قوعام • 29 قازان, 2019

قالام اق قاعازدى اڭسايدى

391 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋرناليست كاسىبىن تاڭداۋىمنىڭ ءوزىن ماڭدايىما جازىلعان تاعدىر سىيى دەپ قابىلدايمىن. ايتپەسە ورتا مەكتەپتى ۇزدىك ءبىتىرىپ, كەز كەلگەن باسقا ماماندىقتى تاڭداۋىما مۇمكىندىگىم بولدى. سوندا دەيمىن, تاۋقىمەتى ءبىر ادامنىڭ باسىنا جەتىپ ارتىلاتىن وسى ءبىر كيەلى ماماندىققا بار عۇمىرىمدى بايلاپ بەرگەنىم قالاي؟.. «ەگەمەنگە» قىزمەتكە كەلەردەن بۇرىن اۋداندىق گازەتتىڭ قازانىندا قاينادىم. ىسىلدىم, شەبەرلىگىمدى شىڭدادىم. جيىرما ءۇش جىل بويى اقىندار مەن باتىرلار ەلىندەگى «اتامەكەن» گازەتىن باسقارعانىم تاعى بار. بىراق ءۇش ۇيىقتاسام دا اتىنان ات ۇركەتىن باس باسىلىمدا قىزمەت ىستەيمىن دەپ ويلاماپپىن. بۇل ارينە عۇمىرىمنىڭ تاماشا جارقىن جىلدارى دەگەنىم ءجون شىعار.

قالام اق قاعازدى اڭسايدى

«ەگەمەننىڭ» 90, 95 جىلدىق مەرەي­­لەرىن اتاپ ءوتىپ, وعان ارىپ­تەس­تەرىممەن بىرگە قاتىستىم. با­سى­لىمنىڭ سەگىز قا­باتتى جا­ڭا عيماراتىنا قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەلىپ, بار­شا ۇجىم مۇشەلەرىن 90 جىل­دىقپەن قىزۋ قۇتتىقتاعانىن ۇمىتپايمىز. ەندى مى­نە, ەل گا­زەتىنىڭ جاسى 100-گە كەلەدى. ءبىر عاسىر. وسى جىلدا­رى ونىڭ ءار سانى سا­يىن قازاق حالقىنىڭ تاع­دىرىنا, ءتىلى مەن دىنىنە, جەرى مەن سۋىنا, كەلەشەگىنە بايلانىس­تى قاداۋ-قاداۋ كۇردەلى ماسە­­لەلەردىڭ كوتەرىلگەنى ايان. قاي كەز­دە بول­ماسىن باسىلىم پرەزي­دەنت تاپسىرماسىمەن تياناعى كەلتىرىلگەن تابىستى ىستەر­گە با­يىپ­تى كوزقاراس ۇستانۋىمەن, ەل­با­­سىنىڭ سىندارلى ساياساتىن حالىققا قالتقىسىز جەتكىزۋىمەن بيىك ءارى قۇن­دى. قازىرگى كەزدە «قا­زاق­ستان-2050» سترا­تەگياسىن, «ماڭ­گىلىك ەل» ۇلتتىق يدەياسى, «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىنان تۋىنداعى ۇلى­لىق­تار گازەت بەتىندە جارقىراي ءتۇستى.

باسىلىم تىزگىنىن حالقى­مىز­دىڭ ماڭ­­­دايى جارقىراعان مار­­عاسقا ۇلدارى ۇس­تادى. ولار­­­­دىڭ قاتا­رىندا قازاق دەگەن­ قاسيەتتى ۇلت­تىڭ ارقالى ازاماتتا­رى سماعۇل سا­دۋا­قاسوۆ, جۇسىپبەك اي­ماۋىتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, بەيىم­بەت ماي­­لين, ساكەن سەي­فۋللين, تۇرار رىس­­قۇلوۆ, وراز جاندوسوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ, شەرحان مۇر­تازا, ءابىش كەكىلباەۆ جانە تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ العاشقى تاريحي سات­تەرى مەن جاقسىلىعىن تۇڭعىش پرە­زيدەنتپەن بىرگە جەر شارىن اينالعان, بۇگىندە حالىق قالاۋلىسى ساۋىتبەك اب­دراحمانوۆ تا بار. بۇگىنگى تول­قىن سول باستامالاردى جاڭاشا قىرىنان جار­قىراتا تۇسكەنى دە قۋانتادى. گازەتتىڭ باس­قارما توراعاسى دارحان قىدىرالى باس­تاعان ۇجىم ەلدىك پەن بىرلىكتىڭ ءۇنى بولعان «ەگەمەننىڭ» ءار سانىن قازاق حالقىنا ەڭ جاقىن تۋ­عان جەر, تۋعان وتان ەكەنىن مويىن­داتاتىن دۇنيەلەردى بەرىپ كەلەدى. وسىلايشا ءار سانىن قول­عا العان سايىن وقىرمانعا, ۇر­پاققا وي سالاتىن ماقالالار مەن زەرتتەۋلەردى قىزىعا وقيمىن. دە­­مەك كوك بايراقتىڭ استىنا توپ­­تاسقان الاش ءسوزىنىڭ قۇدىرەتى بيىكتەپ, ەرتەڭگى كۇنىمىزدىڭ كوك­جيە­گىن كەڭەيتەتىنى كامىل. بىزگە باس­قا نە كەرەك؟!

باس باسىلىمدى وقىرماندار «ەل گا­زەتى» دەپ اتاپ كەتكەن. ورىن­دى بەرىلگەن باعا. ءجۇز جىل­دىق تا­ريحىندا «ەگەمەن قازاقستان» حال­قىمەن بىرگە تىنىستادى. جەتىستىگىن پاش ەتتى. كەمشىلىككە ەلىمەن بىرگە قابىرعاسى قايىستى. وسىنىڭ ءبارىن گازەت ۇجىمىنىڭ جۇدىرىقتاي جۇرەك سۇزگىلەرىنەن وتكىزگەنى قانداي عانيبەت.

اپتاسىنا بەس مارتە وقىر­مان­مەن قا­ۋىشاتىن باسىلىمعا ويى مەن قالامى جۇيرىك كاسىبي جۋرناليستەر عانا شىداس بەرەدى. العاش ءدام-تۇز بۇيىرىپ, ال­ماتى وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشى قىزمەتىنە كىرىسكەندە ءوز باسىمنان ونى مەن دە وتكەردىم. جانە وسى ۇجىمداعى جۇمىستىڭ قاۋىرت ءارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعا­رى­لىعىنا قاراماستان دوستىق پەيىل, ۇلكەننىڭ ۇلاعاتى, كىشىنىڭ قۇرمەتى ورنىمەن ەكەندىگى كوزگە ۇرىپ تۇردى. سوندىقتان بولار, جەتى جىلعا جۋىق قىزمەتىم كوزدى اشىپ-جۇم­عانشا تەز ءوتىپ كەتكەندەي بولادى.

جۇمىسقا قابىلدانعاننان كە­يىن كو­بىنە گازەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بولعان, مارقۇم ەرجۇمان سمايىل, باس رەداكتور جانبولات اۋپباەۆپەن, جا­ۋاپتى حاتشى جانات ەلشىبەكوۆپەن ءجيى حابارلاسىپ, اتقارىلاتىن, جازىلاتىن ماسەلەلەر جايلى تاپسىرما الامىز. جارىقتىق ەراعانىڭ (ەرجۇمان) اڭ­گىمە­سى قىسقا ءارى نۇسقا بولاتىن. شىر­­­كىن, ەلىمىزدەگى بار جاڭا­لىق­­تى كوم­­­پيۋتەرشە باسىندا ۇستاي­تىن ەدى عوي. ءبارىن شاعىپ, نە جازاسىڭ, اۋقىمى قان­داي ەكەنىن الدىڭا جايىپ سالاتىن. جانبولات پەن جانات تا ناق­تى­لىقتى ۇناتادى. مىنە, وسىلايشا «ەگەمەندىكتەردىڭ» قامقورلىعىن كوردىم. سەنىم بىلدىرگەننەن كەيىن قالاي عانا قاناتتانبايسىڭ؟ الماتى بولىم­شەسىن باسقاراتىن قازاقتىڭ قا­بىرعالى اقىنى قورعانبەك امان­جول «كۇمىسجان بايجان, باق­تيار تاي­جان, گازەتتىڭ بەتىن بەر­مەيدى, كەلدى بۇلار قايدان؟» دەپ ءازىل شى­عاردى. ەڭبەگىمىزدى ۇكىلەگەن وسىنداي ارىپتەستىك نيەت-پەيىل جاراسىم تاباتىن.

قانشا جەردەن ءوزىم بىلەم, وسى جە­تىس­تىككە ءوز قابىلەت-قا­رى­­مىممەن جەت­­تىم دەگەنمەن جى­­بەك جىپتەي بولسا دا ارىپ­تەس­تەردىڭ قامقورلىعى, جانا­شىر­لىعى سەزىلدى. ارينە ونى ۇمىتۋ مۇمكىن ەمەس. استاناعا بار­عان سايىن ۇجىمنىڭ وسىنداي نيەتى مەن پەيىلىنە بولەندىم. گا­­زەتتىڭ قادىرمەندى قارياسى, قا­­لامى جۇردەك ارىپتەسىم قازاق­ستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى قايسار ءالىم «كۇمىسجاننىڭ قو­­لىن بايلاپ قويسا دا جازا بەرەدى» دەگەنىن از-كەم ەڭبەگىمە بەرىلگەن اعالىق, ارىپتەستىك تىلەگى دەپ قابىلدادىم. ارىپتەستەرىم جۇماگۇل سولتى, گۇلزەينەپ سا­دىر­­قىزى, ايناش ەسالى, باقىت بالعارينا تاعى باسقالارى وتبا­سىنداعى اياۋلى انا, اجە بولۋمەن قاتار جاۋاپكەرشىلىگى ءزىل باتپان اۋىر كاسىپتەرىنە ادال بولىپ, قا­زاق قىزى دەگەن اتقا لايىق بەينەت­تەرىنىڭ زەينەتىن كورىپ, عۇمىر كەشۋدە.

گازەتتىڭ تاريحى تىم تەرەڭدە. ول – قازاق ەلىنىڭ, قازاق ۇلتىنىڭ تاريحى.

«ەگەمەننىڭ» سارعايعان بەتتە­رىندە تالاي ۇلىلاردىڭ تەرەڭ ويى مەن ۇشقىر پىكىرىنىڭ, ەلى مەن جەرىنە دەگەن پەرزەنتتىك ما­حاب­باتىنىڭ اتويلاپ جاتقانى شىن­دىق. سولاردىڭ قاتارىندا مەنىڭ دە قولتاڭبامنىڭ قالعانىن ەسىمە السام, تاعدىرىما ريزا بولامىن.

قالام قارىمىنا سۇيەنگەن ءجۋرنا­ليستىڭ باقىتى مەن باعى جاز­عان-سىز­عانى. ول – ۇشقىر حابار, تۇششىمدى رەپورتاج, جاقسى ماقالا, تەرەڭ زەرتتەۋ, وچەرك, تاعى­سىن-تاعىلار. ۋا­قىتىڭدى سوعان ار­نايسىڭ. قان­داي مەرەكە, جيىنداردا بولسىن, ءوزىڭدى, ويىڭدى سەرگەك ۇس­تايسىڭ. بىلاي ايتساق, بايگەگە قوساتىن سايگ ۇلىكتەي با­بىڭ­دا جۇرگەندەيسىڭ.

ەڭبەكتىڭ زەينەتىن كورۋ دە ءبىر باقىت. بىراق قالامىڭ اق قاعازدى اڭساپ تۇرادى. سوسىن ۇستەل باسىنا وتىراسىڭ. مىنا ومىرگە, تاع­دىرىڭا دەگەن ادامدىق پەيى­لىڭ وسى­لاي ارناسىنان اسىپ جاتادى. سوعان مىڭ شۇكىر.

 

كۇمىسجان بايجان,

«ەگەمەننىڭ» ارداگەرى, قازاقستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى, الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار