ەل يگىلىگىن ەسەلەيتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا باعىتتالعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە اتىراۋدا كاسىپكەرلەر قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. بۇگىندە وسى سالادا ەڭبەك ەتەتىن سۋبەكتىلەر سانى 50 مىڭعا جاقىندادى. وتكەن توعىز ايدا 1 ترلن 362 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلدى. «كاسىپكەرلىكتى قولداۋ اياسىندا 35 جوبا جۇزەگە اسىپ جاتىر. بۇل باستامالار ىسكە قوسىلعاندا 3 889 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋ جانە قايتا قۇرۋ, ينتەگراتسيالانعان گاز-حيميا كەشەنىنىڭ ەكى كەزەڭىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى جوسپارعا ساي اتقارىلۋدا», دەدى وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ. ايماقتا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى جىل سايىن جاڭا جوبالارمەن تولىعادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ءتورت ت ۇلىك مال باسىنىڭ وسىمىنە وڭ ىقپالىن تيگىزىپ وتىر. بيىل 8 933 گا القاپقا ەگىن ەگىلدى. ونىڭ 31 پايىزىنا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسى قولدانىلادى.
پرەزيدەنت حالىققا جولداۋىندا: «الەۋمەتتىك باعىتتارعا – وتباسى بيزنەسىن قۇرۋعا, ەڭ الدىمەن, كوپ بالالى جانە جاعدايى تومەن وتباسىلارعا باسا ءمان بەرە وتىرىپ, بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزۋ كەرەك», دەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى تاپسىرماسى اياسىندا مۇنايلى ايماقتا قولعا الىنعان باستامالار تۋرالى ايتقان نۇرلان نوعاەۆ «ىسكەر انا» جوباسىنا ايرىقشا توقتالدى. ءساۋىر ايىندا باستاۋ العان جوباعا وبلىستىڭ 900-دەن استام تۇرعىنى قاتىسقان. «اتىراۋ وبلىسىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان ءالسىز توبىن قولداۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. «ىسكەر انا» ەكسكليۋزيۆتى جوباسى كوپ بالالى انالاردى, جالعىزباستى, مۇگەدەك بالا تاربيەلەپ وتىرعان, از قامتىلعان وتباسىنداعى انالاردى بەيىندى وقىتۋعا, ءوز ىستەرىن اشۋعا, ىستەرىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. قاتىسۋشىلار ون ماماندىق نەگىزىندە ءبىلىم الدى, سونىمەن قاتار اعىلشىن ءتىلى, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق, ينتەرنەت-ساۋدا بويىنشا دا ارنايى ساباقتار وتكىزىلدى», دەدى ايماق باسشىسى. بەيىندى كۋرستاردىڭ 319 ۇزدىك تۇلەگى زاتتاي گرانت يەلەنگەن. «جوبا اياسىندا الىستاعى اۋىلداردا تۇراتىن ايەلدەر, «جۋسان» ارنايى وپەراتسياسى اياسىندا ەلگە دەپورتاتسيالانعان كوپ بالالى جالعىزباستى 5 انا دا ءبىلىم الدى. قازىر جوبانىڭ كوپتەگەن قاتىسۋشىلارى جاڭا كاسىپ مەڭگەرىپ, ءوز بيزنەستەرىن اشىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى وبلىس اكىمى.
الەۋمەتتىك جاڭعىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭى اتىراۋ وڭىرىندە دە بىرقاتار ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىم تابۋىنا مۇمكىندىك بەردى. قازىر ايماقتا 6 729 وتباسى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الادى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى – 4,9 پايىز. بيىل 15 420 جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانعان, بۇگىنگە دەيىن 17 201 جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, مەجە ارتىعىمەن ورىندالدى. 749 وتباسى تۇرعىن ءۇي كومەگىن الىپ وتىر.
ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا دا جوعارى كورسەتكىشتەر بار. اكىمدىك تاراپىنان جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان جۇيە جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە قازىر وبلىستا مامان تاپشىلىعى ازايدى. مىسالى, 2016 جىلى 160 مەديتسينا مامانى كەرەك بولسا, قازىر بۇل كورسەتكىش 30 عانا. جىل سايىن وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان وڭىرگە قاجەت ماماندىقتار بويىنشا مەكتەپ تۇلەكتەرىنە وقۋ گرانتتارى بەرىلەدى. بيىل بولىنگەن 231 گرانتتىڭ 53-ءى مەديتسينا سالاسىنا ارنالدى. قازىر اتىراۋلىق 56 جاس مەديتسينا ماماندىعىندا باكالاۆردا, 48 جاس رەزيدەنتۋرادا وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءبىلىم الۋدا. «الداعى ۋاقىتتا مامان تاپشىلىعى ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشەمىز», – دەپ سەنىممەن ايتتى نۇرلان نوعاەۆ.
جايىق پەن بالىق جايىندا...
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا اتىراۋداعى جايىق وزەنىندە جاپپاي بالىق قىرىلدى. سۋ مارجاندارىنىڭ ەندىگى حالىنە الاڭداعان كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندەگى ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن ايماق باسشىسى: «سوعان قاراماستان, جاقسى ناتيجەلەر بار», دەدى. 2017 جىلى جايىق, قيعاش وزەندەرىندەگى بالىق وتەتىن ارنالاردىڭ تۇپتەرىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى باستالعان بولاتىن. «سۋ كولەمىن جانە گيدروگەولوگيالىق رەجىمدى ارتتىرۋ جوبالارى بالىقتاردىڭ كەدەرگىسىز وتۋىنە, بالىق قورىن ساقتاۋعا, مەكەندەۋىنە جانە تابيعي وسىمىنە قولايلى جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان, دەپ اتاپ ءوتتى ايماق باسشىسى. – جايىق وزەنىنىڭ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2 151 ملن تەڭگە بولىنگەن. قيعاش وزەنىنىڭ دە ءتۇبى تەرەڭدەتىلدى. بالىق اۋلايتىن وندىرىستىك كووپەراتيۆتەر جىل باسىنان بەرى بەلگىلەنگەن ليميت اياسىندا 6 555 توننا بالىق اۋلادى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە بۇل كورسەتكىش 4038 توننا بولعان ەدى. بۇل جۇرگىزىلگەن ءتۇپ تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىنىڭ وڭ ناتيجە كورسەتكەنىن اڭعارتادى, سونىڭ ارقاسىندا بالىقتاردىڭ وزەنگە ۋىلدىرىق شاشۋعا ءوتۋى جاقساردى, سۋ قويماسىندا بالىق قورى ساقتالدى», دەدى اكىم.
تاعى ءبىر جايت – ەكولوگيا توڭىرەگىندە. وبلىس ورتالىعىنداعى كارىز سۋىن تازارتۋ كەشەنى 1978 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن جانە سول ۋاقىتتان بەرى بىردە-ءبىر رەت كۇردەلى جوندەۋدەن وتپەگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە قورشاعان ورتاعا عانا ەمەس, تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا دا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. وسى ولقىلىقتى جويۋ ماقساتىندا اتىراۋدىڭ وڭ جاق جاعالاۋىندا كارىز سۋىن تازارتۋ كەشەنى قۇرىلىسىنىڭ جسق دايىندالۋدا. سول جاق جاعالاۋداعى كارىز سۋىن تازارتۋ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى 2020 جىلى اياقتالادى. «كارىز سۋلارى بۋلانۋ الاڭىنا ەشقانداي تازارتۋدان وتپەستەن قۇيىلدى, ەكولوگياعا ولشەۋسىز زالال كەلتىردى. جاڭا كەشەن ىسكە قوسىلعاننان كەيىن قازىرگى قولدانىستاعى «ساسىقساي» جابىلادى, بۇل الاڭ بىرنەشە جىلداردان بەرى تۇرعىندار تاراپىنان شاعىم تۋعىزىپ كەلگەن ەدى. كارىز سۋىن تازارتۋ كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن اقپاسۋ اعىنى بۋلانۋ الاڭىنا كەلگەنشە تازارتۋدىڭ تولىق ساتىسىنان وتەدى. سول ارقىلى جەراستى سۋى, توپىراق, اتموسفەرالىق اۋا دا تازارادى. بىزدە اتىراۋدىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتۋعا ارنالعان ناقتى جوسپار بار. الدىڭعى كەزەكتە – بۇعان دەيىن اتىراۋدا بولماعان كارىز سۋىن تازارتۋ كەشەنىن ىسكە قوسۋ», دەدى نۇرلان نوعاەۆ.
قورشاعان ورتاعا زياندى اسەردى ازايتۋ – جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ مىندەتى. وسىعان بايلانىستى زياندى زاتتاردىڭ اتموسفەراعا تۇسۋىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ نازارعا الىنىپ وتىر. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ولشەۋ قۇرالدارىن, اۆتوزەرتحانا الۋعا 172 ملن تەڭگە ءبولىندى. بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا اۋا رايىنا باقىلاۋ جۇرگىزەتىن 45 ستانسا جۇمىس ىستەيدى. وبلىس اكىمدىگى «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا الماتىلىق «ەكوسەرۆيس-س» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ اۋا ساپاسىنا ونلاين مونيتورينگ جۇرگىزۋ جۇيەسىن ىسكە قوسۋدى قاراستىرىپ جاتىر. مالىمەتتەر گەواقپاراتتىق پورتالدا جانە قالا كوشەلەرىندەگى LED-ەكرانداردا كورسەتىلىپ تۇراتىن بولادى.
جولدىڭ «جىرى» جاقىندا اياقتالادى
ەلباسى 2018 جىلى اتىراۋعا كەلگەن ساپارىندا وتكىزگەن جينالىستا «اقتوبە – اتىراۋ – استراحان» تاس جولىنىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەن ەدى. «وعان دەيىن قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى پروبلەمالار بولىپ, قۇرىلىستىڭ باستالۋىنا كەدەرگى كەلتىردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ايماق تۇرعىندارىنىڭ تىلەگىن تىڭداعانىنىڭ ارقاسىندا, ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىنان كەيىن بارلىق راسىمدىك شارالار جولعا قويىلىپ, جۇمىس باستالدى. بۇل جولدىڭ جاعدايى ەشقانداي سىن كوتەرمەيدى, جول-كولىك وقيعالارى ءجيى بولادى», دەدى ايماق باسشىسى. «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنعان بۇل جوبا جالپى ۇزىندىعى 432 شاقىرىم بولاتىن «اقتوبە – اتىراۋ – استراحان, رف شەكاراسى» جولىن قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان. قازىر اتىراۋ – استراحان باعىتىندا 60 شاقىرىمعا جوندەۋ جۇمىسى جۇرۋدە.
جول دەمەكشى, اتىراۋ – ەلىمىزدە نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارىنان كەيىن قوعامدىق كولىكتە جولاقى تولەۋدى ديففەرەنتسيالانعان تاريفكە جانە ەلەكتروندىق بيلەتتەۋ جۇيەسىنە كوشىرگەن ءۇشىنشى قالا. «وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا اتىراۋدا ەلەكتروندىق بيلەتتەۋ جۇيەسى قاناتقاقتى جوباسى ەنگىزىلدى. 11 قازاندا جول اقىسىن تولەۋ جۇيەسىن ەلەكتروندى تۇرگە اۋىستىرۋ ءۇشىن ديففەرەنتسيالانعان تاريف ىسكە قوسىلدى. قازىر قوعامدىق كولىكتەگى جول اقىسىن تولەۋ 85% ەلەكتروندى تۇردە جۇرگىزىلەدى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى», دەدى اكىم. ايماقتا قوعامدىق كولىك قاتىناسىن دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى ىسكە اسىپ جاتىر. باعدارلاما اياسىندا 160 جاڭا اۆتوبۋس الىندى, بۇل جۇمىس كەلەر جىلى دا جالعاسادى.
تىلەكتى «telegram» جەتكىزەدى
پرەزيدەنت حالىققا جولداۋىندا زامان تالابىنا ساي ءتيىمدى مەملەكەت قۇرۋ ءۇشىن بيلىك پەن قوعام اراسىندا تۇراقتى ديالوگ ورناۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى. اتىراۋ ايماعىندا بۇل باعىتتا دا قولعا الىنعان يگى ىستەر بار. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعىن ايقىنداۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك جەلىلەر قولدانىلادى. وبلىس اكىمدىگىنىڭ Tەlegram جەلىسىندە ارنايى پاراقشاسى اشىلىپ, وعان 13 مىڭنان استام وبلىس تۇرعىنى تىركەلدى. جىل باسىنان بەرى ازاماتتاردان 9 مىڭنان استام ساۋال ءتۇستى. «اتىراۋ تسيفرلىق قابىلداۋ» ءموبيلدى قوسىمشاسىندا 5 مىڭعا جۋىق تۇرعىن تىركەلىپ, 2 مىڭنان استام ساۋال تۇسكەن. اكىمدىك مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداي وتىرىپ, كەرى بايلانىستىڭ جاڭا ءادىس-تاسىلدەرىن ەنگىزۋدە. «2019 جىلدىڭ اقپانىنان باستاپ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە, Facebook, Instagram جەلىلەرىندەگى اكىمدىك اككاۋنتتارىندا تىكەلەي بايلانىسقا شىعىپ, ونلاين رەجىمدە ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەدى. بيىلعى اقپان ايىنان بەرى 70 تىكەلەي ەفير ءوتىپ, 77 مىڭ ايماق تۇرعىنىن قامتىدى, 6700 ساۋال قويىلدى. ءبىز بۇل يدەيانى كانادا پرەمەر-ءمينيسترى دجاستين تريۋدودان الدىق, ول الەۋمەتتىك جەلىلەردە تىكەلەي ەفيرلەر ارقىلى تۇرعىنداردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرەدى, ءبىز وسى ءتيىمدى ءادىستى وزىمىزگە ەنگىزگىمىز كەلدى», دەدى نۇرلان نوعاەۆ.
بۇگىنگى اتىراۋ – داۋلەتى مەن ساۋلەتى قاتار كوركەيىپ كەلە جاتقان, ءومىر سۇرۋگە قولايلى ايماق. ەلباسى مەن پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ تابىستى ىسكە اسۋىنا قاجەتتى مۇمكىندىكتىڭ ءبارى بار مەكەندە باقىت تۇراقتارى كامىل. ونى الىسقا بارماي-اق, ءجۇزى جارقىن حالقىنىڭ اشىق قاباعىنان دا اڭعارۋعا بولادى. ال حالقى باقىتتى ەلدىڭ بولاشاعى دا باياندى.
