– اڭگىمەمىزدىڭ القيسساسىن قازاقستانعا جاساعان ساپارىڭىزدان باستاساق. ءبىزدىڭ ەلدەن قانداي اسەرمەن ورالدىڭىز؟
– مەن قازاقستانعا العاش رەت 2016 جىلى ات باسىن بۇردىم. الماتى مەن نۇر-سۇلتان سياقتى اسەم قالالارى بارىن بۇرىننان بەرى ەستىپ ءجۇر ەدىم. سول جولى ءبىر ءساتى ءتۇسىپ ەجەلگى تۇركىلەردىڭ وتانىنا تابانىم ءتيدى. سوندىقتان ول ساپار مەن ءۇشىن ەرەكشە ءارى ەكى ەلدىڭ مادەني بايلانىسى جاعىنان ءتيىمدى ساپار بولدى. قازاقستاندا العان اسەرىمە توقتالسام, ەڭ الدىمەن قازاقتاردىڭ كورەي كينوسى مەن مۋزىكاسىن جاقسى كورەتىنى, كورەيامەن اجەپتاۋىر تانىس ەكەنى قۋانتتى. از ۋاقىت ىشىندە ەل استاناسىن ارالاپ, تىرشىلىگىمەن تانىستىم. ازيالىق بولعاندىقتان شىعار, كەزدەستىرگەن ادامدار, ياعني قازاقتار مەن كورەيلەر سىرت-ءپىشىنى جاعىنان ءبىر-بىرىنە ۇقساس كورىندى. بۇعان قوسا مادەني ۇقساستىقتار كوپ سەكىلدى سەزىلدى. سودان با ەكەن, بۇل قالا ومىرىمدە بۇرىن ءبىر كەلگەن قالا سياقتى كورىندى. سونداي-اق ۇلان-عايىر دالادا مەملەكەتتىڭ ۇلكەن وزگەرىستەردى باستان كەشىرىپ, قوعامى مەن ەكونوميكاسى دامۋ مەن وركەندەۋگە بەت بۇرعانىن اڭعاردىم. ءتۇرلى دەڭگەيدەگى حالىقارالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسقانىن, جەر-جەردە قۇرىلىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتقانىن كوردىم. ءبىزدىڭ وڭتۇستىك كورەيادا دا بۇرىن وسىلاي جىلدام دامۋ جولىنا ءتۇسىپ, ءتۇرلى سالادا وزگەرىستەر مەن ىلگىرىلەۋ بايقالدى. الەم ەلدەرىمەن بارىنشا قارىم-قاتىناسىن دامىتتى.
– ءسىز باسقارىپ وتىرعان «كورەيانىڭ حالىقارالىق مادەني الماسۋ قورى» جانە ونىڭ مىندەتتەرى مەن ءرولى, قىزمەتى تۋرالى ايتساڭىز.
– ءبىزدىڭ قورعا قىزىعۋشىلىق تانىتقاندارىڭىزعا راحمەت. ءبىزدىڭ قوردىڭ ەڭ باستى اتقاراتىن ۇلكەن قىزمەتى – ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, ياعني, شەت مەملەكەتتەرمەن كورەيانىڭ بايلانىستارىن مادەنيەت سالاسى ارقىلى قالىپتاستىرۋ. باسقا ەلگە ءبىزدىڭ مادەنيەتتى, ءبىزدىڭ مادەني مۇرالاردى جانە باسقا دا دۇنيەلەردى تانىستىرۋعا, حالىقارالىق مادەني بايلانىستى دامىتۋعا باسا ءمان بەرەمىز. بۇعان قوسا وركەنيەتتى ەلدەردە قالىپتاسقان ۇردىستەردى ۇيرەنىپ, مادەني جاعىنان تاجىريبە الماسۋ – ءبىر مىندەتىمىز. مادەنيەتتە شەكارا جوق. سوعان سايكەس اقپارات پەن تاجىريبەلەردى قاراۋ, جۇيەلەۋ, جەتىلدىرۋ, قالىپقا كەلتىرۋ, تاعى باسقا جۇمىستار جەتەدى. جالپى العاندا حالىقارالىق بايلانىستى نىعايتۋ ماقساتىندا تاڭسىق دۇنيەلەردى تانىستىرۋ, ناسيحاتتاۋ, زامان تالابىنا ساي كوپشىلىككە اقپارات تاراتۋ – جۇمىسىمىزدىڭ نەگىزگى باعىتى. ءبىز ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ۇدايى جالعاسقانىن قالايمىز. حالىقتار ءبىر-ءبىرىن جەتە ءتۇسىنىپ, دامۋ جولىنداعى ءوزارا ىقپالداستىققا سەپ بولۋ كەرەك. مىسالى, ءبىز باسقا ەلدىڭ جاقسى دۇنيەلەرىن قابىلداۋدان تارتىنبايمىز.
– كورەيانىڭ مادەنيەتىن الەمگە تانىتۋدىڭ قانداي جاقسى ءتاسىلى بار؟
– العاشقى كەزدەرى ءبىز دە شەتەلدىك مادەنيەتتى كوپ قابىلدادىق. شەتەل مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا زەر سالدىق. كەيىنگى كەزدەرى ەكونوميكالىق جاعداي جاقسارىپ, تىرشىلىك دەڭگەيى وسكەن سوڭ ءبىزدىڭ كورەيلەر مادەنيەتكە كوڭىل بولە باستادى. جالپى, مەملەكەت دامىعانعا دەيىن ونىڭ حالقى مادەنيەتكە كوڭىل بولمەيدى. ويتكەنى تىرشىلىك قامى ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. بۇل – اقيقات. ارينە, ءبىز دە كورەي مادەنيەتىن الەمگە قالاي تەز تانىتامىز دەگەن ويدا بولدىق. بىراق ءبىزدىڭ مادەنيەتتى تانىتۋدان گورى قازىرگى تاڭدا باسقا ەلدەرمەن تاجىريبە الماسىپ, ىنتىماقتاسۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن. ەگەر ءوز مادەنيەتىمىزدى كوبىرەك تانىتۋدى عانا ويلاساق, وندا وعان بايلانىستى ءتۇرلى كوزقاراستار مەن قارسىلىقتاردىڭ تۋى مۇمكىن. بۇل – ورىندى نارسە. سوعان بايلانىستى ءتۇرلى تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر دە پايدا بولادى. الەمگە كەز كەلگەن ەلدىڭ مادەنيەتىن تانىتۋ ءۇشىن ارنايى ءتاسىل مەن امال ىزدەۋ قاتە دەپ ويلايمىن. ويتكەنى اركىمنىڭ مادەنيەتى – ءارتۇرلى. اركىم ءوزىنىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىنە, سونىڭ قاسيەتىنە قاراي جۇمىس ىستەۋ قاجەت. مىسالى, قازاقستاندا كورەي مادەني ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. سول جەردە از دا بولسا دا كورەي مادەنيەتىن تانىتاتىن مادەني شارالار وتكىزىلىپ تۇرادى.
– مۇنداي مادەني ورتالىقتارىڭىز الەمنىڭ قانشا ەلىندە جۇمىس ىستەپ تۇر؟
– جالپى, كورەيانىڭ مادەني ورتالىقتارى وتىز شاقتى ەلدە جۇمىس ىستەيدى. بىرنەشە جىل بۇرىن يندونەزيا, تاعى بىرقاتار ازيا ەلىندە وسىنداي ورتالىقتار اشتىق. سوندا مادەنيەتىمىزدى كورسەتەتىن ءىس-شارالار ۇيىمداستىردىق. الپاۋىت ەلدەردىڭ ىشىندە قىتاي مەن رەسەيدە دە مادەني ورتالىقتارىمىز بار. ۇكىمەتتىڭ نەگىزگى باعىتىنان باسقا, ءبىزدىڭ قور كورەي مادەنيەتىن تانىستىرۋدىڭ ءتۇرلى باعدارلامالارىن جاسايدى.
– قازاقستاندا قانداي مادەني شارالار وتكىزدىڭىزدەر؟
– مىسالى, نۇر-سۇلتاندا 2016 جىلى «Feel Korea in Kazakhstan» جانە بىرنەشە جىل بۇرىن «كورەي اۋەنى» اتتى ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتار كەشى بولدى. «Feel Korea» مادەني شاراسى بارىسىندا ونەر ادامدارى تەك كونتسەرت بەرىپ قويماي, استاناداعى بالالار ۇيىنە بارىپ, بالالارمەن سۋرەتكە ءتۇسىپ, سىيلىقتار ۇلەستىردى, قايىرىمدىلىق اكتسياسىن ۇيىمداستىردى. وسىنداي ءىس-شارالاردى وتكىزۋ – ءبىزدىڭ مەكەمەنىڭ مىندەتى. ءار ەلگە بارعان سايىن سونداي ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋعا تىرىسامىز. وسىنداي كەشتەر ارقىلى كوپشىلىك باسقا ەلدىڭ مادەنيەتىنە قانىعادى.
– ءبىزدىڭ ەلمەن قاي باعىتتاعى بايلانىستىڭ نىعايعانىنا ءمان بەرەر ەدىڭىز؟
– الداعى ۋاقىتتا كورەيانى قازاقستانعا عانا ەمەس, قازاقستاندى كورەياعا تانىتۋدى دا ويلاپ ءجۇرمىن. ەكى ەلدىڭ اراسىندا مادەني بايلانىستار نىعايا ءتۇسۋى كەرەك. مەملەكەتتەر اراسىندا وسىنداي جۇمىستار جالعاسا بەرسە, ىنتىماقتاستىق جاقسى داميدى. مەن تەك مادەني سالانى عانا ەمەس, سپورت سالاسىن دا باسقاردىم. مادەنيەتتىڭ ىشىنە ءبارى كىرەدى عوي. سوندىقتان مادەنيەت, سپورت, عىلىم سالاسىندا بايلانىستاردى كۇشەيتسەك, ەكى ەل حالقىنا كوپ پايدا كەلتىرەر ەدى. قازاقستاننىڭ استاناسى ماعان قاتتى ۇنادى. جاڭا عيماراتتار بوي كوتەرگەن. از ۋاقىت ىشىندە ءبىراز مادەني وشاقتاردى ارالاپ كوردىم. بۇرىن سەۋل قالاسى دا سولاي تەز دامىپ, وركەندەگەن. نۇر-سۇلتان – جاس قالا, ودان ءارى دامي تۇسەتىنى ءسوزسىز. بولاشاقتا جاڭا قالانىڭ مادەني ومىرىندە جاقسى جاڭالىقتار كوپ بولۋىنا تىلەكتەسپىن.
– قازاقستان تۋرالى وڭ پىكىرىڭىز ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن.
داستان اقاش,
ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن
سەۋل
