يندۋستريالىق ايماق ءىرى ينۆەستورلار الاڭىنا اينالادى

ونەركاسىپتىڭ باسىم با­عىت­­تارىن – ماشينا جاساۋ, تاماق, جەڭىل ونەركاسىپ, فارماتسەۆتيكا, حيميا, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ, ين­نوۆاتسيالىق ءونىم شىعارۋ مەن يمپورتتى الماستىرۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا ارتىقشىلىق كور­سەتۋ ماقساتىندا 2012 جىلى قۇرىلعان يندۋستريالىق اي­ماقتا وسى جەتى جىل مەرزىمدە 6 كومپانيا ىسكە قوسىلعان. ال قازىرگى كەزدە 12 كومپانيا قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇر­گىزۋدە. الداعى ۋاقىت­تا ەكى مىڭنان استام ادام جۇ­مىسپەن قامتىلاتىن بولادى. 2015 جىلى باسقارۋ كومپانياسى قۇرىلعان «ين­دۋستريالىق ايماق – ال­ماتى» قۇرىلتايشىسى «الماتى» اكك بولىپ تابىلادى.

وسى جولى مەملەكەت با­س­شىسى ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن ماڭىزدى ءارى جە­كە كاسىپ­كەرلىككە قولداۋ كور­سەتۋدى كوز­­دەيتىن ماڭىز­دى ايماقتىڭ ءارى قارايعى دامۋى ءۇشىن تەحنولوگيالىق ءارى ەكسپورتقا باعىتتالعان جاڭا جوبالار قاجەتتىگىن تاپسىرعان بولاتىن. ايماقتىڭ جۇمىسىنا قاتىستى پرەزيدەنتتىڭ دە, قا­لا باسشىلىعىنىڭ دا سىنى ورىندى دەپ اتاپ وت­كەن «يندۋستريالىق اي­ماق – الماتى» جشس ديرەكتورى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى انۋار اريشەۆتىڭ ايتۋىن­شا, قازىرگى كەزدە زەرتتەۋ-ساراپ­تاما جۇمىستارى جۇر­­گ­ى­زى­لۋدە. ايماقتا تىركەل­گەن اتى بار, زاتى جوق كومپانيا­لاردىڭ باعىتى ونەركاسىپتەن الدەقايدا الىستا جاتىر. سەبەبى كوپتەگەن كومپانيا يندۋستريالىق ايماققا تىركەلىپ, تەك جەر تەلىمدەرىنە يە بولىپ قالۋدى عانا كوزدەپ كەلگەن. ال وسى جەر تەلىمدەرى ارقىلى بانكتەردەن نەسيە الۋمەن عانا شەكتەلەتىن كومپانيالار ەندىگى ۋاقىتتا قا­­تاڭ سۇرىپتاۋدان وتەتىن بولادى. بۇگىندە ايماقتا بەل­سەندى 6 كومپانيا بولسا, ولاردىڭ وندىرىستىك الە­ۋە­تى 80 پايىزدى عانا قۇ­رايدى. يندۋستريالىق ايماققا ءوز وندىرىستەرىن سا­لۋعا نيەت بىلدىرگەن كەيبىر كومپانيالاردىڭ قۇجاتتارى تالاپقا ساي ەمەس. قازىرگى كەزدە يندۋستريالىق ايماقتا ونەركاسىپتى دامىتقىسى كە­لەتىن كومپانيالار ءۇشىن ارنايى تالاپتار بەكى­تىلگەن. كومپانيالاردىڭ تەح­­نيكالىق-ەكونوميكالىق مۇم­كىندىگى باستى نازارعا الىنىپ, ءىرى ينۆەستورلاردى تارتۋ باعىتىندا ساراپتاما جۇمىستارى جولعا قويىلىپ وتىر.

ەندىگى كەزەكتە مەملەكەت مەنشىگىنەن بولىنگەن 490 گەكتار اۋماقتا ونەر­كاسىپكە باعىتتالعان كومپانيالاردى تارتىپ, ينفرا­قۇرىلىمىن دامىتۋعا جۇم­سالعان 27 ملرد تەڭگە قا­را­جاتتىڭ قايتارىمىنا جۇ­مىس ىستەيمىز دەگەن انۋار اري­شەۆ ول ءۇشىن ءوندىرىستى دۇرىس باعىتقا بۇرۋ قاجەت دەيدى. شەتەلدەن ءبىلىم الىپ, تاجىريبە جيناقتاپ قايت­قان بىلىكتى ماماننىڭ ايتۋىنشا, يندۋستريالىق اي­ماققا ءبىرىنشى كەزەكتە ينس­تيتۋتسيونالدى ينۆەستورلار قاجەت. جارقىن بولاشاققا قول جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ وتىرعان باسشىلىق Siemens, Bosch, Mercedes, ۆمW, Arevo سياقتى ءىرى كوم­پا­نيا­­لار­دى وسى ايماققا تارتۋ باعىتىنداعى جۇمىس­تاردى جوسپارلاپ وتىر. وسى ورايدا, تۇركيا تاجى­ري­بەسىنە سۇيەنەتىن بول­ساق, وندا Mercedes كولىك­­تە­رىنىڭ بىرقاتار بولشەگى شىعارىلسا, وزگە بولشەك­تەردى گەرمانيادان يمپورت­تايدى. سول سياقتى باستاپ­قىدا ماشينانىڭ قانداي دا ءبىر بولشەكتەرىن شىعارۋدى قولعا الۋىمىز قاجەت, دەيدى انۋار اريشەۆ. قازىرگى كەزدە فرانتسيا, گەرمانيا, يسپانيا سياقتى ەلدەردىڭ ساۋدا پالاتالارىنا الداعى ارىپتەستىك بايلانىستاردى دامىتۋعا بايلانىستى حات جولدانۋدا. ەگەر دە جوعارىدا اتاپ وت­كەنىمىزدەي, مۇندا تانىمال برەندتەر شوعىرلاناتىن بولسا, ايماققا وندىرىستىك باعىتتاعى وزگە دە كومپانيا­لاردىڭ كەلەتىنى ءسوزسىز.

قازىرگى كەزدە يندۋس­تريا­­لىق ايماقتا جاپوندىق Tokyo Rope ترانسۇلتتىق كورپوراتسيا­سىنىڭ قاتىسۋى­مەن «Tokyo Rope Almaty» ينجەنەرلىك قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىن شىعارۋ كاسىپ­ورنى, «BRB APK» جىلى­جاي وندىرىستىك كەشەنى, «Almapack Co LTD» قاعاز قاپتار شىعاراتىن زاۋىتى, «كاztigertape» سكوتچ شىعاراتىن زاۋىتى, «DOC Co Ltd.» كەڭسە تەحنيكالارىنا ارنالعان كارتريدج شى­عاراتىن تسەح, «كمك Investment» كابەلدى-وتكىز­گىش ونىمدەر شىعاراتىن زاۋىت­تار ىسكە قوسىلعان. يندۋس­تريالىق ايماقتا وزگە دە اۋقىمدى «Hyundai», «كسم تەحنوۆيد», «سك ارمان دالا» (BI Group حولدينگى), «Asia Steel Pipe Corporation» كومپانيا­لا­رىنىڭ جوبالارى جۇزەگە اساتىن بولادى.

يندۋستريالىق اي­ماق­­ ىلە جانە قاراساي اۋ­دان­­­­دا­رىنىڭ شەكاراسى اۋما­عىندا ورنالاسقان. وڭىر­­دەگى جاڭا وندىرىستىك مۇم­كىندىكتەر كوپتەگەن جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا, سونىمەن قاتار دامۋ باعىتىنا دا اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز. مۇندا باستاپقىدا بەس مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇ­مىس ورنى اشىلىپ, شۇ­جىق ونىمدەرىنەن باستاپ, مۇناي-گاز ونەركاسىبىندە قول­داناتىن بولاتتان جاسال­عان قۇبىرلارعا دەيىن ءوندىرۋ مەجەلەنگەن-ءدى. ايماقتاعى جۇمىس قارقىنىنا قاراعاندا ول كۇننىڭ دە اۋىلى الىس ەمەس سياقتى. انۋار اريشەۆ اتاپ وتكەندەي, جوعارى تەح­نو­لو­گيا­­لى ونەركاسىپتىك نى­ساندارعا جوعارى تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن كاسىبي ماماندار كەرەك. الايدا ون­داي ماماندار بىزدە ازىرگە جوق. وسى ورايدا, قازۇپۋ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ, ت.ب. ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن ىن­تىماقتاستىق جاساۋ جوسپاردا بار, دەيدى ا.اريشەۆ. ال بۇل كەلىسىمدەر ەۋروپا ەل­دەرىندەگىدەي عىلىمي جۇ­مىستاردى جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتەدى. كلاستەر بويىنشا ىرىكتەلگەن كومپانيالاردا ستۋدەنتتەر عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگى­زەتىن بولادى. ياعني, الەمگە ايگىلى كومپانيالاردان تا­جىريبەدەن ءوتۋ ءۇشىن ستۋدەنتتەرگە يندۋستريالىق ايماق مول مۇمكىندىكتەر ۇسىنعالى وتىر.

قازىرگى كەزدە يندۋستريا­لىق ايماقتا جاساقتالعان ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا قولايلى. بيۋدجەتتىك قاراجات ەسەبىنەن كوشە جول جەلىسى, پس-11 «ازي», پس-12 «باك», رپ «شاڭىراق» ەلەكتر قوسالقى جۇيەلەرى, كابەل, سۋ جانە گازبەن قامتيتىن ماگيسترالدى جەلىلەر, جۇك تيەۋ-ءتۇسىرۋ ستانسالارى دا تالاپقا ساي جابدىقتالعان. ايماق الاتاۋ اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقاندىقتان, اكىمشىلىك قىس ايلارىندا كوشەلەردى تازالاۋ مەن جارىقتاندىرۋ, پولي­تسيا جانە ءورت ءسوندىرۋ تىرەك­تە­رىنىڭ جۇمىسىن جە­تىلدىرۋگە ۋاقىتىلى كو­ڭىل ءبولىپ وتىر­سا, دەيدى ا.اريشەۆ. ازىرگە بۇل ماسەلە تو­­لىق­قان­دى شەشىلمەگەن. ال يندۋستريا­لىق ايماقتى ءىرى ينۆەستورلار الاڭىنا اينالدىرۋ باعى­تىنداعى كەشەندى شا­رالاردىڭ جاقسى ناتيجە بە­رۋىن ۋاقىتتىڭ ەنشىسىنە قال­­دىردىق.