قازاقستان • 23 قازان، 2019

ۇلى دالانىڭ تاريحى قايتا جاڭعىرۋدا

31 رەتكورسەتىلدى

بۇگىندە وتاندىق عالىمدار مەن ادەبيەتشىلەر «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا   كوپتەگەن جاڭالىقتار اشۋدا.

«بۇگىن الماتىدا وتكەن « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ەلباسى ماقالاسىن تالقىلاۋعا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا وزەكتى عىلىمي زەرتتەۋلەر تىڭعىلىقتى تالقىلاندى،  دەپ حابارلايدى الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز ءبولىمى. حالىق جازۋشىسى  ولجاس سۇلەيمەنوۆ ءسوزىنىڭ القيساسىن 50 جىلدان بەرى تۇركى، سلاۆيان، گەرمان سوزدەردىنىڭ شىعۋ تەگىن ءار جەرلەردەن ىزدەپ، ەتيمولوگيامەن اينالىسىپ كەلە جاتقانىمەن  باستادى.  كەزدەسكەن تۇرىك سوزدەرىن اپەنين تىلىنەن ىزدەستىرگەن. سوڭىندا اپەنين لاتىننان بۇرىن پايدا بولعان دەپ تۇجىرىمعا كەلىپتى.

«بۇل اڭگىمەلەردەن ابىلاي حان، ءال-فارابي سەكىلدى 8 ۇلى ەسىمدى كورۋگە بولادى. وسىنداي بابالارىمىزدىڭ ءال-فارابي گرەك ەلىننىڭ مادەنيەتى جازىلعان باعداتتاعى ەكى كىتاپتى تاۋىپ، ءبىرىنشى اراب تىلىنە، كەيىن لاتىن تىلىنە اۋدارعان. وسى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا گرەكتەردى ەۋروپالىقتار تانىپ، ءال-فارابي «الەمنىڭ ەكىنشى ۇستازى» اتانعان»، دەيدى ولجاس سۇلەيمەنوۆ.

« ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ارقىلى اتا-بابالارىمىزدىڭ مۇراسىن تەرەڭ تۇردە قايتا ۇعىنۋ – جاس  ۇرپاق ءۇشىن ماڭىزدى قاينار كوز. عالىمدار قازاق حالقىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن كەزدەسپەگەن دەرەكتەرىن تالقى بارىسىندا ورتاعا سالدى. ال، تاريحشى زيابەك قابىلدينوۆتىڭ سوزىمەن ايتقاندا رەسەي مەن لوندون مۇراعاتتارىنان الىنعان ابىلاي حان جانە ونىڭ ەلدى باسقارۋى جايلى جاڭا فاكتىلەرىنە ەرەكشە دەن قويىلدى. «مۇراعات ماتەريالىن قاراساق، ءۋالي ابىلايدان كەم بولماعان. سۇلتانمامەت سۇلتاندى ءتىپتى اتامادىق. سۇلتانمامەت سۇلتان لوندون ارحيۆىندە ابىلايدان كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇر. مىنە، مونوگرافيا شىعارىلدى، ماتەريالدار كوپ. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، وسى تۇلعالارىمىزدى مۇراعاتتىڭ نەگىزىندە زەرتتەپ، ناسيحاتتاپ، زەردەلەپ، بۇكىل الەمۇگە پاش ەتۋىمىز كەرەك، ءوزىمىزىدىڭ پاتريوتتىق رۋحىمىزدى كوتەرۋىمىز كەرەك-تاعى بۇكىل الەمگە قازاقتىڭ كىم ەكەنىن مويىنداتۋ كەرەك»، - دەدى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆ

بۇل جوبا ەلىمىزدە بولعان بارلىق ماڭىزدى فاكتىلەر تۋرالى اقپارات الۋعا جانە ءتۋريزمدى دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارماق. قازاق حالقىنىڭ ۇلى قايراتكەرلەرىنىڭ ەسىمدەرى مەن جەتىستىكتەرىن ساقتاپ، ۇمىتپاۋ – ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان يگى ءىس.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاپا تال تۇستەگى قاراقشىلىق

ايماقتار • بۇگىن، 17:27

عىلىم مەن بيزنەستى ۇشتاستىرعان جيىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 08:19

ارىماس ابىروي

رۋحانيات • بۇگىن، 08:14

«جىر مۇرا» جاستارعا جول اشتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:04

كونەدەن كەلگەن كونەك

رۋحانيات • بۇگىن، 08:01

قاراۋىلتوبەگە تابيعي گاز جەتتى

ايماقتار • بۇگىن، 07:56

اسىل مىنەزدىڭ ۇلگىسى

100 • بۇگىن، 07:53

شىمبۇلاق شاڭعى ماۋسىمىن اشتى

قىسقى سپورت • بۇگىن، 07:36

اتباسار

رۋحانيات • بۇگىن، 07:32

ازاماتتىق ماسەلەلەرى تالقىلاندى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 07:20

ورگانيكالىق ونىمدەر نارىعى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:14

ۇقساس جاڭالىقتار