رۋحانيات • 07 قاراشا، 2019

كۇلكى كەرۋەنى № 13

4087 رەتكورسەتىلدى

ء*ازىل اڭگىمە

قاتىنىمدى جەكەشەلەندىرىپ الدىم

بايقاپ وتىرسام، كەزىندە ايتەۋىر ءبىر ىسكە جارار نارسەنى جەكەشەلەندىرىپ العان تانىستارىمنىڭ ءبارى دە اجەپتاۋىر بايىپ الىپتى. سونى ويلاعاندا ءىشىم ۋداي اشيدى. سودان نە كەرەك، كەشتەۋ بولسا دا «وسى مەن دە بىردەڭەنى جەكەشەلەندىرىپ الايىنشى» دەپ قيالداي باستادىم. بىراق نەنى؟

وسى ءسات «قيالي» دەگەن ايەلىمنىڭ داۋىسى ەستىلدى. نەگە ەكەنىن قايدام، سوڭعى كەزدەرى مەنى وسىلاي اتايتىن بولىپ ءجۇر. ەرەگەسكەندە وسى قاتىنىمدى نەگە جەكەشەلەندىرىپ المايمىن دەگەن وي ساپ ەتە قالدى... ەرتەڭىنە سالىپ ۇرىپ جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنە كەلدىم. باستىعى بولماعان سوڭ، ورىنباسارىنا كىردىم.
 – امان-ساۋسىز با؟ قاتىنىمدى جەكەشەلەندىرىپ الايىن دەپ ەدىم، – دەدىم بىردەن.

 – چەگو؟! – دەپ ونىڭ باسى كەكشەڭ ەتە قالدى.

 – قاتىنىمدى جەكەشەلەندىرىپ العىم كەلەدى دەپ تۇرعان جوقپىن با؟

 قارا قاتىن بەتىمە بەدىرەيە قاراپ ءۇن-ءتۇنسىز قاتتى دا قالدى.  مىنا ماڭكۇس قازاقشانى قاقپاي تۇر ما دەپ:
 – اۋ، حوچۋ پريۆاتيزيروۆات جەنۋ، – دەپ ايعاي سالدىم.
 – كوتەك، مىنانداي دا قويانشىق بولادى ەكەن عوي، – دەپ قارا قاتىن ۇيقىسىنان شوشىپ ويانعانداي سايراي جونەلدى.  –  استاپىراللا! قاتىنىن جەكەشەلەندىرگەن دەگەن نە سۇمدىق! اپىر-اي، قويانشىقتىڭ مۇنداي دا ءتۇرى بولادى ەكەن-اۋ!
 – سلۋشاي!  – دەدىم مەن وعان، – جەكەشەلەندىرۋدى مەن ويلاپ تاپقانىم جوق. قازىر زاماننىڭ ءوزى جەكەشەلەندىرۋ زامانى ەمەس پە؟!

 – قويىڭىز، – دەدى قارا قاتىن، – ءبىزدىڭ ەل بولۋىمىز ءسىزدىڭ قاتىنىڭىزدىڭ جەكەشەلەندىرىلۋىنە قاراپ قالىپ پا؟ قاتىندى جەكەشەلەندىرۋگە بولمايدى.

 –  نەگە بولمايدى؟

 – اۋ، كوكەسى، قاتىنىڭىزدى جەكەشەلەندىرمەسەڭىز دە وزىڭىزدىكى ەمەس پە؟ جوق الدە ونىڭ تالاسىپ جۇرگەن باسقا دا بايى بار ما ەدى؟

 – ماسەلە تالاسقاندا ەمەس قوي. ماسەلە  جەكەشەلەندىرۋدە بولىپ تۇرعان جوق پا؟ سىزدەر عوي، كەڭەس زامانىندا سالىنعان «دۇنيە-م ۇلىكتەردىڭ» ءبارىن دە «كوزىن باقىرايتىپ قويىپ» جانتالاسا جەكەشەلەندىرىپ جاتىرسىزدار. نەمەنە، مەنىڭ قاتىنىم «ولاردان» كەم بە؟! مەن دە قاتىنىمدى كەڭەس زامانىندا العام. قاتىنىم مەملەكەت قىزمەتىن اتقاراتىن بولعاندىقتان، مەملەكەتتىك «م ۇلىك» بولىپ تابىلادى. ال مەملەكەتتىك م ۇلىكتى جەكەشەلەندىرمەۋگە سىزدەردىڭ قاقىلارىڭىز جوق.

 – اپىر-اي، مىنا قويانشىق وزەۋرەپ قوياتىن ەمەس قوي، – دەپ قارا قاتىن تۋراسىنان كەتتى. – ءوزىڭىزدىڭ اقىل-ەسىڭىز دۇرىس پا؟
  – ە، نەگە دۇرىس ەمەس؟

- قاتىنىڭىزدىكى شە؟

- ونداعى شارۋاڭىز قانشا؟

 – جوق-اۋ، ەندى اقىل-ەسى دۇرىس قاتىن جەكەشەلەندىرەمىن دەگەنگە كونە مە؟ ول ءسىزدىڭ مىنا «حيكاياڭىزدى» بىلە مە؟ جەكەشەلەندىرۋگە كەلىسىپ پە ەدى؟

 – كەلىسكەندە قانداي! – دەپ وتىرىكتى سوعىپ جىبەردىم، – ءتىپتى قۋانىپ قالدى.

 – الدا بايعۇس-اي، ول دا سولاي ەكەن عوي.

 – نەنى ايتىپ تۇرسىز؟

 – ءجاي عوي. جارايدى، – دەدى قارا قاتىن مەنەن تەزىرەك قۇتىلعىسى كەلگەندەي، – قاتىنىڭىزدى جەكەشەلەندىرمەك تۇرماق ورتەپ جىبەرسەڭىز دە ءوزىڭىز بىلەسىز. بىراق بۇل ماسەلەنى ەرتەڭ باستىقپەن شەشىڭىز. ونسىز مەن شەشە المايمىن.

ەرتەڭىنە سالىپ ۇرىپ باستىعىنا كىردىم.

 – قاتىنىمدى جەكەشەلەندىرىپ الايىن دەپ ەدىم، – دەدىم ءاي-ءشاي جوق.

 – ءا، ءسىز بە ەدىڭىز؟ – دەپ باستىق جىمىڭ ەتە قالدى.

 – ءيا، سولمىن عوي، تاپ سول قويانشىقتىڭ ءوزىمىن، – دەدىم ونىڭ نە ءۇشىن جىميعانىن سەزىپ.

– جوق - ءا، نەگە ولاي دەيسىز؟ مىناۋىڭىز تاماشا يدەيا ەكەن. ءوزى جەكەشەلەندىرەتىن دە نارسە قالماي بارا جاتىر ەدى.
– ە، باسە، – دەپ قۋانىپ قالدىم. – كەشە انا قارا قاتىنىڭىز، تو ەست ورىنباسارىڭىز جەكەشەلەندىرۋگە بولمايدى دەپ بەت باقتىرماپ ەدى.

– مەن تەك يدەياڭىزدىڭ تاماشا ەكەندىگىن ايتىپ تۇرمىن، – دەدى باستىق. – بىراق قاتىندى جەكەشەلەندىرسىن دەگەن زاڭ جوق قوي.
– اپىر-اي، زاڭدا ەندى اناسىن-مىناسىن، قاتىنىن جەكەشەلەندىرسىن دەپ جەكە-جەكە «كوزىن شۇقىپ» كورسەتپەگەن شىعار. مەملەكەتتىك م ۇلىك قاتارىنا جاتقىزامىز دا، «ىسقىرتىپ» جىبەرەمىز.

– جالپى، يدەياڭىز تاماشا! – دەدى تاعى دا باستىق. – بىراق ودان، ياعني قاتىندى جەكەشەلەندىرۋدەن نە ۇتامىز؟ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قانداي دا ءبىر پايداسى بولا ما؟

– ە، نەگە بولماسىن؟! بارىنەن دە ۇتامىز. ەڭ باستىسى، ەلىمىزدە رازۆود، ياعني قيت ەتسە اجىراسام دەگەن بولمايدى. جەكە مەنشىگى بولعان سوڭ، بايى قاتىنىنىڭ جايىن كۇنى-ءتۇنى ويلايدى، ەكەۋى ءبىرىن-ءبىرى قاس-قاعىم ءسات كورمەسە عاشىقتىق جىرىن تولعايدى. ەلىمىز قيال-عاجايىپ ماحابباتتار ەلىنە اينالادى، مۇنى كورگەن جاتجۇرتتىقتاردىڭ قىزعانىشتان ءتىلى بايلانادى. ەلىمىزدىڭ اتاعى اياق استىنان اسپاندايدى، بۇعان قىزىققان باي ەلدەر تاجىريبە الۋ ءۇشىن بىزگە ميلليونداپ اقشا «ايدايدى». بۇدان كەيىن ەكونوميكامىز قانشا «بەتسىز بولسا دا»، قۇلپىرماي كورسىن.

– تا-ما-شا! – دەدى باستىق مەنىڭ سوزىمنەن ۇلكەن ءبىر لاززاتقا باتقانداي جانە تاپ سول جەردە ەلىمىزگە «ينۆەستيتسيانىڭ» جاڭا ۇلكەن ءبىر كوزى تابىلعانداي ءسوزىن بولە سويلەپ. – تا-ما-شا! دەگەنمەن مىنا ءبىر جايدى انىقتاپ الايىنشى. جەكەشەلەندىرىلمەگەن قاتىنعا بايىنىڭ الگى ءسىز ايتقانداي ماحابباتى بولماي ما؟

– قايداعى ماحاببات. اينالايىن-اۋ، جەكەشەلەندىرىلمەگەن قاتىن – مەملەكەتتىڭ «قاتىنى». ەسى دۇرىس ەركەككە مەملەكەتتىڭ قاتىنىنىڭ كەرەگى نە؟ وعان قاشاندا مەملەكەتتىك م ۇلىك رەتىندە قارايدى، سوندىقتان دا قيت ەتسە، باس-كوزگە قاراماي سابايدى.

– سول ءۇشىن دە قاتىندارىمىزدى جەكەشەلەندىرىپ الۋ كەرەك دەپ تۇرسىز عوي.

– دەپ تۇرمىز عوي ەندى.

– راسىندا دا سويتسەك پە ەكەن؟ – دەپ باستىق سولقىلداپ قالدى.
– ارينە، سويتەمىز، – دەدىم مەن تاناۋىم جەلپىلدەپ، – مانا ءبىر سوزىڭىزدە ءوزىڭىز دە ايتقان جوقسىز با، جەكەشەلەندىرەتىن دە نارسە قالماي بارا جاتىر دەپ. ال جەكەشەلەندىرۋسىز تاڭىمىز قالاي اتادى، كۇنىمىز قالاي باتادى، ءيتىمىز قاي بەتىمەن ۇرەدى، قاتىنىمىز «مەملەكەتتىكى» بولىپ تۇرىپ، قاي بەتىمەن كۇلەدى؟ سوندىقتان دا ۋاقىتتى ۇتقىزباي، قاتىندارىمىزدى جەكەشەلەندىرە باستايىق. سوسىن بىرتىندەپ اۋانى، ايدى، اسپاندى جەكەشەلەندىرىپ الامىز عوي.

– شىركىن! كۇندى جەكەشەلەندىرىپ الساق قوي، – دەپ باستىق مەنىڭ «ەرتەگىمە» ەلتي باستادى. – قايدا اسىعاسىز؟ تۇبىندە وعان دا جەتەرمىز. الدىمەن قاتىندارىمىزدى جەكەشەلەندىرىپ الايىقشى.
– جارايدى، – دەدى باستىق، – جەكەشەلەندىرۋ ءتارتىبى بويىنشا گازەتكە حابارلاندىرۋ بەرىپ قاتىنىڭىزدى اۋكتسيونعا سالاسىز.
– پوجالىستا، – دەدىم مەن، – ەلىمىزدى ەڭ زيالى، ەڭ وركەنيەتتى قوعامعا اينالدىراتىن ەڭ ۇلى ماقساتىمىز – جەكەشەلەندىرۋ جولىندا قاتىن دەگەن نە ءتايىرى. پوجالىستا، سالامىن.

قاتىنىمدى «جەر بەتىندە ەڭ ءبىرىنشى جەكەشەلەندىرىلەتىن قاتىن بولعاندىقتان، «تاريحتا اتىڭ قالادى، گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا جازىلاسىڭ» دەپ، ءارى التىن ساقينا اپەرەتىن بولىپ، اۋكتسيونعا تۇسۋگە ازەر كوندىردىم. بەلگىلەنگەن كۇنى اۋكتسيون دا وتكىزىلدى. «قاتىن تۇسەدى» دەگەن سوڭ با، كىلەڭ قاسقالار مەن جايساڭدار، ىعايلار مەن سىعايلار جينالدى. قاتىنىم بۋىندارىن بىلقىلداتىپ، بوكسەلەرىن بۇلتىلداتىپ ورتاعا قاراي جونەلگەندە ونىڭ تالشىبىقتاي مايىسقان بەلىنە، وقتاي ءتۇزۋ اياعىنا كوزىم ءتۇسىپ، ونى العاش كورىپ تۇرعانداي ەسىمنەن تانىپ قالدىم. بۇكىل ەركەكتەردىڭ كوزى سوعان اۋدى. ءوزىمنىڭ نە بۇلدىرگەنىمدى سول ساتتە ءتۇسىندىم.

– اۋ، مىنا قاتىندى سيپاتتاپ بەرەتىن بىرەۋ بار ما؟ – دەپ وتىرعانداردىڭ ءبىرى ايقاي سالدى. – مەن، مەن سيپاتتاپ بەرەمىن، – دەپ ورنىمنان جالما-جان اتىپ تۇردىم. سوسىن سولاردىڭ الدىندا قاتىنىمنىڭ قولىنان تۇك كەلمەيتىن ولاقتىعىن، قاشاندا كىر-قوجالاق بولىپ جۇرەتىن سالاقتىعىن، اقىلىنىڭ شولاقتىعىن، نە ايتساڭ سوعان سەنە بەرەتىن دوراقتىعىن، ويحوي نە كەرەك، يت تەرىسىن باسىنا قاپتاپ، سايراپ بەردىم. جينالعانداردىڭ ءبارى دە ات-توندارىن الا قاشتى. باستاپقى باعاسى ون مىڭ دوللارعا بەلگىلەنگەن قاتىنىم ون تسەنتكە دە وتپەي قالدى. وسىلاي كەرەمەت تاپقىرلىعىمنىڭ ارقاسىندا قاتىنىم وزىمە بۇيىردى. ەرتەڭىنە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنىڭ باستىعى ارقامنان قاعىپ تۇرىپ، «قيسىق تۇزەلمەسوۆ قاتىنى سىلقىم قيقىمقىزىن ءوزى جەكەشەلەندىرىپ الدى» دەگەن №1 كۋالىكتى سالتاناتتى تۇردە تابىس ەتتى.
– ۋرا! جاساسىن، جەكەشەلەندىرۋ، جاساسىن، مەنىڭ №1 جەكەشەلەندىرىلگەن قاتىنىم! – دەپ ايعاي سالدىم.
 
دامەر ءابىش،

قوستاناي.

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 20

رۋحانيات • كەشە

ءحالىڭ قالاي، قوستاناي؟

ايماقتار • كەشە

«يوكەريتتەن» جەڭىلدى

حوككەي • كەشە

ونلاين-وقىرمان

تەحنولوگيا • كەشە

سۋ باسۋ قاۋپى جوق

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار