رۋحانيات • 23 قازان، 2019

جاقسى ءداستۇر جالعاسادى

88 رەتكورسەتىلدى

رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا الداعى جىلى اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى وتكىزىلەتىنىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن بىرگە مۇنداي اتاۋلى داتا بارىسىندا ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەي، عۇلاما تۇلعانىڭ ەڭبەگىن حالىق اراسىندا دارىپتەۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى. وسىعان وراي اباي شىعارمالارى مەن تۋىندىلارىن زەرتتەپ جۇرگەن عالىم رەتىندە ەكى-ءۇش اۋىز وي-پىكىرىمدى ورتاعا تاستاعاندى ءجون كوردىم.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «EQ»

راس، بۇعان دەيىن اباي مۇرالارى ءبىراز زەرتتەلدى. الايدا سونىڭ وزىندە ۇلى تۇلعا مەن ونىڭ وسكەن ورتاسىن، اقىن بولىپ قالىپتاسۋ كەزەڭىن تولىق تانىپ بىلدىك دەپ ايتۋعا اۋىز بارا بەرمەيدى. بۇل رەتتە ۇلى جازۋشىمىز مۇحتار اۋەزوۆ ايتىپتى دەگەن تاپقىر دا ۇتقىر ءسوز ەسكە ورالادى. گاپ مىنادا. سۋرەتكەر «اباي جولى» ەپوپەياسىن اياقتاپ، كەيىننەن وعان لەنيندىك سىيلىق تا بەرىلىپ، كوڭىلىن ءبىر دەمدەمەي مە. سول كەزدە وعان جانىندا جۇرگەندەردىڭ ءبىرى: «مۇحا، ءسىز اباي جونىندە تۇتاستاي ەپو­پەيا جازدىڭىز. وسىمەن ابايدىڭ بار­لىق قىرى مەن سىرىن، ىشكى دۇنيەسى مەن­ اقىن­دىق جولىن ابدەن سارقىپ، تاۋى­سىپ جاز­دىم دەپ ايتا الاسىز با؟» دەپ سۇراق بەرىپتى.

سوندا عۇلاما وعان كوپ ويلانباس­تان: ء«پالى، و نە دەگەنىڭىز، اباي شەتسىز دە، شەكسىز تاۋسىلماس تەرەڭ مۇحيت ەمەس پە؟ مۇحيت وڭايلىقپەن تاۋسىلىپ، سارقىلا قويا ما؟ مەنىڭ ەڭبەگىم سول مۇحيتتىڭ ءبىر تامشىسىنداي عوي»، دەپ جاۋاپ قايتارعان ەكەن. مىنە، م.اۋەزوۆ ايتقانداي ابايدىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋى داتاسىن اتاپ ءوتۋ كەزىندە ونىڭ كلاسسيكالىق ەڭبەكتەرىنە بۇگىنگى كۇن بيىگىنەن تاعى ءبىر تەرەڭىرەك وي تاستاۋدىڭ ەشقانداي ارتىقشىلىعى جوق. سونداي-اق ابايتانۋشى عالىم رەتىندە ۇلى اقىننىڭ بۇعان دەيىنگى جارىق كورگەن تۋىندىلارى مەن ولەڭدەرىن باسپالاردان قايتا باس­تىرىپ شىعارعاننان ۇتارىمىز شامالى دەپ ەسەپتەيمىن. اباي شى­عارمالارىنىڭ اۋدارمالارى جونىندە دە وسىنداي تۇجى­رىم جاساۋعا بولادى. ءارى ونىڭ ءبارى ءمىن­سىز، تۇپنۇسقاداعى ءنارى مەن ءمانىن ساقتاي وتىرىپ، اۋدارىلعان دۇنيەلەر ەدى دەسەك تە، ۇشقىرلىققا ۇرىنۋمىز مۇمكىن.

اباي – بارشا حالقىمىزعا ورتاق ءىرى تاريحي تۇلعا. سوندىقتان دا مەرەيتوي كەزىندە ونىڭ عۇمىردەرەگى سەمەيدەن وزگە وڭىرلەرمەن دە بايلانىستىرىلسا ارتىقتىق ەتپەس ەدى. ماسەلەن، بۇگىنگى كۇنى اقىننىڭ ار­عى اتالارى ىرعىزباي مەن كەڭگىر­بايلار رەسپۋبليكامىزدىڭ باتىس وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەنىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەۋى مۇمكىن نەمەسە اتاقتى دوسجان حازىرەت پەن قۇنانبايدىڭ دوس­تىعى جونىندەگى دەرەكتەر دە جاڭاشا ءبىر قىرىنان تولىقتىرىلا تۇسسە – مۇنىڭ ءوزى دە اباي تويىنا قوسىلعان ءبىر تامشى ۇلەس ەمەس پە. 

سونداي-اق اباي شىعار­ما­شىلىعى تۋ­رالى تۇڭعىش رەت فۋن­دامەنتالدى عى­لىمي ماقالا جاز­عان قۇدايبەرگەن جۇ­­بانوۆ ەكە­نىن دە كوپشىلىكتىڭ ءبارى بىر­دەي حا­بار­دار دەپ ايتا المايمىز. بۇل ما­قالا اباي تۋرالى جازىلماق بولعان ۇلكەن ەڭبەكتىڭ جۇرناعى عانا ەكەنى وكىن­دىر­مەي قويمايدى. مۇنى قايتالانباس لين­گۆيست-عالىم ق.جۇبانوۆتىڭ كەيىنگى قيىن دا اۋىر تاعدىرىنا قاتىستى ايتىپ وتىرعانىمىزدى زەردەلى وقىرمان تۇ­سىنەتىن شىعار. مىنە، وسى تا­قىلەتتەس تاقى­رىپتاردى تولىقتىرا ءتۇسۋ، اق­توبەلىك زەرتتەۋشىلەردىڭ اباي تويىنا قوسقان وزىن­دىك ۇلەستەرى بولماق. قازىردىڭ وزىندە جوعارى وقۋ ورنىنداعى «رۋحانيات جانە اباي­تانۋ» ورتالىعى بۇل جۇمىستاردى باس­تاپ كەتتى.

قازاقتىڭ قابىرعالى ازاماتىنىڭ ءبىرى، بۇگىنگى ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اق­توبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ ءىزاشارى – اقتوبە پەداگوگيكا ينستي­تۋتىنىڭ رەكتورى قىزمەتىن ۇزاق جىلدار بويى ابىرويمەن اتقارعان مۇحتار ارىننىڭ اباي مۇرالارىن زەرتتەۋ مەن تانۋداعى تىندىرعان ەڭبەكتەرى دە اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق. سونداي كوزى تىرىسىندە ەسىمى ەلگە ەلەۋلى بولعان جان­نىڭ اباي اۋىلىنا اتتانعان ساپارىندا دۇنيەدەن وتكەنى دە وزەكتى ورتەمەي قويمايدى. وسى ورايدا بيىل جاقسى اعانىڭ جارقىن ىستەرىن جارتى جولدا قالدىرماۋ ءۇشىن «جۇبانوۆتان – ابايعا» اتتى عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرعان ەدىك. ونىڭ اياسى مەن شەڭبەرى اقتوبە، نۇر-سۇلتان، پاۆلودار، باياناۋىل، سەمەي، جيدەباي، قارقارالى جانە قاراعاندى ارالىعىن قامتىدى. ابايدىڭ 175 جىلدىق تورقالى تويى قارساڭىندا ونى وسى ايماقتىڭ رۋحاني تۇلەۋىنە بەل شەشپەي تەر توگىپ جۇرگەن جانداردان قۇرالاتىن «اقتوبەدەن – ابايعا» اتتى كەڭ اۋقىمدى ەكسپەديتسياعا ۇلاستىرۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز.

 

باۋىرجان ەردەمبەكوۆ،

فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ابايتانۋشى

 

اقتوبە

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تاپا تال تۇستەگى قاراقشىلىق

ايماقتار • بۇگىن، 17:27

عىلىم مەن بيزنەستى ۇشتاستىرعان جيىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 08:19

ارىماس ابىروي

رۋحانيات • بۇگىن، 08:14

«جىر مۇرا» جاستارعا جول اشتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:04

كونەدەن كەلگەن كونەك

رۋحانيات • بۇگىن، 08:01

قاراۋىلتوبەگە تابيعي گاز جەتتى

ايماقتار • بۇگىن، 07:56

اسىل مىنەزدىڭ ۇلگىسى

100 • بۇگىن، 07:53

شىمبۇلاق شاڭعى ماۋسىمىن اشتى

قىسقى سپورت • بۇگىن، 07:36

اتباسار

رۋحانيات • بۇگىن، 07:32

ازاماتتىق ماسەلەلەرى تالقىلاندى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 07:20

ورگانيكالىق ونىمدەر نارىعى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:14

ۇقساس جاڭالىقتار