مەديتسينا • 08 قاراشا, 2019

ءمامس – ماڭىزدى رەفورما, دۇرىس باعىت

411 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ىسكە قوسىلادى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ارنايى توقتالعان بولاتىن. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى – تەگىن مەديتسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كومەك كولەمى (تمككك) جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) پاكەتتەرىنىڭ قارجىلىق وپەراتورى. قور حالىققا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى ۇكىمەت بەكىتكەن ءتارتىپ بويىنشا ساتىپ الادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا فيليا­لىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرعان مەديتسينالىق قىزمەت ۇسىنۋشىلاردىڭ ءبىرى – نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ «№6 قالالىق ەمحاناسى». ءبىز وسى ەمحانانىڭ ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق قىزمەتىنىڭ باسشىسى ەسجان قاليەۆكە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىستى تۇرعىنداردى مازالاپ جۇرگەن ماسەلەلەردى ساۋال رەتىندە قويعان ەدىك.

–ەسجان قاناپيا ۇلى, 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باس­تاپ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لا­­­سىنا مەديتسينالىق ساق­تان­­دىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلەدى. سىز­دەر­­دىڭ ەمحانالارىڭىز بۇل وزگە­رىسكە دايىن با؟

– مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – ماڭىزدى رەفورما, دۇرىس باعىت. ءبىزدىڭ ەمحانامىز بۇل جۇيەگە تولىعىمەن دايىن. بۇگىنگى تاڭدا بارلىق قىزمەتكەرلەر بۇل رەفورمادان حاباردار.

– 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتا­رى­نان باستاپ ەمحاناعا كەلگەن پا­تسيەنتتەر وزدەرىنىڭ ساناتتا­رىن, مارتەبەلەرىن قالاي بىلەدى؟

– قازىرگى ۋاقىتتا ەمحانا قىز­­مەتكەرلەرى, دارىگەرلەر مەن مە­يىر­بيكەلەر, اسىرەسە ۋچاسكەلىك دارىگەرلەر ءوز ۋچاسكەسىنە تىر­كەل­گەن, قابىلداۋىنا كەلگەن پاتسي­ەنتتەرگە مەديتسينالىق ساق­تان­دى­رۋ جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ پاكەتى, ازاماتتاردىڭ ساناتى, مارتەبەسى تۋرالى, ت.ب. تولىق اقپارات بەرىپ وتىرادى.

– جۇمىس بەرۋشىلەر تارا­پى­نان جارنا اۋدارىلىپ جات­قان جۇمىسكەرلەردەن, مەملە­كەت قامقورلىعىنداعى 15 سا­نات­­تان بولەك, بىزدە تىركەۋگە, ەسەپكە الىنباعان تۇلعالار دا بار. الداعى جىلى ءمامس جۇيەسى ىسكە قوسىلعاندا جارنا اۋدار­ماعان بۇل ازاماتتار تەگىن مەدي­تسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كو­مەكتەن تىس مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ پاكەتى بويىنشا مە­ديتسينالىق قىزمەت قاجەت بول­عاندا قايتپەك؟ الدە ولارعا بەل­گىلى ءبىر ارالىققا ۋاقىت بە­رى­لە مە؟

− مۇنداي ساناتتاعى ازا­مات­تار­عا 2020 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنا دەيىن ۋاقىت بەرىلەدى. ياعني, 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ءمامس جۇيەسى ىسكە قوسىلعان كەزدە, ءسا­ۋىر ايىنا دەيىن مەديتسينالىق ساق­­­تاندىرۋ پاكەتى بويىنشا دا كومەك الادى, بىراق وسى ارا­لىقتا ول جارنا اۋدارۋى ءتيىس. ال تەگىن مەديتسينالىق كەپىل­دەن­دىرىلگەن كومەك كولەمىندە العاشقى مەدي­تسي­نالىق كومەك, جەدەل جاردەم, شۇعىل جاع­داي­­داعى مەديتسينالىق كومەك ساق­تان­دىرىلعان, ساقتان­دى­رىل­ما­عانىنا قاراماستان, كەز كەلگەن ناۋقاسقا كورسەتىلەدى. ەسكەرەتىن جايت, ناۋقاس ەمحاناعا مىندەتتى تۇردە تىركەلۋى كەرەك. سەبەبى قازىر مەديتسينالىق اق­پاراتتىق جۇيە جاساق­تالعان. ول جۇيەدە ءار پا­تسيەنتتىڭ اتى-ءجونى, سىر­قات تاريحى, دياگنوزى, قانداي تەكسەرۋلەردەن وتكەنى تۋرالى دەرەكتەر ەلەكتروندى دەنساۋلىق قۇجاتىندا جيناقتالادى.

– ياعني, مەديتسينالىق قىز­مەتكەر پاتسيەنتتىڭ مارتە­بە­سىن, ساناتىن انىقتاپ ۋاقىت كەتىرمەيدى, ونىق ءبارى دەرەك­قوردا بولادى, جەكە سايكەس­تەن­دىرۋ ءنومىرىن (ين) ەنگىزسە جەت­كى­لىكتى دەيسىز عوي؟

– ارينە.

– جالپى, مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ جۇيەسى تۋرالى ءوز پىكىرىڭىز قانداي؟

– مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن العا دامىتاتىن رەفورما. دامىعان ەلدەردىڭ كوپشىلىگى الدەقاشان مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋ جۇيە­سى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. مىسا­لى, وڭتۇس­تىك كورەيانى الا­­يىق. مەدي­تسينا سالاسى جاقسى دا­مى­عان. ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە بىرتە-بىرتە باسەكەلەستىك كۇ­شەيە­دى. باسەكەلەستىك بولعان جەردە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى دا ارتادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدەگى ەڭ باستى ماقسات تا, باعىت تا وسى – مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ, ناۋقاستارعا قول­جە­تىمدى جانە جوعارى دارەجەدە مەديتسينالىق كومەك بەرۋ.

– «مەديتسينالىق ساق­تان­دى­رۋ جۇيەسى ەن­گى­زىلسە شەشىمىن تابار ەدى» دەگەندە قانداي دياگ­نوس­تيكالاۋ-ەمدەۋ تاسىل­دەرىن, كەزەك كۇت­كەن ەم-شارالاردى اتار ەدىڭىز؟ قانداي ارتىق­شىلىق, تيىم­دى­لىك كۇتەسىز؟

– مەنىڭ ويىمشا, مەدي­تسي­نا­لىق ساق­تاندىرۋ جۇيەسى ەنگى­زىل­­گەننەن كەيىن, پاتسيەنت­­تىڭ دەنساۋلىق كور­­سەت­­كىشتەرىنە قا­راي جىبە­رىلەتىن, قىمبات تۇرا­تىن كومپيۋ­تەر­لىك توموگرافيا, ماگنيتتى-رەزو­نانس­تى توموگرافيا سەكىل­دى تەكسەرۋلەر, ۋلترا­دى­بىستىق زەرتتەۋلەر مۇمكىندىگىنشە قول­جە­تىمدى بولادى.

– العاش حابار­لاس­قانىمىزدا ءسىز­دىڭ وپەراتسيا جاساپ جاتقانىڭىزدى جەتكىزدى. تۇسىنۋىم­شە, قازىر ەمحانا جاع­دا­يىن­دا دا كىشى­گىرىم وتالار جاسالادى, سو­لاي ما؟

– ءيا, سولاي. ناۋقاس­تار ستا­تسيو­نار­عا جاتۋ ءۇشىن كەزەك كۇتەدى. بىرىنشىدەن, وسى كەزەكتى ازايتۋ ءۇشىن, ەكىن­شى­دەن, ناۋقاستارعا جىلدام, ۋاقتىلى كومەك كور­سە­تۋ ءۇشىن, ەمحا­نالاردا امبۋ­لا­توريالىق حيرۋرگيالىق ورتا­لىقتار اشىلدى. بۇگىندە اۋىز-مۇرىن قۋىسى (لور), تەرى ىسىگى, شاپ جارىعى, ت.ب. سەكىل­دى بىرقاتار دياگنوزدار بوي­ىنشا لاپوروسكوپيالىق, ەندوس­كوپيالىق وتالار وسى ورتا­لىقتا جاسالادى. بۇل – اۋقىم­دى جۇمىس, ۇلكەن ەڭبەك, مەدي­تسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ العىشارتتارىنىڭ ءبىرى.

– تۇرعىندار اراسىندا اق­پا­راتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تا­رىن جۇرگىزگەن كەزدە «2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەننەن كەيىن كەزەك بولماي ما؟, «دا­رىگەرلەرگە جازىلۋ كوپ كۇت­تىرمەي مە؟» دەگەن ساۋالدار ءجيى قويىلادى...

– كەز كەلگەن باستاما, جاڭا رەفورما كەدەرگىسىز بولمايدى. قازىر تۇرعىندارعا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى بو­يىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇر­گى­زىلىپ جاتقانىنا قارا­ماس­تان, پاتسيەنتتەر تاراپىنان تۇسى­نىس­پەۋ­شىلىكتەر دە, قيىن­شى­لىق­تار بولۋى مۇمكىن. وعان ءبىز دايىنبىز. ءبارى بىرتە-بىرتە جولعا قويىلادى.

– تۇرعىندار تاراپىنان نە ىستەلۋى كەرەك؟

– ءار ادام دەنساۋلىعىنا, ەڭ الدىمەن, ءوزى جاۋاپتى. سون­دىقتان جۇرتشىلىق مەديتسي­نا­لىق ساقتاندىرۋ جۇيە­سى­نىڭ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ, بىرگە اتسالىسۋى كەرەك. ەلىمىز, قاي سالادا بولماسىن, دامۋى ءۇشىن ءبىر ورىندا تۇرماۋى كەرەك, العا جىلجۋى قاجەت. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – وسى باعىتتاعى ماڭىزدى قادام. قازىردىڭ وزىندە ءبىرشاما قۇرال-جابدىقتار جاڭارتىلىپ, تولىعۋدا. ماماندارىمىز دا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ زاماناۋي سوڭعى تاسىلدەرىن يگەرۋدە. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك – جەڭىل» دەيدى قازاق, ءمامس ءوز جۇيەسىن تاۋىپ, ەلىمىزدىڭ مەديتسينا سالاسى جەتەكشى ورىنداردان كورىنەتىنىنە سەنەمىن.

 

اڭگىمەلەسكەن

جانارگۇل ۇمبەتوۆا,

ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن

سوڭعى جاڭالىقتار