العاشقى كەزەڭدە 160 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلماق. ايماق 25 جىل جۇمىس ىستەيدى, وسى ۋاقىتتا 1,5 تريلليون تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلاتىن بولادى» دەپ جازدى. جانە بۇل «اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس» رەسەي مەن قازاقستاننىڭ شەكارالاس ايماقتارىندا بوي كوتەرەتىن العاشقى ەكونوميكالىق ايماق بولعاندىقتان تيىمدىلىگى وتە زور. ويتكەنى ەكى ەل ەجەلدەن ستراتەگيالىق سەرىكتەس, سەنىمدى ارىپتەس سانالادى. ارالارىنداعى شەكارانىڭ ۇزىندىعى 7591 شاقىرىمدى قۇراۋىنان-اق شەكارالىق ايماقتىڭ اۋقىمدىلىعىمەن قوسا ەكونوميكالىق زور الەۋەتىن دە اڭعارامىز. ونىڭ ءبىر بولىگى سولتۇستىك قازاقستان ارقىلى جالعاسىپ, رەسەيدىڭ ومبى, قورعان, تۇمەن وبلىستارىمەن تۇيىسەدى. بۇگىندە ورتاق نارىق تالاپتارىنا سايكەس ەركىن ساۋدا اينالىمىنىڭ كوكجيەگى كەڭەيىپ, يمپورتتىق, ەكسپورتتىق ءوزارا بايلانىس كۇشەيىپ كەلەدى. مۇنىڭ ءبارى اەا بارىسىندا ۇيلەسىمدى ساۋدا-ساتتىقتى قامتاماسىز ەتۋدە, ىشكى شەكاراسىز كەڭىستىكتى قالىپتاستىرۋدا جەتە ەسكەرىلەدى. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن, قۇرىلىس ماتەريالدارىن, جيھاز, ەلەكترونيكا, ماشينا جاساۋ, تاعى باسقا ونداعان قىزمەت تۇرلەرىن قامتۋمەن قوسا بيزنەسكە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر بەرىلەدى. ال مەملەكەت بارلىق ينفراقۇرىلىمدار بويىنشا كومەكتەسەدى. وسىلايشا قالتالى قارجىگەرلەردىڭ كوپتەپ كەلىپ, الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە ايقارا جول اشىلادى. ءوز كەزەگىندە ەكونوميكالىق ايماق وبلىستىڭ دامۋىنا قۋاتتى سەرپىن بەرەدى. سوڭعى جىلدارى وڭىردە قايتا وڭدەۋ سالاسىنا باسىمدىق بەرىلىپ, ونىڭ ۇلەسى 15-20 پايىزعا ارتقانىمەن, بۇل ىلگەرىلەۋلەر نەگىزىنەن اگروونەركاسىپ كەشەنىنە تيەسىلى ەكەنى جاسىرىن ەمەس. وسى سەبەپتى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ارناعان جولداۋىندا اتاپ كورسەتكەندەي, ءوندىرىستىڭ بارلىق بۋىندارىندا باسەكەلەستىك ورتا قالىپتاستىرۋ – باستى مىندەت.
– اەا ايماقتىق جانە ەكونوميكالىق جاعىنان ءبىرتۇتاس ورگانيزم سەكىلدى. ونداعى ءوندىرىس ورىندارى ەڭبەك, ەكونوميكالىق-گەوگرافيالىق ورنالاسۋى جاعىنان جىكتەلىپ, نەگىزگى سالالار جەدەلدەتىلە دامىتىلادى. قازىر ەلىمىزدە وننان استام اەا جۇمىس ىستەيدى. ءبىزدىڭ ايماقتىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتى بويىنشا ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى وتە زور. تۇپكى ماقساتى – ءوندىرىس وشاقتارىنا سوڭعى ۇلگىدەگى جوعارى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, ەكسپورتقا باعدارلانعان ونىمدەر مەن تاۋارلاردىڭ باسەكەلەستىككە قارىمىن ارتتىرۋ, شارۋاشىلىقتى باسقارۋدىڭ ومىرشەڭ ءادىس-تاسىلدەرىن قولدانا وتىرىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە دە بەلسەنە اتسالىسۋ. «Qyzyljar» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ, قالدىقسىز وڭدەۋ, قۇرىلىس, جەڭىل ونەركاسىپ, ەلەكترونيكا جانە ەلەكتر, اۋىر ماشينا ونەركاسىبى جابدىقتارىن شىعارۋ, كوپبەيىندى اۋرۋحانا قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ سياقتى قىزمەت تۇرلەرىمەن اينالىسادى, – دەيدى وبلىستىق يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ ماماندارى.
جاسىراتىنى جوق, وڭىردە قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى كەنجەلەپ قالعان. سونىڭ سالدارىنان كىرپىش, تسەمەنت سەكىلدى قۇرىلىس ماتەريالدارى سىرتتان تاسىمالداناتىندىقتان, وزىندىك قۇنى قىمبات. سەرگەي تيموفەەۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن «وسنوۆانيە» جشس-ءى كوپ جىلدان بەرى كوپقاباتتى ۇيلەر, عيماراتتار سالۋمەن شۇعىلدانادى. «قۇرىلىس ماتەريالدارى جەرگىلىكتى جەردە وندىرىلسە, تاسىمال شىعىنى ازايار ەدى. مىنە, 18 قاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىپ جاتىرمىز. سوندا اي سايىن ەكى قاباتتان كوتەرۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزەر ەدىك», دەگەن تاجىريبەلى باسشى شاعىن تسەمەنت زاۋىتىن سالۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىستى ۇنەمى كوتەرىپ كەلەدى. كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرەتىن كوللەدجدەردىڭ تۇلەكتەرى اراسىندا جۇمىسسىز جۇرگەندەرى از ەمەس. ەندى وسى ماسەلەلەر ءوز شەشىمىن تابادى دەگەن ءۇمىت مول.
ۇكىمەتتىڭ بيىل قازان ايىندا قابىلداعان №758 قاۋلىسىنا وراي 2044 جىلعا دەيىن اەا-عا 192,3 گەكتار جەر تەلىمىن ءبولۋ كوزدەلسە, العاشقى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن. بۇگىندە تۇرعىندار كوپ قونىستانعان «بەرەكە» شاعىناۋدانىندا شيرەك عاسىرعا جۋىق يەسىز تۇرعان كەشەندى نىسان اۋماعىندا العاشقى قاداسى قاعىلدى. 1,5 گەكتار جەرگە دايىن ونىمدەرگە ارنالعان قويمالار, اشىق الاڭدار, جاسىل جەلەكتى ەكو-ايماق ورنالاستىرىلادى. وبلىس ورتالىعىنداعى قۇرىلىس اۋماعىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىكتەرى دە جان-جاقتى ەسكەرىلگەن. بيىل وڭىردەگى باستى شاhاردا 1240 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلسە, كەلەسى جىلعى مەجە بۇدان دا بيىك. «جاس وركەن» شاعىناۋدانىندا 18 قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر سالىنادى. ۇزدىكسىز ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتەتىن جابىق ۇلگىدەگى ستانسا سالىنۋدا. قۇيىلاتىن ينۆەستيتسيا مولشەرى 2020 جىلى 31 ميلليارد تەڭگە بولسا, 2024 جىلى 175 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. وسى كەزدە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ قۇرامىندا 15 كومپانيا تىعىز بىرلىكتە ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەيدى.
يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, يندۋستريالاندىرۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعىندا 27,9 ميلليارد تەڭگەنىڭ 33 جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ, ءبىر مىڭداي جۇمىس ورنى قۇرىلعان. بيىل جىل اياعىنا دەيىن 17 ميلليارد تەڭگەنىڭ 5 جوباسىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانىندا بيدايدى تەرەڭدەتىپ وڭدەيتىن زاۋىت تۇرعىزۋعا 3,3 ميلليارد تەڭگە جۇمسالدى. جىلدىق قۋاتى – 360 مىڭ توننا. «ريمكازاگرو» كاسىپورنى سۇيىق سابىن ءوندىرىسىن جولعا قويدى. وسىنداي يگى ىستەردىڭ ناتيجەسىندە قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ جىلدىق كورسەتكىشى 23 پايىزدان 43 پايىزعا دەيىن ارتتى. كەلەسى جىلى گەرمانيالىق «CLAAS» كومپانياسى كومباين قۇراستىرادى. ايىرتاۋ اۋدانىندا ەلىمىزدەگى جالعىز قالايى كەن ورنى يگەرىلە باستادى. ينۆەستيتسيا كولەمى – 100 ميلليارد تەڭگە. تاۋ-كەن كومبيناتى ىسكە قوسىلسا, 500 ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلمەك.
ءۇشىنشى بەسجىلدىق بويىنشا وڭىردەگى قايتا وڭدەۋ سالاسىنا تارتىلاتىن ينۆەستيتسيا مولشەرىن 1,5 ەڭبەك ونىمدىلىگىن 1,8, ال ەكسپورتتالاتىن ءونىم كولەمىن 2,1 ەسەگە ءوسىرۋ قاراستىرىلعان. بۇعان «Qyzyljar» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى ءوزىنىڭ سۇبەلى ۇلەسىن قوسادى دەگەن سەنىم زور.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
