2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپ كوميتەتىنىڭ ەسەبى (قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ ءتيىستى ەسەبىنە قورىتىندى)
سەيسەنبى, 25 ماۋسىم 2013 2:40
كىرىسپە
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتى (بۇدان ءارى – ەسەپ كوميتەتى) قازاقستان رەسپۋبليكاسى بيۋدجەت كودەكسىنىڭ 138-بابىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ ءتيىستى ەسەبىنە قورىتىندى بولىپ تابىلاتىن 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپ (بۇدان ءارى – ەسەپ) دايىندادى.
اتالعان ەسەپ ەسەپ كوميتەتىنىڭ باقىلاۋ ءىس-شارالارىنىڭ ماتەريالدارى, قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار جونىندەگى تالدامالىق زەرتتەۋلەر, ستاتيستيكالىق دەرەكتەر, ورتالىق مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتتارى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ (بۇدان ءارى – ۇكىمەت) 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەبى نەگىزىندە جاسالدى.
سەيسەنبى, 25 ماۋسىم 2013 2:40
كىرىسپە
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتى (بۇدان ءارى – ەسەپ كوميتەتى) قازاقستان رەسپۋبليكاسى بيۋدجەت كودەكسىنىڭ 138-بابىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ ءتيىستى ەسەبىنە قورىتىندى بولىپ تابىلاتىن 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپ (بۇدان ءارى – ەسەپ) دايىندادى.
اتالعان ەسەپ ەسەپ كوميتەتىنىڭ باقىلاۋ ءىس-شارالارىنىڭ ماتەريالدارى, قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار جونىندەگى تالدامالىق زەرتتەۋلەر, ستاتيستيكالىق دەرەكتەر, ورتالىق مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتتارى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ (بۇدان ءارى – ۇكىمەت) 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەبى نەگىزىندە جاسالدى.
تالداۋ مەن تيىمدىلىكتى باعالاۋ نەگىزىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن جەتىلدىرۋ جانە مەملەكەت اكتيۆتەرىن باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندە تۇجىرىمدار مەن ۇسىنىستار بەرىلگەن.
2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنىڭ ماكروەكونوميكالىق شارتتارى
نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ اتقارىلۋىن باعالاۋ
2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەكونوميكالىق ءوسىم جالعاسىپ, ەكسپورتتالاتىن ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستارعا دەگەن باعا ءوسىپ, جۇمىسسىزدىقتىڭ جالپى دەڭگەيى تومەندەگەن تۇستا اتقارىلدى.
ۇكىمەت ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى 2012 جىلعى ناۋرىزدا جانە قاراشادا ناقتىلادى.
بولجامدى ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردى بىرنەشە مارتە ناقتىلاۋ 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ پارامەترلەرىن جوسپارلاۋ ساپاسىنا اسەرىن تيگىزدى. ناتيجەسىندە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ءبىرىنشى (ناۋرىز) ناقتىلاۋ كەزىندە كىرىستەر – 486,0 ملرد. تەڭگەگە, ال شىعىستار – 507,2 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايعان بولاتىن. 2012 جىلعى قاراشادا كىرىستەر ناقتىلانعان ماننەن – 382,6 ملرد. تەڭگەگە, ال شىعىستار – 183,7 ملرد. تەڭگەگە ازايتىلدى.
بيۋدجەتتىڭ كىرىستەرى مەن شىعىستارى پارامەترلەرىنىڭ اۋىتقۋى ونىڭ تاپشىلىعىنىڭ كولەمىنە اسەر ەتتى. ونىڭ باستاپقىدا 758,5 ملرد. تەڭگەگە بەكىتىلگەن مولشەرى ەكى مارتە ناقتىلانعاننان كەيىن تاپشىلىق 983,1 ملرد. تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى.
ناقتى سەكتور شىعىستارى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 18,6%-عا ۇلعايدى, بۇل رەتتە ولاردىڭ ەداۋىر بولىگى مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالدى.
الايدا, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋدىڭ 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن (بۇدان ءارى – ءۇيدمب) ىسكە اسىرۋ كەزىنەن باستاپ جالپى ىشكى ءونىم (بۇدان ءارى – ءجىو) قۇرىلىمىنداعى ءوندىرۋشى ونەركاسىپتىڭ ۇلەسى ايتارلىقتاي ەلەۋلى وزگەرىستەرگە ۇشىراعان جوق.
ءجىو ءوسىمى مۇناي مەن گازدى جانە وزگە دە شيكىزاتتى ءوندىرۋ جانە ەكسپورتتاۋ, سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ ءوندىرىسى قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان ۆاليۋتالىق-شيكىزاتتىق رەنتانىڭ ۇلعايۋىنا تاۋەلدى بولىپ وتىر.
ءجىو كولەمىندە شيكىزاتتىق قۇراۋشى بولىكتەردىڭ باسىم بولۋى شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەتتىڭ تۇسىمدەرىندە شيكىزاتتىق كىرىستەردىڭ ەلەۋلى ۇلەسىمەن راستالۋدا, ول 2012 جىلى 52,8%-دى قۇرادى.
ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 7,6%-عا ۇلعايدى. بۇعان كوپ جاعدايدا يمپورتتىڭ ىلگەرى ءوسىمى ەسەبىنەن قول جەتكىزىلدى, 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا يمپورت 6,5 ملرد. تەڭگەگە (14,6%) وسسە, ال ەكسپورت تەك 4,2 ملرد. تەڭگەگە (4,4%) ۇلعايعان.
رەسپۋبليكادا ءجىو-ءنى قالىپتاستىرۋداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ (بۇدان ءارى – شوب) ۇلەسى 2012 جىلى 17,8%-دى قۇرادى.
ينفلياتسيانىڭ جىلدىق ءمانى 2012 جىلى 6% دەڭگەيىندە قالىپتاسىپ, 2011 جىلعى 7,4%-دىق كورسەتكىشتەن 1,4%-عا تومەندەگەن.
ەسەپتى كەزەڭدە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن سيپاتتايتىن كورسەتكىشتەردىڭ وسكەنى بايقالدى. حالىقتىڭ ناقتى اقشالاي كىرىستەرىنىڭ ءوسۋ قارقىنى 6,8%-دى قۇراسا (2011 جىلى – 7,4%), ناقتى ورتاشا جالاقى كولەمى 6,9%-دى (2011 جىلى – 7,2%) قۇرادى.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك قاراجاتتىڭ ۇلەسى 2012 جىلى ءجىو-ءنىڭ – 4%-ىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 737 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە ءجىو-ءنىڭ 2,4%-ىن قۇرادى.
ەسەپتى جىلى رەسپۋبليكادا جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى 2,5%-عا ءوستى, اتالمىش ءوسىم تاۋ-كەن ءوندىرىسى ونەركاسىبى (8,9%), قۇرىلىس (6,2%), ءبىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ (3,5%) سياقتى سالالار ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
2012 جىلعى 1 جەلتوقسانعا بانك اكتيۆتەرى 13,7 ترلن. تەڭگەنى قۇراپ, جىل باسىمەن سالىستىرعاندا 7,0%-عا وسكەن.
جالپى سىرتقى بورىش (بۇدان ءارى – جسب) كولەمى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 2012 جىلى 11,8 ملرد.اقش دوللارىنا نەمەسە 9,4%-عا ۇلعايىپ, 137 ملرد.اقش دوللارىن قۇرادى.
2011 جىلى ءجىو-گە شاققاندا جسب-نىڭ ۇلەسى – 66,6% بولسا, 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 68,3%-دى قۇرادى.
مەملەكەتتىك بورىشتىڭ كولەمى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 2012 جىلى 448,7 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 13,3%-عا ءوستى.
ۇلتتىق قور اكتيۆتەرىنىڭ جانە جالپى حالىقارالىق رەزەرۆتىڭ سوماسى 2012 جىلى 86 ملرد.اقش دوللارىن قۇرادى.
«2012-2014 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ باپتارىنىڭ اتقارىلۋىن باعالاۋ
2012 جىلى ۇكىمەت «2012-2014 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2011 جىلعى 24 قاراشاداعى زاڭىنىڭ (بۇدان ءارى – زاڭ) 28 بابىنىڭ ەكى بابىن (23, 25) ورىنداماعان, ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى 7 بابىن (1, 16, 17, 18, 19, 21, 24) تولىعىمەن ورىنداماعان, 12 باپتى (2, 3, 6, 7, 8, 10, 12, 13, 14, 15, 22, 26) تولىق كولەمىندە ىسكە اسىرعان, 7 باپ (4, 5, 9, 11, 20, 25-1, 27) نورماتيۆتىك سيپاتقا يە.
ۇكىمەت رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا «2012-2014 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن ىسكە اسىرۋ تۋرالى» 2011 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى №1428 قاۋلىسىن (بۇدان ءارى – ۇكىمەتتىڭ 2011 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى № 1428 قاۋلىسى) قابىلدادى.
زاڭعا وزگەرىستەر ءۇش مارتە ەنگىزىلدى, ۇكىمەتتىڭ 2011 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى №1428 قاۋلىسىنا 15 رەت وزگەرىس ەنگىزىلگەن. بۇل رەتتە, 2012 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتتىڭ ناقتىلانعان پارامەترلەرىنىڭ 2012-2014 جىلدارعا ارنالعان باستاپقى بيۋدجەتتەن ەلەۋلى ايىرماشىلىعى بار.
بيۋدجەت تاپشىلىعى 906,5 ملرد. تەڭگە بولدى, بۇل – جوسپارلانعاننان 76,6 ملرد. تەڭگەگە كەم, ونىڭ ءجىو-دەگى ۇلەسى 3,0%-دى قۇرادى نەمەسە زاڭدا بەلگىلەنگەن كورسەتكىشتەن 3,1%-عا تومەن بولدى.
زاڭمەن بەكىتىلگەن جوسپارلى كەزەڭگە ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرىن ناقتىلاۋ كەزىندە ۇكىمەت تەك اعىمداعى جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ پارامەترلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋدە, ال جوسپارلى كەزەڭنىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى جىلدارىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ پارامەترلەرى وزگەرىسسىز كۇيىندە قالۋدا.
رەزەرۆتەردى قوسا ەسەپتەگەندە, 2012 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ 16%-دان استامى ۇكىمەتتىڭ شەشىمى بويىنشا وڭىرلەر مەن اكىمشىلەر اراسىندا ءبولىنىپ وتىرعان. ءسويتىپ, «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ تىكەلەي قولدانىلاتىن زاڭعا اينالماي وتىر, بۇل ەسەپتى قارجى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرىن بىرنەشە مارتە قايتا قاراۋعا, بيۋدجەت قاراجاتىن وڭىرلەر بولىنىسىندە نەگىزسىز بولۋگە اكەلۋدە. بۇنىڭ بارلىعى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ يگەرىلمەۋىنە, قاراجاتتىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قايتارىلۋىنا, وڭىرلەردە مەملەكەتتىك, سالالىق باعدارلامالاردىڭ جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا بولىنگەن نىسانالى ترانسفەرتتەردىڭ نەگىزسىز جانە ءتيىمسىز پايدالانىلۋىنا اكەپ سوقتىرۋدا.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن تالداۋ جانە باعالاۋ
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۇسىمدەرىنىڭ اتقارىلۋىن تالداۋ جانە باعالاۋ
2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ تۇسىمدەرى 6 068,1 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 736,9 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەگى كىرىستەردىڭ ۇلەسى تۇسىمدەردىڭ جالپى كولەمىندە – 78,5%-دى, وتەلگەن بيۋدجەتتىك كرەديتتەردىڭ ۇلەسى – 2,1%-دى, قارىزدار تۇسىمدەرىنىڭ ۇلەسى 19,4%-دى قۇرادى.
2012 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىسى 4 729,9 ملرد. تەڭگەگە جوسپارلانىپ, ءىس جۇزىندە 4 763,4 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 100,7%-عا ورىندالدى.
كىرىستەردىڭ جالپى سوماسىندا سالىقتىق تۇسىمدەر 2 975,6 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە 62,4%-دى, سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر – 249,9 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە 5,2%-دى, نەگىزگى كاپيتالدى ساتۋدان تۇسكەن تۇسىمدەر – 17,3 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە 0,4%-دى, ترانسفەرت تۇسىمدەرى – 1 520,7 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە 31,9%-دى قۇرادى.
بۇرىنعى جىلمەن سالىستىرعاندا سالىقتىق تۇسىمدەر 25,6 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 0,9%-عا تومەندەگەن, بۇل رەتتە سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر – 141 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 2,3 ەسە, نەگىزگى كاپيتالدى ساتۋدان تۇسكەن تۇسىمدەر – 1,2 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 7,5%-عا, ترانسفەرت تۇسىمدەرى – 195,3 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 14,7%-عا وسكەن.
تاۋارلاردىڭ يمپورتىنا اكتسيزدەردىڭ ءتورت ءتۇرى, ارنايى جانە قورعاۋ باجدارىنىڭ ءۇش ءتۇرى بويىنشا تۇسىمدەر جوسپارى ىسكە اسىرىلماعان.
2011 جىلمەن سالىستىرعاندا ءىرى سالىق تولەۋشىلەردەن تۇسكەن تۇسىمدەر 336,7 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 21,4%-عا تومەندەگەن.
2009-2011 جىلدار كەزەڭىندە بيۋدجەتكە كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن (بۇدان ءارى – كتس) تولەگەن سالىق تولەۋشىلەردىڭ سانى 53,4 مىڭنان 64,6 مىڭعا دەيىن ءوستى.
سونىمەن بىرگە, سالىق بازاسىنىڭ وسۋىنە قاراماستان, كتس بويىنشا تۇسىمدەر جوسپارى 5 جىل بويى ورىندالماي كەلەدى: 2012 جىلى 40 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 3,7%-عا, (كتس-تىڭ ءتورت ءتۇرىنىڭ ۇشەۋى بويىنشا جوسپار ورىندالماعان); 2011 جىلى – 99,0%-عا, 2010 جىلى – 98,7%-عا, 2009 جىلى – 97,6%-عا, 2008 جىلى – 97,5%-عا ورىندالماعان.
2012 جىلى بيۋدجەتتەن 451,0 ملرد. تەڭگە مولشەرىندە قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ (بۇدان ءارى – ققس) اسىپ كەتكەن سوماسى قايتارىلعان, بۇل وتكەن جىلعى قايتارىلعان سومادان 144,7 ملرد. تەڭگەگە كوپ. مونيتورينگىدە تۇرعان 37 سالىق تولەۋشىگە ققس-تىڭ اسىپ كەتكەن سوماسى وڭايلاتىلعان تارتىپپەن (سالىق تەكسەرۋلەرى جۇرگىزىلمەستەن) قايتارىلدى, 2009 جىلدان بەرى قايتارىلعان سوما 59,0-دەن 196,9 ملرد. تەڭگەگە دەيىن ءوستى.
2013 جىلعى 1 قاڭتارعا سالىق تولەۋشىلەردىڭ جەكە شوتتارىنداعى ەسەپتەلگەن سالىق سوماسىنان ەسەپكە جاتقىزىلعان ققس سوماسىنىڭ اسىپ كەتۋى ەسەبىنەن قالىپتاسقان ارتىق تولەمدەر – 1 113,4 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە سالىق تۇسىمدەرىنىڭ 37,4%-ىن قۇرادى.
2010 جىلدان بەرى ققس بويىنشا سالىق ەسەبىندە تۇرعان سالىق تولەۋشىلەردىڭ سانى 2012 جىلى 81,2 مىڭنان 92,6 مىڭعا دەيىن وسكەن, الايدا, ەسەپتەلگەن سالىقتى بيۋدجەتكە اقشا قاراجاتىمەن تولەگەن سالىق تولەۋشىلەردىڭ سانى 63,2 مىڭنان 59,4 مىڭعا دەيىن ازايعان
تابيعي جانە باسقا دا رەسۋرستاردى پايدالانۋدان تۇسكەن تۇسىمدەر 2012 جىلى 227,0 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە 106,1%-دى قۇرادى.
2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 1 146,9 ملرد. تەڭگە نەمەسە جوسپارعا 101,4% كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتار (بۇدان ءارى – كتمس) تۇسكەن, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تۇسىمدەر 5,1 ملرد. تەڭگەگە ءوستى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ سالىق تۇسىمدەرىندەگى كتمس-تىڭ ۇلەسى 38,5%-دى قۇرادى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ سالىق ءتۇسىمدەرىندەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا شىعارىلاتىن تاۋارلارعا, ورىندالاتىن جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە بايلانىستى سالىقتار مەن تولەمدەر 2011 جىلى – 61,2%-دى, 2012 جىلى – 56,9%-دى; تاۋارلاردىڭ (قىزمەتتەردىڭ) يمپورتىنا بايلانىستى تۇسىمدەر 2011 جىلى – 33,6%-دى, 2012 جىلى 37,6%-دى قۇرادى. سونىمەن, 2012 جىلى بۇرىنعى جىلمەن سالىستىرعاندا تاۋارلار يمپورتىنان تۇسەتىن سالىقتاردىڭ ۇلەسى 4%-عا ءوسىپ, ىشكى وندىرىسكە بايلانىستى سالىقتاردىڭ ۇلەسى 4,3%-عا تومەندەگەن.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسكەن سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر 249,9 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە جوسپاردىڭ 103,6%-ىن قۇرادى.
سالىقتىق جانە كەدەندىك اكىمشىلىك ەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ
رەسپۋبليكادا سالىقتاردىڭ جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا تولەمدەردىڭ تولىقتىعى مەن ۋاقىتىلىلىعىنا اسەر ەتەتىن بىرقاتار پروبلەمالار ساقتالىپ وتىر.
تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ (بۇدان ءارى – تبج) قولدانىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, جوسپارلى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن سالىق تولەۋشىلەردى ىرىكتەۋ تاۋەكەلى جوعارى سالالارعا باسا نازار اۋدارۋدىڭ جانە قولدا بار رەسۋرستاردىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماقساتتارىنا ساي كەلمەيدى.
تاۋەكەلدىڭ جوعارى توبىنا جاتقىزىلعان 1,5 مىڭ تەكسەرىلگەن سالىق تولەۋشىنىڭ ىشىنەن, 481 تەكسەرۋ نەمەسە 31,7%-ى بولماشى قوسىمشا ەسەپتەۋلەرمەن اياقتالعان, سونىمەن قاتار, جەكەلەگەن سالىق تولەۋشىلەر بويىنشا ەسەپتەلگەن سالىقتار ازايتىلعان.
2012 جىلى 175 زاڭدى تۇلعا سوت شەشىمىمەن جالعان كاسىپورىن دەپ تانىلعان. ولار بويىنشا سالىق ورگاندارى جالعان كاسىپورىندار بەرگەن شوتفاكتۋرا بويىنشا جاسالعان مامىلەلەردى شىعىستارعا جاتقىزۋ ەسەبىنەن وزدەرىنىڭ سالىق مىندەتتەمەلەرىن ازايتىپ كورسەتكەن 2 887 كونتراگەنتتى انىقتادى. ناتيجەسىندە, بيۋدجەتكە قوسىمشا تۇسپەگەن سالىقتاردىڭ سوماسى 63,0 ملرد. تەڭگە, سونىڭ ىشىندە كتس – 29,8 ملرد. تەڭگە, ققس – 33,1 ملرد. تەڭگە بولدى. ونىڭ ىشىندە ولاردىڭ بانكروت بولۋىنا (89), تاراتىلۋىنا (120), تالاپ قويۋ مەرزىمىنىڭ وتۋىنە (1,1 مىڭى), بۇرىن جالعان كاسىپورىن دەپ تانىلۋىنا (79) بايلانىستى 1 421 كونتراگەنت بويىنشا 20,0 ملرد. تەڭگە بيۋدجەت شىعىندارى قايتارىمسىز بولىپ وتىر.
مونيتورينگىدە تۇرعان ءىرى سالىق تولەۋشىلەرگە ققس-تىڭ اسىپ كەتكەن سومالارىن قايتارۋ وڭايلاتىلعان تارتىپپەن جۇرگىزىلەدى. بۇل رەتتە كەيىن قايتارۋدىڭ نەگىزدىلىگىنە جۇرگىزىلەتىن تەكسەرۋلەر كەزىندە تبج قولدانىلمايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە بيۋدجەتتىك شىعىندارعا اكەلىپ سوقتىرادى.
زاڭدى تۇلعالاردى قايتا ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى قولدانىستاعى زاڭناما نورمالارى, سونداي-اق ءتيىمسىز سالىقتىق اكىمشىلىك ەتۋ قايتا ۇيىمداستىرۋ جولىمەن سالىق مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋدان جالتارۋ سحەماسىن قولدانۋعا جاعداي جاساپ وتىر. ماسەلەن, 2013 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن ادىلەت ورگاندارىنىڭ قايتا ۇيىمداستىرىلاتىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇرىلۋىن جانە قىزمەتىنىڭ توقتاتىلۋىن تىركەۋ راسىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە سالىقتىق مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋىن تەكسەرۋ كوزدەلمەگەن.
زاڭدى تۇلعالاردى قايتا ۇيىمداستىرۋ سحەماسىن قولدانۋ كەزىندە 6 جاعدايدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىندارى – 10,5 ملرد. تەڭگەنى, ونىڭ ىشىندە ساپاسىز اكىمشىلىك ەتۋ سالدارىنان شەككەن شىعىندار 3,3 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. بۇل رەتتە 2013 جىلعى 1 قاڭتارعا 2,8 مىڭ زاڭدى تۇلعا بىرىگۋ جانە قوسىلۋ جولىمەن قايتا ۇيىمداستىرىلعان.
2012 جىلى سالىق كودەكسىنىڭ 16-بابىنا سايكەس كتس جانە ققس بويىنشا سالىق جەڭىلدىكتەرى 10,2 مىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىگە بەرىلگەن, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسپەگەن سالىقتاردىڭ جالپى سوماسى 936,3 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
ۇكىمەتپەن اراداعى جاسالعان حالىقارالىق كەلىسىمدەر مەن كەلىسىمشارتتار بويىنشا جەڭىلدىكتەر 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 42 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 2 ەسە ۇلعايىپ 94,2 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە جالپى سومانىڭ 23,5%-ىن قۇرادى.
قازىرگى ۋاقىتتا كەدەن باجدارى ەۋروپا وداعى (بۇدان ءارى – ەو) ەلدەرىنە ەكسپورتتالاتىن قارا مەتالل سىنىقتارىنا قاتىستى قولدانىلمايدى. بۇل رەتتە كەدەن زاڭناماسى اتالعان تاريفتىك پرەفەرەنتسيالاردىڭ كەدەن وداعىنىڭ كەدەندىك اۋماعىنان تىس جەرلەرگە بەرىلۋىنىڭ زاڭدىلىعىنا باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.
گرەكيا مەن كيپرعا ەكسپورتتالاتىن اتالعان تاۋارلاردىڭ تەڭىز مارشرۋتى ەو-عا مۇشە بولىپ تابىلمايتىن تۇركيانىڭ اۋماعى ارقىلى وتەتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, جالعان ەكسپورت سحەماسىن پايدالانۋ ارقىلى كەدەندىك اكەتۋ باجدارىن تولەۋدەن جالتارۋ تاۋەكەلىنىڭ بار ەكەندىگىن اتاپ وتكەن ءجون. ماسەلەن, 2009-2012 جىلدارى گرەكيا مەن كيپرعا قارا مەتالل سىنىقتارىنىڭ ەكسپورتى – 486,2 مىڭ توننانى, كەدەندىك اكەتۋ باجدارىن تولەۋ بويىنشا بەرىلگەن جەڭىلدىكتەردىڭ سوماسى 1,9 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
ەسەپ كوميتەتىنىڭ باعالاۋىنشا, سالىقتىق, كەدەندىك جەڭىلدىكتەر مەن پرەفەرەنتسيالار بەرۋدىڭ تەتىگى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋعا ناشار باعىتتالعان.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ اتقارىلۋىن باعالاۋ
2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىستار بويىنشا ناقتىلانعان بولجامى باستاپقى جوسپارلانعان كولەمنەن 323,6 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 5,6%-عا ارتىپ, 6 111,7 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
ەسەپتى قارجى جىلىنداعى ءىس جۇزىندەگى شىعىستار 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 12,4%-عا ۇلعايىپ, 6 069,9 ملرد. تەڭگە كولەمىندە اتقارىلعان.
2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىندار بويىنشا كاسسالىق اتقارىلۋى – 5 259,4 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە ناقتىلانعان بيۋدجەتكە 99,2%-دى; تولىق كولەمىندە ورىندالعان بيۋدجەتتىك كرەديتتەر بويىنشا 174,5 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
قارجى اكتيۆتەرىن ساتىپ الۋعا جۇمسالعان شىعىستار 361,7 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە جىلدىق كورسەتكىشتىڭ 100,0%-ىن قۇرادى. بۇل رەتتە ءجىو-دەگى شىعىستاردىڭ ۇلەسى 2011 جىلعى 19,8%-دان 2012 جىلى 20,2%-عا دەيىن ۇلعايعان.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىندارىنىڭ اتقارىلۋىن باعالاۋ
2012 جىلى شىعىندار كولەمى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 14,2%-عا ءوسىپ, 5 259,4 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى, ال 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا 36,2%-عا ۇلعايعان.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ بىرنەشە مارتە ناقتىلانىپ تۇزەتىلگەنىنە قاراماستان, ەسەپتى كەزەڭنىڭ سوڭىندا 41,6 ملرد. تەڭگە يگەرىلمەگەن.
يگەرىلمەگەن قارجىنىڭ نەگىزگى بولىگى مىنالاردىڭ ۇلەسىندە: قارجى مينيسترلىگى – 23,8 ملرد. تەڭگە (57,2%), قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگى – 1,1 ملرد. تەڭگە (12,5%), توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى – 5,1 ملرد. تەڭگە (6,3%), ىشكى ىستەر مينيسترلىگى – 2,6 ملرد. تەڭگە (5,8%), اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى – 2,4 ملرد. تەڭگە (2,6%).
بۇل رەتتە, بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرى وبەكتىلەردى سالۋعا جانە رەكونسترۋكتسيالاۋعا – 8,6 ملرد. تەڭگە, تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەنى (بۇدان ءارى – تەن) ازىرلەۋگە جانە ساراپتاما جاساۋعا – 55,5 ملن.تەڭگە, اقپاراتتىق جۇيەلەر مەن ەلەكتروندىق ۇكىمەتتى قۇرۋعا جانە دامىتۋعا – 149,9 ملن.تەڭگە كولەمىندە بولىنگەن دامۋ بيۋدجەتى قاراجاتىن يگەرمەگەن.
سونىمەن, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ قاراجاتىن پايدالانۋ كەزىندە جول بەرىلگەن قارجىلىق بۇزۋشىلىقتارمەن قاتار, كەيبىر بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىلەرىنىڭ جەكەلەگەن شىعىنداردى نەگىزسىز جوسپارلاۋ فاكتىلەرى, سونداي-اق مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىنىڭ تومەن ەكەندىگى انىق بايقالادى.
بيۋدجەتتىك كرەديتتەردىڭ پايدالانىلۋىن جانە وتەلۋىن باعالاۋ
جالپى العاندا, سوڭعى ءۇش جىلدا بيۋدجەتتىك كرەديتتەردىڭ كولەمى 1,3 ەسە ۇلعايعانىمەن, شىعىستاردىڭ مولشەرىمەن سالىستىرعاندا ولار شامالى عانا وسكەن.
2012 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە بيۋدجەتتىك كرەديت بەرۋدىڭ كولەمى باستاپقى بەكىتىلگەن سومادان 5,4 ملرد. تەڭگەگە ازايىپ, 174,5 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ مولشەرى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 9,4 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 5,2%-عا ازايعان.
ەسەپتى كەزەڭدە بيۋدجەتتىك كرەديتتەر الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا جانە الەۋمەتتىك كومەككە, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جانە تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى دامىتۋعا, اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەكتىلەرىن قولداۋعا ءبولىندى.
اۋىلدا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا جاردەمدەسۋ ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋ 2020 باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بيۋدجەتتىك كرەديت بەرۋگە 12,4 ملرد. تەڭگە بولىنگەنىنە قاراماستان, قاراعاندى, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ميكروكرەديتتەردى تۇپكىلىكتى قارىز الۋشىلارعا دەيىن جەتكىزبەگەن. سونىمەن قاتار, بىرقاتار وڭىرلەردە ميكروكرەديتتەردى بەرۋدىڭ راسىمدەرى ساقتالماعان, زاەم قاراجاتىنىڭ ماقساتىنا ساي پايدالانباۋىنا جول بەرىلگەن.
وسىنىڭ سالدارىنان, جوسپارلانعان تىكەلەي ناتيجەگە جارتىلاي قول جەتكىزىلگەن, 3,0 مىڭ قارىز الۋشىنىڭ 1,4 مىڭى عانا كرەديت العان.
اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەكتىلەرىن (بۇدان ءارى – اوك) قولداۋ ءۇشىن جىلدىق 0,01% ستاۆكامەن 80,0 ملرد. تەڭگە بولىنگەن.
سونىمەن بىرگە, 2012 جىلى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە (بۇدان ءارى – ءاشتو) كرەديت بەرۋگە بولىنگەن 24,9 ملرد. تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ۇك» اق-نىڭ 2011 جىلى اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ءۇشىن ەدب-دان العان قارىزداردى وتەۋگە جىبەرىلگەن.
بۇل رەتتە قارىز الۋشى ءاشتو-لەر تاراپىنان بيۋدجەتتىك كرەديتتەردى قايتارۋدىڭ ۋاقتىلىلىعى مەن تولىقتىعى پروبلەمالارى كەزدەسەدى, كەيىننەن ولاردىڭ وتەۋ مەرزىمدەرى 2013 جىلعا ۇزارتىلعان.
«ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ۇك» اق قۋاڭشىلىقتان زارداپ شەككەن ءاشتو-لەردىڭ 11,0 ملرد. تەڭگە سوماسىنداعى مىندەتتەمەلەرىن ءوزىنىڭ مەنشىكتى قاراجاتى ەسەبىنەن ۇزارتىپ, ولاردى وتەۋدىڭ مەرزىمىن 2013 جىلعا بەلگىلەگەن. بۇل رەتتە ءاشتو-لەر تەك 3,2 ملرد. تەڭگە قايتارعان.
ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ تۇراقتاندىرۋ قورلارىن قالىپتاستىرۋعا بولىنگەن 17,1 ملرد. تەڭگە بيۋدجەتتىك كرەديت قاراجاتىنىڭ 9,0 ملرد. تەڭگەسىنە نەمەسە 53%-ىنا عانا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن ساتىپ الۋ جۇزەگە اسىرىلعان.
ۇكىمەت رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە ەسەپ كوميتەتىنىڭ ۇسىنىمى بويىنشا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ تۇراقتاندىرۋ قورلارىن قالىپتاستىرۋعا كوزدەلگەن قاراجاتتى تالاپ ەتىلمەگەن رەتىندە 3,1 ملرد. تەڭگەگە قىسقارتتى.
جالپى العاندا, بيۋدجەتتىك كرەديتتىڭ اتقارىلۋىن باعالاۋ ونى پايدالانۋعا بايلانىستى بۇزۋشىلىقتار سوماسىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.
بيۋدجەتتىك كرەديتتەردىڭ ءتيىمدى جانە ۋاقىتىلى پايدالانىلۋىن مونيتورينگىلەۋ مەن باقىلاۋدىڭ تومەن دەڭگەيىنە بايلانىستى ولارعا اكىمشىلىك ەتۋگە, سونداي-اق قابىلدانعان ءمىندەتتەمەلەردىڭ تولىعىمەن ورىندامالماۋىنا قاتىستى بىرقاتار جۇيەلى پروبلەمالاردىڭ ۇكىمەت تاراپىنان شەشىلمەي وتىرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
ناتيجەسىندە, كرەديت قاراجاتى ءتيىمسىز پايدالانىلۋدا, بەلگىلەنگەن ماقساتتارعا قول جەتكىزىلمەۋدە, ولاردى وتەۋ مەرزىمدەرى جۇيەلى بۇزىلىپ وتىرادى.
قارجى اكتيۆتەرىن ساتىپ الۋعا جۇمسالعان شىعىستاردى جانە مەملەكەتتىڭ قارجى اكتيۆتەرىن ساتۋدان تۇسكەن تۇسىمدەردى باعالاۋ
قارجى اكتيۆتەرىن ساتىپ الۋعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 6,9%-عا ءوسىپ, 361,7 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
ۇكىمەتتىڭ ەسەبىنە ساي, ون ءبىر اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ جانە ءبىر رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورىننىڭ جارعىلىق كاپيتالدارىن ۇلعايتۋعا كوزدەلگەن 60,4 ملرد. تەڭگەنى بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىلەرى تولىق كولەمىندە يگەرگەن.
الايدا, اتالعان سۋبەكتىلەردىڭ قازىناشىلىق ورگاندارىنداعى قولما-قول اقشانى باقىلاۋ شوتتارىنداعى قالدىعى 21,8 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە جارعىلىق كاپيتالداردى ۇلعايتۋعا بولىنگەن قاراجاتتىڭ جالپى كولەمىنىڭ 36%-ىن قۇرادى.
بيۋدجەت تاپشىلىعىن جانە ونى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىن باعالاۋ
2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تاپشىلىعى 758,5 ملرد. تەڭگە مولشەرىندە بەكىتىلگەن. قاراشا ايىنداعى ناقتىلاۋ كەزىندە بيۋدجەت تاپشىلىعى 224,6 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايىپ, 983,1 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. سونىمەن, 2012 جىلعى بيۋدجەت تاپشىلىعى بۇرىنعى جىلمەن سالىستىرعاندا 1,7 ەسە وسكەن.
ەسەپتى جىلدىڭ سوڭىندا بيۋدجەت تاپشىلىعى 906,5 ملرد. تەڭگە مولشەرىندە قالىپتاستى, بۇل – باستاپقى بەكىتىلگەن بولجامنان 147,9 ملرد. تەڭگەگە كوپ جانە ناقتىلانعان مولشەردەن 76,6 ملرد. تەڭگەگە كەم.
سوڭعى جىلدارداعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تاپشىلىعىن تالداۋ ناقتىلاۋ مەن تۇزەتۋلەرگە قاراماستان, ونىڭ ءىس جۇزىندەگى كولەمىنىڭ جوسپارلانعان مولشەردەن ايتارلىقتاي اۋىتقۋ ءۇردىسىنىڭ ساقتالىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. ىشكى رەزەرۆتەردى, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىس بازاسىن جەتكىلىكتى دارەجەدە باعالاماۋ تۇپتەپ كەلگەندە ايتارلىقتاي الشاقتىققا اكەپ سوقتىرادى.
جىل قورىتىندىسى بويىنشا تارتىلعان سىرتقى قارىزداردىڭ جالپى سوماسى 111,4 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە ولاردىڭ ناقتىلانعان كولەمىنىڭ 96,8%-ىن جانە بەكىتىلگەن مولشەرىنىڭ 66,5%-ىن قۇرادى.
ۇكىمەتتىك بورىش 3 626,7 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى, بۇل 2011 جىلدىڭ كورسەتكىشىنە قاراعاندا – 33,3%-عا, 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا 56,7%-عا جوعارى.
بۇل رەتتە ۇكىمەتتىڭ سىرتقى بورىشى 729 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى تاراپىنان نەگىزگى قارىز بەرۋشىلەر مىنالار بولىپ تابىلادى: حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى – 363,2 ملرد. تەڭگە, ازيا دامۋ بانكى – 149,9 ملرد. تەڭگە, جاپون حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اگەنتتىگى – 127,9 ملرد. تەڭگە.
ۇكىمەت مۇنايعا قاتىستى ەمەس تاپشىلىقتى ازايتۋدى قامتاماسىز ەتپەگەن. 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ول 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا – 28,7%-عا, 2010 جىلمەن سالىستىرعاندا 30,3%-عا ءوسىپ, 2 286,4 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
مۇنايعا قاتىستى ەمەس تاپشىلىقتىڭ 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر ءوسۋى شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردان بيۋدجەتكە تولەنەتىن سالىقتىق جانە باسقا دا تولەمدەردى ۇلعايتۋعا ىشكى رەزەرۆتەردىڭ ناشار پايدالاناتىنىن ءارى رەسپۋبليكادا سالىقتىق جانە كەدەندىك اكىمشىلىك ەتۋ ءتيىمدىلىگىنىڭ ارتپاي وتىرعانىن كورسەتەدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىن جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ
بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرى بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىن پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ
2012 جىلى بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرى يگەرمەگەن قاراجاتتىڭ جالپى سوماسى 41,8 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار 17,8 ملرد. تەڭگەگە نىسانالى ترانسفەرتتەردى, 8,6 ملرد. تەڭگەگە بيۋدجەتتىك كرەديتتەردى يگەرمەگەن. كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى 21,8 ملرد. تەڭگەنى نەمەسە قارجى اكتيۆتەرىن ساتىپ الۋعا بولىنگەن شىعىستاردىڭ 6%-ىن پايدالانباعان.
باقىلاۋ ءىس-شارالارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپ كوميتەتى 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىن پايدالانۋ كەزىندە – 124,7 ملرد. تەڭگەگە, قارجى مينيسترلىگىنىڭ قارجىلىق باقىلاۋ كوميتەتى 18,2 ملرد. تەڭگەگە بيۋدجەت جانە وزگە دە زاڭناما تالاپتارىنىڭ بۇزىلعانىن انىقتادى.
ەسەپ كوميتەتىنىڭ باعالاۋىنشا, ۇكىمەت 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى اتقارۋ كەزىندە 219,1 ملرد. تەڭگەنى ءتيىمسىز پايدالانعان, بۇل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ 3,9%-ىن قۇرايدى.
بۇل رەتتە ءتيىمسىز پايدالانىلعان قاراجات پەن شىعىستاردىڭ اراقاتىناسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى اتوم ەنەرگياسى اگەنتتىگىندە – 79,3%, قازاقستان رەسپۋبليكاسى جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ اگەنتتىگىندە – 37,8%, ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىندە – 30,7%, ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگىندە – 23,9%, قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگىندە اتالعان كورسەتكىش 22,1% بولدى.
2012 جىلى 44 بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىسىنىڭ 13-ءى نەمەسە 29,5%-ى بويىنشا ءتيىمسىز پايدالانىلعان قاراجات پەن شىعىستاردىڭ ارا-قاتىناسى ورتاشا رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن جوعارى بولعان (3,9%).
جالپى العاندا, قارجىلىق ەسەپتىلىكتى تالداۋ كورسەتىپ وتىرعانداي, ەسەپتى جىلى 13 بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىسى بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمسىز باسقارعان.
مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ تيىمدىلىگىن باعالاۋ
ەسەپ كوميتەتى 2012 جىلى ەكى مەملەكەتتىك جانە 13 سالالىق باعدارلامانىڭ ىسكە اسىرىلۋ تيىمدىلىگىن باعالاۋدى جۇزەگە اسىردى.
اتالعان باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە 295,2 ملرد. تەڭگەنىڭ يگەرىلمەگەنى, جالپى سوماسى 238,3 ملرد. تەڭگەگە بيۋدجەت جانە وزگە دە زاڭناما تالاپتارىنىڭ بۇزىلعانى انىقتالدى.
باعدارلامالاردىڭ باسىم بولىگى ولاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ ساپاسىن ارتتىرۋدى تالاپ ەتەدى, سەبەبى, باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ ءبىر-ءبىرىن قايتالايتىنى, ولاردىڭ ورىندالۋىنا مونيتورينگ پەن باقىلاۋدىڭ ءتيىستى دارەجەدە جۇرگىزىلمەيتىنى, جەكەلەگەن ءىس-شارالاردىڭ, نىسانالى ينديكاتورلار مەن تۇپكى ناتيجەلەردىڭ ورىندالماي وتىرعانى بايقالادى.
وسى ورايدا, ەسەپ كوميتەتى ۇكىمەتكە بارلىق ستراتەگيالىق جانە باعدارلامالىق قۇجاتتارعا تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى ۇسىنادى. ولارداعى نىسانالى كورسەتكىشتەردى, ارالىق جىلدىق ينديكاتورلاردى, ولشەمدەردى جانە ولاردى ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋدىڭ الگوريتمىن ايقىنداپ, ولاردى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستىرۋ قاجەت.
سونداي-اق, قاجەتتى ستاتيستيكالىق اقپاراتتى جيناۋ مەن ەسەپكە الۋدىڭ بىرىڭعاي ءادىسناماسىن ۇيىمداستىرۋ جونىندە ۇسىنىس بەرىلدى.
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلارىن باعالاۋ
2012 جىلى 9 مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلارىن باعالاۋ جۇزەگە اسىرىلدى, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مىناداي جۇيەلى ستراتەگيالىق پروبلەمالار انىقتالدى:
ءبىرىنشى – رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردىڭ تىكەلەي جانە تۇپكى ناتيجەلەرى كورسەتكىشتەرىن جوسپارلاۋدىڭ تومەن ساپاسى;
ەكىنشى – ستراتەگيالىق جوسپارلاردىڭ ساندىق جانە ساپالىق كورسەتكىشتەرىنىڭ بيۋدجەت جۇيەسىنىڭ پرينتسيپتەرىنە سايكەسسىزدىگى;
ءۇشىنشى – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلارىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرىن ناقتىلاۋعا بايلانىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ ۋاقىتىلى ەنگىزىلمەۋى.
مەملەكەت اكتيۆتەرىن پايدالانۋدىڭ, سونىڭ ىشىندە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى تاراپىنان پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ سەرپىنى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ جارعىلىق كاپيتالىن تولىقتىرۋعا باعىتتالاتىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ تۇراقتى ءوسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. تەك سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە وسى ماقساتقا 984,8 ملرد. تەڭگە جۇمسالعان, سونىڭ ىشىندە 2010 جىلى – 284,8 ملرد. تەڭگە, 2011 جىلى – 338,3 ملرد. تەڭگە جانە 2012 جىلى 361,7 ملرد. تەڭگە باعىتتالدى.
2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى 11 اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ جانە 1 رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورىننىڭ جارعىلىق كاپيتالىن ۇلعايتۋعا ءبولىندى.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق كومپانيالارى توبى سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ تازا كىرىسىن 40%-عا ۇلعايتتى, سول كىرىستەردىڭ 173 ملرد. تەڭگەسى «قازاقتەلەكوم» اق-قا جانە 113 ملرد. تەڭگەسى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-قا تيەسىلى. «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق بويىنشا تازا كىرىس 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 26 ملرد. تەڭگەگە تومەندەگەن.
2011 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 21 اق, جشس نەمەسە 38%-ى ءوز قىزمەتتەرىن شىعىنمەن اياقتاعان. 2012 جىلى ولاردىڭ شەككەن زالالدارىنىڭ جالپى سوماسى 3,4 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
رەسپۋبليكادا مەملەكەت اكتيۆتەرىن باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى قۇرىلماعان, ديۆيدەندتىك ساياسات سالاسىندا ايقىن ەرەجەلەر جوق. سوندىقتان, ديۆيدەندتەردىڭ, كىرىستىڭ ءبىر بولىگىنىڭ, قاتىسۋ ۇلەسىنە كىرىستەردىڭ ءتۇسۋ كولەمى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ تازا كىرىستەرىمەن سالىستىرعاندا تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر.
كەلتىرىلگەن دەرەكتەر بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ۇتىمسىز پايدالانىلعانىن, مەملەكەت اكتيۆتەرىنىڭ ءتيىمسىز باسقارىلعانىن, سونداي-اق جارعىلىق كاپيتالدى ۇلعايتۋعا كوزدەلگەن مەملەكەت قاراجاتى ەسەبىنەن ديۆيدەندتەر اۋدارۋ جونىندەگى تالاپتاردىڭ ءۇستىرت ورىندالعانىن كورسەتەدى, ال بۇل ءوز كەزەگىندە اكتسيونەرلىك قوعامداردىڭ ءبىر بولىگىنىڭ ۇنەمى زالال شەگۋىنە اكەپ سوقتىرادى.
وڭىرلەردە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىن پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ
نىسانالى ترانسفەرتتەردى پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ
2012 جىلى وڭىرلەردىڭ بيۋدجەتتەرىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1 770,1 ملرد. تەڭگە مولشەرىندە ترانسفەرتتەر بولىنگەن, بۇل 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 10,8%-عا كوپ.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قاراجات قۇرىلىمىندا 2011 جانە 2010 جىلدارمەن سالىستىرعاندا ەسەپتى جىلى نىسانالى اعىمداعى ترانسفەرتتەردىڭ 61,6%-عا جانە 22,7%-عا وسكەنىمەن, 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا نىسانالى دامۋ ترانسفەرتتەرىنىڭ 7,1%-عا تومەندەگەنى بايقالادى.
ەسەپتى جىلى سۋبۆەنتسيا كولەمى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 11,5%-عا كوبەيىپ 880,6 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
سونىمەن قاتار, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن – 66,7 ملرد. تەڭگە بيۋدجەتتىك كرەديتتەر, ونىڭ ىشىندە اعىمداعى باعدارلامالار بويىنشا – 12,3 ملرد. تەڭگە جانە دامۋ باعدارلامالارى بويىنشا 54,4 ملرد. تەڭگە بولىنگەن.
جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە باعىتتالعان ترانسفەرتتەر مەن بيۋدجەتتىك كرەديتتەردىڭ جالپى كولەمى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ 30%-ىن قۇراسا, ال جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن بيۋدجەتتىك الىپ قويۋ كولەمى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ 2,2%-ىن عانا قۇرادى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن ترانسفەرتتەردىڭ ورتاشا ۇلەس سالماعى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر كىرىسىنىڭ جالپى كولەمىندە 60,1% بولدى.
2012 جىلى 53 رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك باعدارلاما شەڭبەرىندە 326,3 ملرد. تەڭگە نىسانالى اعىمداعى ترانسفەرتتەر بولىنسە, ال 2011 جىلى 40 بيۋدجەتتتىك باعدارلاما بويىنشا 201,9 ملرد. تەڭگە بولىنگەن.
2012 جىلى 30 رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك باعدارلاما اياسىندا 563,2 ملرد. تەڭگە نىسانالى دامۋ ترانسفەرتتەرى بولىنگەن, ونىڭ نەگىزگى ۇلەسى استانا (27,1%) جانە الماتى (15,3%) قالالارىنا باعىتتالدى.
بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 889,5 ملرد. تەڭگە مولشەرىندەگى نىسانالى ترانسفەرتتەردىڭ 889,3 ملرد. تەڭگەسىن نەمەسە 99,9%-ىن يگەرگەن.
وبەكتىلەردى سالۋعا بولىنگەن نىسانالى دامۋ ترانسفەرتتەرى ەسەبىنەن تەن-ءدى, جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتانى (بۇدان ءارى – جسق) ازىرلەۋگە, ولاردى تۇزەتۋگە, ورىندالماعان جۇمىستار كولەمىنە تولەمدەر جاسالعان.
وڭىرلەردە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن باعالاۋ
2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن بيۋدجەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 969,4 ملرد. تەڭگە بولىنگەن, بۇل 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 3,9%-عا از.
2012 جىلى 271 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ (باعدارلامانىڭ) ىسكە اسىرىلۋى قامتاماسىز ەتىلگەن, ونىڭ ىشىندە ەسەپتى جىلى 144 جوبانى اياقتاۋ كوزدەلگەن. ءىس جۇزىندە 121 جوبا ىسكە اسىرىلعان.
23 جوبانىڭ ورىندالماۋىنا ءونىم بەرۋشىلەردىڭ كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ورىنداماۋى, شارتتىق مىندەتتەمەلەردى بۇزۋى, كونكۋرستىق ءراسىمدەردى وتكىزۋدىڭ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ مەرزىمىن كەشىكتىرۋ سەبەپ بولعان.
2012 جىلى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن نىسانالى دامۋ ترانسفەرتتەرى ەسەبىنەن 1753 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرعان. ەسەپتى كەزەڭدە 1087 جوبا اياقتالادى دەپ جوسپارلانعانىمەن, ولاردىڭ 858 جوباسى نەمەسە 79%-ى عانا اياقتالعان.
سۋ شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ وبەكتىلەرىن سالۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىرىكتەۋدە جۇيەلى جۇمىستاردىڭ بولماۋى جوبالاردىڭ تىزبەسىن جۇيەلى تۇردە قايتا قاراۋعا, بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ءتيىمسىز ءارى ۇتىمسىز پايدالانۋىنا, سونداي-اق ارالىق جانە تۇپكىلىكتى ناتيجەلەردىڭ ورىندالماۋىنا اكەلۋدە.
V ءبولىم. قورىتىندى بولىك
وسى بولىمدە 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باعالاۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپ كوميتەتىنىڭ قورىتىندىلارى تۇجىرىمدالعان, مۇندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىن الدەقايدا ءتيىمدى پايدالانۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان نەگىزگى پروبلەمالار كورسەتىلگەن, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە وسى پروبلەمالاردى جويۋ جانە بۇكىل بيۋدجەت پروتسەسىن جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستار بەرىلگەن.
تۇجىرىمدار
1. 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى ەكونوميكانىڭ, سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ جانە نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسۋى جاعدايىندا جۇزەگە استى. سونىمەن بىرگە, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن قولداۋعا باعىتتالعان قاراجات وڭدەۋشى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ پارا-پار ءوسىمىن قامتاماسىز ەتپەدى. ناتيجەسىندە, شيكىزات سەكتورىنا, يمپورتتالاتىن تاۋارلاردان, اتقارىلاتىن جۇمىستاردان, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردەن الىناتىن سالىقتار مەن بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا تولەمدەر تۇسىمدەرىنە دەگەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ تاۋەلدىلىگى ساقتالىپ وتىر.
2. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ مەن اتقارۋ تەتىگى جۇيەلى بايلانىستىرىلماعان, وسىنىڭ سالدارىنان قارجى جىلىندا بيۋدجەت بىرنەشە ءمارتە ناقتىلانىپ, كورسەتكىشتەر تۇزەتىلىپ وتىرادى.
3. ەسەپتى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كورسەتكىشتەرى ەكى مارتە ناقتىلاندى. 2012 جىلعى 20 قاراشاداعى «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر ناتيجەسىندە 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرى 382,5 ملرد. تەڭگەگە ازايتىلىپ, 4 729,8 ملرد. تەڭگەنى قۇراسا, ال شىعىستار 173,6 ملرد. تەڭگەگە قىسقارتىلىپ, 5 301,0 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. بۇل ەسەپتى قارجى جىلىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ – تولىق كولەمىندە, ال شىعىستاردىڭ 99,3%-عا ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتتى.
4. 2012 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىسى ءجىو كولەمىنىڭ 15,8%-ىن قۇراپ, 2011 جىلدىڭ دەڭگەيىنەن (16,3%) 0,5%-عا تومەندەگەن. كىرىستەردەگى سالىق تۇسىمدەرىنىڭ ۇلەسى 62,5%-دى قۇراپ, 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,5%-عا ازايعان.
5. 2012 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەر كولەمى ناقتىلانعان بولجامدى كورسەتكىشتەردە كوزدەلگەن سالىقتار مەن تولەمدەردىڭ 13 ءتۇرى بويىنشا اتقارىلماعان. 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا ءىرى سالىق تولەۋشىلەردەن تۇسەتىن سالىقتار 336,7 ملرد. تەڭگەگە نەمەسە 21,4%-عا تومەندەگەن. وسى فاكتىلەر قوسىمشا تۇسىمدەردىڭ بارلىق رەزەرۆتەرىنىڭ تولىق پايدالانىلماعانىن, سالىقتىق جانە كەدەندىك تولەمدەردىڭ تولەنۋى بويىنشا اكىمشىلىكتىڭ جەتكىلىكسىز دەڭگەيدە ءجۇرگىزىلگەنىن كورسەتەدى, ال ولار ءوز كەزەگىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ شىعىنىنا اكەلۋدە.
6. رەسپۋبليكادا ىشكى وندىرىستەگى تاۋارلاردان, جۇمىستاردان جانە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردەن تۇسەتىن سالىقتار مەن بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا تولەمدەردىڭ تومەندەگەنى بايقالادى. 2012 جىلى 90-نان استام كەدەندىك تولەمدەردى يمپورت باجدارى, بولىنگەن كەدەندىك اكەلۋ باجدارى, شيكى مۇنايدى شىعارۋعا سالىناتىن باجدار قۇرادى.
7. سالىقتىق جانە كەدەندىك تولەمدەر بويىنشا جەڭىلدىكتەر مەن پرەفەرەنتسيالار قوسىلعان قۇنى بار تاۋارلاردى وندىرەتىن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەردى قولداۋعا باعىتتالماعان. ۇكىمەت سالىقتىق جانە كەدەندىك جەڭىلدىكتەردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ ادىستەمەسىن ازىرلەمەگەن.
8. ەسەپتى جىلى شىعىستاردىڭ جەكەلەگەن كورسەتكىشتەرىن ناقتىلاۋ مەن تۇزەتۋ اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ قۇرىلىمى فۋنكتسيونالدىق جانە ەكونوميكالىق سيپاتتامالار بويىنشا ەداۋىر وزگەردى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى 2012 جىلعى قاراشادا ناقتىلاۋ كەزىندە شىعىستار ازايتىلعان بولاتىن, بىراق وسىعان قاراماستان 41,8 ملرد. تەڭگە يگەرىلمەي قالدى.
9. 2012 جىلعا ارنالعان جىلدىق كورسەتكىشتەر ون فۋنكتسيونالدىق توپ جانە وتىز بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىسى بويىنشا ورىندالماعان. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەسەپتى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قايتارعان جانە پايدالانباعان بيۋدجەتتىك كرەديتتەر مەن نىسانالى ترانسفەرتتەر سوماسى 50 ملرد. تەڭگەدەن اسىپ كەتكەن.
10. «2012-2014 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭدا نىسانالى ترانسفەرتتەردىڭ وبلىستىق بيۋدجەتتەرگە, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ بيۋدجەتتەرىنە ءتۇرلى باعىتتار
