ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەر مەن جەتەكشى حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقىتۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرىن مەڭگەرەدى»، - دەدى ەلباسى.

ايتا كەتەيىك، اتالعان باستامانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا «ەل ءۇمىتى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا قازىرگى ساتتە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە دارىندى بالالاردى انىقتاۋ جانە قولداۋ ورتالىقتارى اشىلۋدا. ول جەرلەردە تالانتتى وقۋشىلار ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالماق. سونداي-اق اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردەگى اسا قابىلەتتى بالالاردى قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى قورىنا تىركەۋ جوسپارلانعان. كەيىن ولارعا بەرىلەتىن تاپسىرمالار ونلاين تۇردە جولدانىپ تۇراتىن بولادى. مۇنداي ورتالىقتار سونىمەن قاتار وقۋشىلاردى ءتۇرلى پاندىك وليمپيادالارعا قاتىسۋعا دا دايىندايدى. 

«ەل ءۇمىتى» باستاماسىمەن قاتار، ەلباسى بيىل تالانتتى جاستاردى قابىلەتتى بالالاردى قولداۋعا باعىتتالعان «قامقورلىق» اتتى جاڭا جوبانىڭ ىسكە اسىرىلا باستايتىنىن ايتقان بولاتىن.

«تالانتتى جاستارىمىز ەل ىشىندە جانە شەتەلدە ءبىلىم الۋى ءۇشىن ولارعا كومەكتەسۋىمىز كەرەك. بۇل – وتە پايدالى ءارى قاجەتتى جۇمىس. جالپى قوردىڭ وسى باعىتتاعى جۇمىسىن جانداندىرۋ كەرەك»، – دەدى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى.

«ەل ءۇمىتى» باستاماسىن ىسكە اسىرۋ وپەراتورى رەتىندە «ەلباسى اكادەمياسى» قۇرىلادى. باستاما اياسىندا جىل سايىن اۋىلدار مەن شاعىن قالالاردان كەمىندە 3 مىڭ دارىندى بالا انىقتالاتىن بولادى. وسى ماقساتتا تالانتتاردى انىقتاۋ جانە قولداۋ ورتالىقتارى قۇرىلادى.

ال قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ازىرلەگەن اۋىلدىق جەرلەردەن، الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلار مەن كوپبالالى وتباسىلاردان شىققان دارىندى بالالاردى انىقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا جول كارتاسىندا وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمى مەن قابىلەت-قارىمىن كۇشەيتۋگە باسىمدىق بەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە بارلىق ساناتتاعى بالالاردىڭ ساپالى بىلىمگە تەڭ قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋدى جانە دارىندى جاستاردى قولداۋ شارالارىن اتاپ وتۋگە بولادى.

جول كارتاسى اياسىندا اۋىلدىق جەردەگى، سونداي-اق از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلارداعى دارىندى بالالاردى قولداۋ ءۇشىن ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ قاعيداتى قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. سونىمەن قاتار، قالالىق جانە اۋىلدىق مەكتەپتەردەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسى اراسىنداعى ايىرماشىلىق قىسقارتىلادى.

جوباعا سايكەس، الماتى، شىمكەنت قالالارىندا، الماتى، اتىراۋ، جامبىل، تۇركىستان، سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا دارىندى بالالار مەن تالانتتى جاستاردى انىقتاۋ جانە قولداۋ جونىندەگى ورتالىقتار قۇرىلادى. سونىمەن قاتار «دارىن» وڭىرلىك عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىقتار جانىنان اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن، كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان بالالاردى وقىتۋ جانە دامىتۋ بويىنشا ونلاين مەكتەپتەر اشىلادى جانە ولار ءۇشىن ماتەريالدىق كوتەرمەلەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ قاراستىرىلعان. جازعى پاندىك اۋىسىمدار وتكىزۋ، بالالار ءۇشىن تۇلعالىق ءوسۋ بويىنشا ترەنينگتەر ۇيىمداستىرۋ دا نازاردان تىس قالمايدى.

«دارىن» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى جىل سايىن جالپى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر بويىنشا رەسپۋبليكالىق عىلىمي جوبالار بايقاۋىن وتكىزەدى. بايقاۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى - وقۋشىلاردىڭ وزىندىك شىعارماشىلىق قىزمەتىن دامىتۋ، فۋنكتسيونالدىق زەرتتەۋ داعدىلارىنا ۇيرەتۋ، عىلىم سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرگە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن دارىندى تالانتتاردى انىقتاۋ جانە قولداۋ، وقۋشىلاردىڭ دەربەستىگى مەن الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگىن تاربيەلەۋ. وتكەن جىلى بۇل بايقاۋعا 20 مىڭنان اسا وقۋشى قاتىسىپ،  49 جوبا 60 قاتىسۋشى التىن مەدالمەن، 79 جوبا بويىنشا 103 قاتىسۋشى كۇمىس مەدالمەن، 130 جوبا بويىنشا 176 قاتىسۋشى قولا مەدالمەن ماراپاتتالدى. ال بيىلعى وقۋ جىلىندا كونكۋرستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە online رەجيمىندە 21 604 وقۋشى تىركەلدى، ونىڭ ىشىندە 14 281 وقۋشى قازاق تىلىندە (66%). اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتكەن جىلدان باستاپ بايقاۋعا قاتىسۋشى وقۋشىلاردىڭ جوبالارىن قورعاۋ ونلاين رەجيمدە كورسەتىلدى. تىكەلەي ترانسلياتسياعا سىلتەمەلەر قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جانە «دارىن» رعپو اككاۋنتتارىندا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەرىندە ۇسىنىلادى.

وقۋشىلاردىڭ قارىم-قابىلەتتەرى مەن تالانتتارىن دامىتۋدا ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى كىتاپحانالاردىڭ ماڭىزى زور. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ مەكتەپتەرىندەگى 6453 كىتاپحانادا وقىرماندار سانى 2 ملن اسادى. ال كىتاپ قورى 50 ملن استام بىرلىكتى قۇرايدى.

مەكتەپ كىتاپحانالارىندا پايدالانۋشىلارعا كىتاپحانالىق، انىقتامالىق-اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە قورلاردى ساقتاۋ ءۇشىن بولمەلەر بولىنگەن. جاڭا مەكتەپتەردە ابونەمەنت، كىتاپ ساقتاۋ جانە وقۋ زالىنىڭ ۇلكەن بولمەلەرى بار.

سوڭعى جىلدارى عالامتور جەلىسىنە قوسىلعان جانە ەلەكتروندىق كاتالوگتار جاسايتىن كومپيۋتەرلەرمەن جابدىقتالعان مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ سانى ارتۋدا، كەيبىر كىتاپحانالاردا Wi-Fi قاراستىرىلعان. جاڭا مەكتەپتەردەگى كىتاپحانالاردىڭ بارلىعى سوڭعى ۇلگىدەگى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جابدىقتالعان. 

مەكتەپ كىتاپحانالارى ەلەكتروندىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى بەلسەندى ەنگىزۋ شارالار جالعاسۋدا. مىسالى، تەحنيكالىق قۇرالدارى بار مەكتەپتەردە كىتاپحاناشىلار وقىرماندارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن اقپاراتتىق، وقىتۋ جانە جارنامالىق سيپاتتاعى بۋكلەتتەر، ەلەكتروندىق ادىستەمەلىك باسىلىمدار، اقپاراتتىق جانە ۇسىنىمدىق ادەبيەتتەر ءتىزىمىن جاسايدى. سونىمەن قاتار، مەكتەپتەردە كىتاپ وقۋ اپتالىقتارى مەن ارنايى اكتسيالار ۇيىمداستىرىلىپ وتىرادى.

قازاقستاندىق وقۋشىلاردىڭ جەتىستىكتەرى

قازاقستاندىق دارىندى وقۋشىلاردىڭ قازىرگى ۋاقىتتا كوپتەگەن حالىقارالىق شارالارعا بەلسەنە قاتىسادى. ولاردىڭ ونىڭ ىشىندە TIMSS، PIRLS، PISA سىندى حالىقارالىق زەرتتەۋلەردە الدىڭعى ورىنداردان كورىنۋى كوڭىل قۋانتادى.

اتاپ ايتساق، قازاقستان جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن زەرتتەۋدە (TIMSS) كوشباسشى ەلدەردىڭ قاتارىنا ەندى. 8 سىنىپ وقۋشىلارى الەمنىڭ 39 ەلىنىڭ اراسىندا ماتەماتيكا جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى بويىنشا 7 جانە 9 ورىندارعا يە بولدى، ال  4 سىنىپ وقۋشىلارى 49 قاتىسۋشى ەلدىڭ اراسىندا 8-ءشى جانە 12-ءشى پوزيتسيادا.

TIMSS (Trends in Mathematics and Science Study) حالىقارالىق زەرتتەۋى وقۋشىلاردىڭ ماتەماتيكا جانە جاراتىلىستانۋ پاندەرى بويىنشا ءبىلىم دەڭگەيلەرىن انىقتاۋدى ماقسات ەتەدى. زەرتتەۋگە 4 جانە 8 سىنىپتى بىتىرگەن وقۋشىلار قاتىسادى. بۇل زەرتتەۋدى حالىقارالىق ءبىلىم جەتىستىكتەرىن باعالاۋ قاۋىمداستىعى (IEA) جۇرگىزەدى. قاۋىمداستىقتىڭ قۇرامىندا ءبىلىم ساپاسىن باعالاۋ بويىنشا ءبىلىم سالاسىنداعى تەستىلەۋ قىزمەتى (ETS – اقش)، كانادا ستاتيستيكا ورتالىعى (Statistics Canada)، بوستون كوللەدجى (ISC – International Study Center، Boston College، اقش) ت.ب. ءتارىزدى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدار بار.

وسىدان ءتورت جىل بۇرىن وتكەن TIMSS-2015 شاراسىنا قازاقستان اتىنان 179 مەكتەپتەن 9 579 وقۋشى (4710 - 4 سىنىپ وقۋشىسى جانە 4869 - 8 سىنىپ وقۋشىسى) قاتىستى. قازاقستاندىق 4 سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ ماتەماتيكادان ورتاشا باللى - 544 باللدى جانە جاراتىلىستانۋ-عىلىمي پاندەر بويىنشا 550 باللدى، 8 سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ ورتاشا باللى سايكەسىنشە 528 باللدى جانە 533 باللدى قۇرادى.

TIMSS-2019 ناتيجەلەرى 2020 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا جاريالانادى.

PISA-2018 زەرتتەۋى بويىنشا قازاقستاندىق وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى ماتەماتيكا پانىنە 423 باللدى جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى بويىنشا 397 باللدى قۇرادى. PISA-2018 زەرتتەۋىنە جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا كوشپەگەن وقۋشىلار قاتىستى. جاڭارتىلعان باعدارلامالاردىڭ تيىمدىلىگىن PISA-2021، PISA-2024 زەرتتەۋلەرىنەن بايقاي الامىز. ويتكەنى، PISA-2024 تاپسىراتىن ءبىلىم الۋشىلار جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇن بويىنشا 7-8 جىل وقىپ ۇلگەرەدى. بۇل رەتتە ايتا كەتەيىك، 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كوشۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى جاڭارتىلدى. ء«بىلىم تۋرالى» قر زاڭىنا، بارلىق دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنا، وقۋ باعدارلامالارى مەن وقۋ جوسپارلارىنا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى شەڭبەرىندە دارىندى بالالاردى قولداۋ، اسىرەسە اۋىلدىق جەردەگى بالالاردى قولداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

ەسكە سالايىق، TIMSS زەرتتەۋى 4 جىلدا 1 رەت، PIRLS زەرتتەۋى 5 جىلدا 1 رەت، PISA زەرتتەۋى 3 جىلدا ءبىر رەت وتكىزىلەدى.

جازعى كانيكۋل كەزىندەگى وقۋشىلاردىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ

قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۇسىنعان مالىمەتتەرگە سايكەس، از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلاردان شىققان دارىندى بالالار وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرى مەن ساناتوريلەرگە، «بوبەك» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق، ءبىلىم بەرۋ جانە ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنا جولدامالارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وسى ماقساتتا جىل سايىن جازعى كانيكۋل كەزەڭىندە بالالاردىڭ ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن، بوس ۋاقىتىن جانە جۇمىسپەن قامتىلۋىن ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە باقىلاۋ بويىنشا قاجەتتى كەشەندى شارالار جۇزەگە اسىرىلادى.

بالالاردىڭ جازعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىن ۇيلەستىرۋ ءۇشىن 2018-2020 جىلدارعا ارنالعان جازعى دەمالىس كەزىندە بالالاردىڭ ىسپەن شۇعىلدانۋىن ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى جانە 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان بالالاردى جۇزۋگە وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارى قولعا الىنعان.

بالالاردىڭ جازعى دەمالىسىن، ساۋىقتىرىلۋىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى قر ۇكىمەتىنىڭ جانىنداعى كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جانە ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا، سونىمەن قاتار جازعى كانيكۋل كەزەڭىندە بالالاردى ساۋىقتىرۋ جانە بوس ۋاقىتىن قامتۋ بويىنشا رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى اياسىندا قارالادى. بۇل رەتتە، جەكەلەگەن ساناتتاعى بالالاردى جازعى دەمالىسپەن قامتۋ كورسەتكىشى قر ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىن دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن. بۇل كورسەتكىش 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان قر ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا وتەدى.

جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، 2019 جىلعى جازعى كەزەڭدە ەلىمىزدە 13 153 (2018 ج. - 12 982) ساۋىقتىرۋ لاگەرى، ونىڭ ىشىندە 11 295 مەكتەپ جانىنداعى (ونىڭ ىشىندە 5 344 – تاماقپەن جانە 5 951 بەيىندى لاگەر مەن تاماقتاندىرۋسىز الاڭ)، 236 – ستاتسيونارلىق قالا سىرتىنداعى (143 مەملەكەتتىك، 93 جەكەمەنشىك)، 1 622 شاتىرلى، سپورتتىق، كيىز ءۇي جۇمىس ىستەدى.

ساۋىقتىرۋمەن 2019 جىلى 2 ملن 858 مىڭ نەمەسە 96،7% وقۋشى قامتىلدى (2018 ج. – 2 ملن 558 مىڭ نەمەسە 90،9% وقۋشى).

ونىڭ ىشىندە:

  • 1،7 ملن وقۋشى (58،8%) مەكتەپ جانىنداعى، شاتىرلى، قالا سىرتىنداعى لاگەرلەردە;
  • 220 مىڭ بالا (7،4%) رەسپۋبليكانىڭ قالا سىرتىنداعى ساۋىقتىرۋ لاگەرلەرىندە;
  • 200 مىڭعا جۋىق بالا (6،6%) شاتىرلى، كيىز ءۇي جانە سپورت لاگەرلەرىندە;
  • 700 مىڭنان اسا وقۋشى (23،9%) - اتا-انالارىمەن شيپاجايلار مەن دەمالىس ۇيلەرىندە دەمالدى.

سونىمەن قاتار، جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن لاگەرلەرگە جەڭىلدىكتى جولدامالارمەن  كەلەسى ساناتتاعى بالالار قامتىلدى:

  • الەۋمەتتىك از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان  بالالار - 313 084 (99،2%) (2018 ج. - 260 127 نەمەسە 95،5%);
  • ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالار - 63 572 (85%) (2018 ج. – 49 441 نەمەسە 78%);
  • 769 949 (91،5%)، (2018 ج. - 655 845 نەمەسە 86،2%) - وقۋدا جەتىستىكتەرگە جەتكەن;
  • 23 716 (96،4%)، (2018 ج. - 29 792 نەمەسە 91،6%) - دەۆيانتتى مىنەز-ق ۇلىقپەن.
سوڭعى جاڭالىقتار

قىس قىسىمىن ادام كۇشى جەڭۋدە

ايماقتار • بۇگىن، 16:56

تارازدا «اntikor ortalygy» اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:10

200 تەڭگەلىك مونەتا اينالىمعا شىقتى

قازاقستان • بۇگىن، 10:39

ۇقساس جاڭالىقتار