مەديتسينا • 08 قاراشا، 2019

ءمامس – ماڭىزدى رەفورما، دۇرىس باعىت

75 رەتكورسەتىلدى

ەلىمىزدە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ىسكە قوسىلادى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ارنايى توقتالعان بولاتىن. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى – تەگىن مەديتسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كومەك كولەمى (تمككك) جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) پاكەتتەرىنىڭ قارجىلىق وپەراتورى. قور حالىققا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى ۇكىمەت بەكىتكەن ءتارتىپ بويىنشا ساتىپ الادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا فيليا­لىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرعان مەديتسينالىق قىزمەت ۇسىنۋشىلاردىڭ ءبىرى – نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ «№6 قالالىق ەمحاناسى». ءبىز وسى ەمحانانىڭ ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق قىزمەتىنىڭ باسشىسى ەسجان قاليەۆكە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىستى تۇرعىنداردى مازالاپ جۇرگەن ماسەلەلەردى ساۋال رەتىندە قويعان ەدىك.

–ەسجان قاناپيا ۇلى، 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باس­تاپ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لا­­­سىنا مەديتسينالىق ساق­تان­­دىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلەدى. سىز­دەر­­دىڭ ەمحانالارىڭىز بۇل وزگە­رىسكە دايىن با؟

– مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – ماڭىزدى رەفورما، دۇرىس باعىت. ءبىزدىڭ ەمحانامىز بۇل جۇيەگە تولىعىمەن دايىن. بۇگىنگى تاڭدا بارلىق قىزمەتكەرلەر بۇل رەفورمادان حاباردار.

– 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتا­رى­نان باستاپ ەمحاناعا كەلگەن پا­تسيەنتتەر وزدەرىنىڭ ساناتتا­رىن، مارتەبەلەرىن قالاي بىلەدى؟

– قازىرگى ۋاقىتتا ەمحانا قىز­­مەتكەرلەرى، دارىگەرلەر مەن مە­يىر­بيكەلەر، اسىرەسە ۋچاسكەلىك دارىگەرلەر ءوز ۋچاسكەسىنە تىر­كەل­گەن، قابىلداۋىنا كەلگەن پاتسي­ەنتتەرگە مەديتسينالىق ساق­تان­دى­رۋ جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى، مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ پاكەتى، ازاماتتاردىڭ ساناتى، مارتەبەسى تۋرالى، ت.ب. تولىق اقپارات بەرىپ وتىرادى.

– جۇمىس بەرۋشىلەر تارا­پى­نان جارنا اۋدارىلىپ جات­قان جۇمىسكەرلەردەن، مەملە­كەت قامقورلىعىنداعى 15 سا­نات­­تان بولەك، بىزدە تىركەۋگە، ەسەپكە الىنباعان تۇلعالار دا بار. الداعى جىلى ءمامس جۇيەسى ىسكە قوسىلعاندا جارنا اۋدار­ماعان بۇل ازاماتتار تەگىن مەدي­تسينالىق كەپىلدەندىرىلگەن كو­مەكتەن تىس مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ پاكەتى بويىنشا مە­ديتسينالىق قىزمەت قاجەت بول­عاندا قايتپەك؟ الدە ولارعا بەل­گىلى ءبىر ارالىققا ۋاقىت بە­رى­لە مە؟

− مۇنداي ساناتتاعى ازا­مات­تار­عا 2020 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنا دەيىن ۋاقىت بەرىلەدى. ياعني، 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ءمامس جۇيەسى ىسكە قوسىلعان كەزدە، ءسا­ۋىر ايىنا دەيىن مەديتسينالىق ساق­­­تاندىرۋ پاكەتى بويىنشا دا كومەك الادى، بىراق وسى ارا­لىقتا ول جارنا اۋدارۋى ءتيىس. ال تەگىن مەديتسينالىق كەپىل­دەن­دىرىلگەن كومەك كولەمىندە العاشقى مەدي­تسي­نالىق كومەك، جەدەل جاردەم، شۇعىل جاع­داي­­داعى مەديتسينالىق كومەك ساق­تان­دىرىلعان، ساقتان­دى­رىل­ما­عانىنا قاراماستان، كەز كەلگەن ناۋقاسقا كورسەتىلەدى. ەسكەرەتىن جايت، ناۋقاس ەمحاناعا مىندەتتى تۇردە تىركەلۋى كەرەك. سەبەبى قازىر مەديتسينالىق اق­پاراتتىق جۇيە جاساق­تالعان. ول جۇيەدە ءار پا­تسيەنتتىڭ اتى-ءجونى، سىر­قات تاريحى، دياگنوزى، قانداي تەكسەرۋلەردەن وتكەنى تۋرالى دەرەكتەر ەلەكتروندى دەنساۋلىق قۇجاتىندا جيناقتالادى.

– ياعني، مەديتسينالىق قىز­مەتكەر پاتسيەنتتىڭ مارتە­بە­سىن، ساناتىن انىقتاپ ۋاقىت كەتىرمەيدى، ونىق ءبارى دەرەك­قوردا بولادى، جەكە سايكەس­تەن­دىرۋ ءنومىرىن (ين) ەنگىزسە جەت­كى­لىكتى دەيسىز عوي؟

– ارينە.

– جالپى، مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ جۇيەسى تۋرالى ءوز پىكىرىڭىز قانداي؟

– مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن العا دامىتاتىن رەفورما. دامىعان ەلدەردىڭ كوپشىلىگى الدەقاشان مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋ جۇيە­سى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. مىسا­لى، وڭتۇس­تىك كورەيانى الا­­يىق. مەدي­تسينا سالاسى جاقسى دا­مى­عان. ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە بىرتە-بىرتە باسەكەلەستىك كۇ­شەيە­دى. باسەكەلەستىك بولعان جەردە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسى دا ارتادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدەگى ەڭ باستى ماقسات تا، باعىت تا وسى – مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ، ناۋقاستارعا قول­جە­تىمدى جانە جوعارى دارەجەدە مەديتسينالىق كومەك بەرۋ.

– «مەديتسينالىق ساق­تان­دى­رۋ جۇيەسى ەن­گى­زىلسە شەشىمىن تابار ەدى» دەگەندە قانداي دياگ­نوس­تيكالاۋ-ەمدەۋ تاسىل­دەرىن، كەزەك كۇت­كەن ەم-شارالاردى اتار ەدىڭىز؟ قانداي ارتىق­شىلىق، تيىم­دى­لىك كۇتەسىز؟

– مەنىڭ ويىمشا، مەدي­تسي­نا­لىق ساق­تاندىرۋ جۇيەسى ەنگى­زىل­­گەننەن كەيىن، پاتسيەنت­­تىڭ دەنساۋلىق كور­­سەت­­كىشتەرىنە قا­راي جىبە­رىلەتىن، قىمبات تۇرا­تىن كومپيۋ­تەر­لىك توموگرافيا، ماگنيتتى-رەزو­نانس­تى توموگرافيا سەكىل­دى تەكسەرۋلەر، ۋلترا­دى­بىستىق زەرتتەۋلەر مۇمكىندىگىنشە قول­جە­تىمدى بولادى.

– العاش حابار­لاس­قانىمىزدا ءسىز­دىڭ وپەراتسيا جاساپ جاتقانىڭىزدى جەتكىزدى. تۇسىنۋىم­شە، قازىر ەمحانا جاع­دا­يىن­دا دا كىشى­گىرىم وتالار جاسالادى، سو­لاي ما؟

– ءيا، سولاي. ناۋقاس­تار ستا­تسيو­نار­عا جاتۋ ءۇشىن كەزەك كۇتەدى. بىرىنشىدەن، وسى كەزەكتى ازايتۋ ءۇشىن، ەكىن­شى­دەن، ناۋقاستارعا جىلدام، ۋاقتىلى كومەك كور­سە­تۋ ءۇشىن، ەمحا­نالاردا امبۋ­لا­توريالىق حيرۋرگيالىق ورتا­لىقتار اشىلدى. بۇگىندە اۋىز-مۇرىن قۋىسى (لور)، تەرى ىسىگى، شاپ جارىعى، ت.ب. سەكىل­دى بىرقاتار دياگنوزدار بوي­ىنشا لاپوروسكوپيالىق، ەندوس­كوپيالىق وتالار وسى ورتا­لىقتا جاسالادى. بۇل – اۋقىم­دى جۇمىس، ۇلكەن ەڭبەك، مەدي­تسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ العىشارتتارىنىڭ ءبىرى.

– تۇرعىندار اراسىندا اق­پا­راتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تا­رىن جۇرگىزگەن كەزدە «2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەننەن كەيىن كەزەك بولماي ما؟، «دا­رىگەرلەرگە جازىلۋ كوپ كۇت­تىرمەي مە؟» دەگەن ساۋالدار ءجيى قويىلادى...

– كەز كەلگەن باستاما، جاڭا رەفورما كەدەرگىسىز بولمايدى. قازىر تۇرعىندارعا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى بو­يىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇر­گى­زىلىپ جاتقانىنا قارا­ماس­تان، پاتسيەنتتەر تاراپىنان تۇسى­نىس­پەۋ­شىلىكتەر دە، قيىن­شى­لىق­تار بولۋى مۇمكىن. وعان ءبىز دايىنبىز. ءبارى بىرتە-بىرتە جولعا قويىلادى.

– تۇرعىندار تاراپىنان نە ىستەلۋى كەرەك؟

– ءار ادام دەنساۋلىعىنا، ەڭ الدىمەن، ءوزى جاۋاپتى. سون­دىقتان جۇرتشىلىق مەديتسي­نا­لىق ساقتاندىرۋ جۇيە­سى­نىڭ قاجەتتىلىگىن ءتۇسىنىپ، بىرگە اتسالىسۋى كەرەك. ەلىمىز، قاي سالادا بولماسىن، دامۋى ءۇشىن ءبىر ورىندا تۇرماۋى كەرەك، العا جىلجۋى قاجەت. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – وسى باعىتتاعى ماڭىزدى قادام. قازىردىڭ وزىندە ءبىرشاما قۇرال-جابدىقتار جاڭارتىلىپ، تولىعۋدا. ماماندارىمىز دا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ زاماناۋي سوڭعى تاسىلدەرىن يگەرۋدە. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك – جەڭىل» دەيدى قازاق، ءمامس ءوز جۇيەسىن تاۋىپ، ەلىمىزدىڭ مەديتسينا سالاسى جەتەكشى ورىنداردان كورىنەتىنىنە سەنەمىن.

 

اڭگىمەلەسكەن

جانارگۇل ۇمبەتوۆا،

ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇلتتىق online ايتىس وتكىزبەك

رۋحانيات • بۇگىن، 20:10

مما: حابيب نۇرماگومەدوۆتى الماستىرادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 16:39

اتىراۋ: كاسىپكەر ۇسىنعان كومەك

ايماقتار • بۇگىن، 16:22

ۇقساس جاڭالىقتار