ەكونوميكا • 06 جەلتوقسان، 2019

سۋبسيديانىڭ جاڭا تالاپتارى

86 رەتكورسەتىلدى

بۇگىنگە دەيىن ينۆەستيتسيالىق سۋبسيدياعا قاجەت 28،5 ملرد تەڭگە كولەمىندە بەرەشەك جا­بىل­عان بولاتىن. ۇكىمەت باسشىسى جاقىن ارادا مال شارۋا­شى­لىعىن سۋب­سي­ديالاۋعا قاجەت 36،8 ملرد تەڭگە، سونداي-اق ينۆەس­تيتسيالىق سۋبسيديالار بويىنشا 11،7 ملرد تەڭگە سوماسىنداعى قارىز قالدىعىن جابۋ جونىندە تاپسىرما بەردى.

اۋىل شارۋاشىلىعىنا كور­سە­تىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك قولداۋ­دىڭ ناتيجەسىندە سالانىڭ ينۆەس­تيتسيالىق تيىمدىلىگى ارتىپ، نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيا­لار تارتۋ بويىنشا نىسانالى ينديكاتورلاردىڭ ورىندا­لۋى قامتاماسىز ەتىلمەك. قازىرگى ۋا­قىتتا جالپى سوماسى 4،4 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 113 ينۆەس­تيتسيالىق جوبا ازىرلەنىپ، جۇزەگە اسىرۋ پروتسەسىندە تۇر.

تاياۋدا ۇكىمەتتىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ءتيىمسىز سۋبسيديا­لاردان باس تارتىپ، ناتيجەگە باعدارلانعان سۋبسيديالارعا كوشۋ ارقىلى قولدانىستاعى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن جەتىلدىرۋدى ۇسىنعان بولاتىن. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپار­حان وماروۆ مەملەكەتتىك قول­داۋدىڭ جوسپارلانعان كريتە­ريلەرىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە جاڭا ەرەجە بويىنشا تۇ­قىم، تىڭايتقىش پەن وسىمدىك­تەردى قورعاۋ قۇرالدارى قۇنى­نىڭ ءبىر بولىگىن ارزانداتۋعا با­عىت­­تالعان بازالىق سۋبسيديا­لار قالا بەرەتىنىن ايتتى. سەبەبى شا­رۋا­شىلىق تىڭايتقىش قولدان­سا، ساپالى تۇقىم ساتىپ السا، ۋاق­تىلى حيميالىق وڭدەۋ جۇرگىزسە، تۇسىمدىلىك كەم دەگەندە ءار گەكتاردان 7-8 تسەنتنەردەن جوعارى بولاتىنى انىقتالىپ وتىر. ەسەسىنە، 2017 جىلدان باستاپ وسىمدىك شا­رۋا­شىلىعىنداعى تاۋارلىق-سپە­تسيفيكالىق سۋبسيديالار ازايتىلا باستادى.

– ءبىز ءداندى داقىلداردى، ماي­لى جانە كوكونىس-باقشا داقىل­دارىن سۋبسيديالاۋدان باس تارت­تىق. ەندى ءىرى قارا ەتىنە، جۇمىرت­قاعا، قىمىز بەن شۇباتقا، كۇرىش­كە، ماقتاعا ارنالعان سۋبسيديالاردى الىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ويتكەنى بۇل تاۋارلار بويىنشا ەلىمىزدىڭ ءوزىن-ءوزى قام­تاماسىز ەتۋ دەڭگەيى تۇراقتى، − دەگەن س.وماروۆ اتالعان ازىق-تۇ­لىك ونىمدەرىنە ءبولىنۋى ءتيىس قارا­جات اسىل تۇقىمدى انالىق مال باسىن ساتىپ الۋعا، سونداي-اق يم­پورتقا تاۋەلدى ءسۇت، قۇس ەتى، قانت قىزىلشاسى سياقتى ونىمدەرگە بولىنەتىنىن ايتتى.

جاڭا ەرەجەگە سايكەس ينۆەس­تي­تسيالىق سۋبسيديالار ما­شينا-تراكتور پاركىن جاڭارتۋعا باسىمدىق بەرمەك. سۋبسيديا­لاناتىن باعىتتار قايتا قارالىپ، ءتيىمسىز باعىتتار انىقتالدى. مى­سالى، جايىلىمداردى سۋلان­دىرۋعا ارنالعان قۇدىقتار بويىنشا سۋبسيديالار ءنورماتيۆى 80%-دان 25%-عا دەيىن تومەندەتىلەدى. وسى­لايشا، ينۆەستيتسيالىق پاس­پورتتاردى وڭتايلاندىرۋ ەسەبى­نەن شامامەن 20 ملرد تەڭگە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىن جاڭارتۋ، تاۋار­لى-ءسۇت فەرمالارى، ەتتى باعىت­تاعى قۇس فابريكالارى، باقتار، جىلىجايلار، جەمىستەر مەن كوك­ونىس­تەردى جانە ت.ب. ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمى سياقتى باسىم باعىتتارعا قايتا بولىنبەك.

سۋبسيديالاۋداعى جاڭا­شىل­­دىقتارعا وراي ءبىز اۋىل­شا­رۋا­شىلىق ءونىمىن وندىرۋشى­لەر­دىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك.

 ايداربەك حودجانازاروۆ، «ولجا-اگرو» جشس باسشىسى:

– اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋدىڭ جاڭا ۇلگىسى ۇكىمەت پەن بيزنەستىڭ ءوزارا پىكىر الماسۋى نەگىزىندە تۋىنداپ وتىر. سوڭعى بىرنەشە جىلدا العاش رەت كوپتەگەن ەسكەرتۋلەر ەسكەرىلدى. ەڭ باستىسى، بۇل سۋبسيديالار ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان تىڭايتقىشتاردى، تۇقىمداردى سۋبسيديالاۋعا قولداۋ كورسەتىلگەنى اسا ماڭىزدى. ويتكەنى بۇرىنعى ەرەجەلەر كەرىسىنشە، شىعىمى از تۇقىمداردى الۋعا ماجبۇرلەيتىن. بۇل جاڭا ەرەجە ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋگە جول اشادى.

 

اناتولي رافالسكي، «تايىنشا استىق» جشس باسشىسى:

– ەلىمىزدەگى اگرارشىلار سوڭعى جىلدارى مەملەكەت تاراپىنان زور قولداۋعا يە بولۋدا. اسىرەسە، سوڭعى جىلدارى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىنا كوڭىل ءبولىنىپ، قاتىسۋشىلاردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. جاسىراتىنى جوق، قازاقستاندا ءسۇتتى باعىتتا دا، ەتتى باعىتتا دا مال باسى سانى از. مەنىڭ ويىمشا، بۇگىنگى ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز – ءىرى قارا مالدى تەز ءارى ءتيىمدى ارتتىرۋ. بۇل باعىتتا ناتيجەلى جۇمىس اتقارۋعا تولىق مۇمكىندىك بار.

بۇعان دەيىن كەرەكتى-كەرەكسىز بارلىق باعىتتارعا سۋبسيديا بەرىلىپ وتىردى. بۇل جاعدايدىڭ وزىندىك ءتيىمدى تۇستارى بولعانىمەن ەڭ نەگىزگىسى، مال باسىن ارتتىرۋعا ءتيىستى نازار اۋدارىلماعان ەدى. ەندى ۇكىمەتتىڭ شەشىمى بويىنشا مال باسىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە ايتارلىقتاي كوڭىل بولىنبەك. ەسكەرەتىنى، بۇعان دەيىن بولىنگەن سۋبسيديالار قىسقارتىلمايدى، مەملەكەتكە قايتارىلىپ بەرىلمەيدى. تەك باسقا تيىمدىلىگى جوعارى باعىتتارعا اۋدارىلادى. ءبىز رەسەيلىك ساپاسىز ءسۇت، ءسۇت ونىمدەرىن تۇتىنۋعا ءماجبۇرمىز. سەبەبى ىشكى نارىقتى تولىق قامتاماسىز ەتە الماي وتىرمىز. مال باسىنىڭ سانى كوبەيسە، بۇل ماسەلە دە وڭ شەشىمىن تاپپاق.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلباسى تۇركيا حالقىنا كوڭىل ايتتى

قازاقستان • بۇگىن، 14:17

قىزىلوردا: قازالىداعى قونىس توي

ايماقتار • بۇگىن، 09:07

ۇقساس جاڭالىقتار