رۋحانيات • 23 قازان، 2019

الاشتانۋشى عالىمنىڭ بەلەسى

42 رەتكورسەتىلدى

قازاق عىلىمىندا زەرتتەۋ­شىسىن تەڭىز تۇبىنەن ءىنجۋ-مارجان سۇزدىر­گەندەي قىمبات قازىناعا كەنەلتە بەرەتىن ءبىر تاقىرىپ بولسا، ول – الاش تاقىرىبى. حح عاسىردىڭ باسىندا الاشوردا وكىمەتىن قۇر­عان الاششىل ازاماتتاردىڭ ۇلت­قا سىڭىرگەن وراسان ەڭبەگىن قاي قىرىنان زەرتتەسەڭ دە قۇنارلى، مازمۇندى بو­لۋى­نىڭ، ىندەتكەن سايىن سار­قىل­ماۋىنىڭ سەبەبىن تىكەلەي ۇلت مۇراتىمەن، ۇلتتىق مۇد­دەمەن بايلانىستىرا قاراي­مىز.

بۇل ورايدا الاش تاقىرىبىنا ارنالعان ءاربىر ەڭبەك قازاق قوعامى ءۇشىن دە، عىلىم ءۇشىن دە ماڭىزدى. ەلوردا­داعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا وتكەن سونداي ماڭىزدى شارانىڭ ءبىرى رەتىندە «الاش كوسەمسوزى» كوپتومدىعىنىڭ «الاش كو­سەم­سوزى: شارۋاشىلىق ماسە­لەسى» IV تو­مى­نىڭ تانىستىرىلى­مىن اتار ەدىك.

«الاش كوسەمسوزى» كوپتومدىعى الاشتانۋشى عالىم، ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەرسي­تەتىنىڭ پروفەسسورى قاي­رات ساقتىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن شىعىپ جاتقان سۇبەلى ەڭبەك. وسىعان دەيىن «الاش كوسەمسوزى: جەر ماسەلەسى»، «الاش كوسەمسوزى: ءتىل ماسەلەسى»، «الاش كوسەمسوزى: ءدىن ماسەلەسى» اتتى ءۇش تومى جارىق كورگەن بولسا، ەندى وعان «الاش كوسەمسوزى: شا­­رۋا­شىلىق ماسەلەسى» قوسىلدى. ال، «الاش كوسەمسوزى: ءبىلىم-عىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەسى» اتتى بە­سىن­شى توم دا انە-مىنە جارىققا شىق­پاق.

«الاش كوسەمسوزى: شارۋاشى­لىق ما­سەلەسى» جيناعىنا «تۇركىس­تان ۋالايا­تىنىڭ گازەتى»، «دالا ۋا­لايا­تىنىڭ گازەتى»، «قازاق» گازەت­تەرى مەن «ايقاپ»، «شول­پان»، «تاڭ»، «جاس تۇركىستان» جۋر­نالدارى سىن­دى وتكەن عاسىردىڭ با­سىندا جارىق كورىپ تۇرعان مەرزىمدى باسىلىمدارعا شىققان ماقالالار، قاۋ­لىلار مەن قارارلار، باسقا دا رەسمي قۇجاتتار توپتاستىرىلعان. مۇنداعى نە­گىزگى تاقىرىپ كىتاپ­تىڭ اتى ايتىپ تۇر­عانداي – شا­رۋا­شى­لىق ماسەلەسى. حالىق شارۋاشى­لىعىنا قاتىستى نەگىزگى جۇلگەلەر ۇلت زيالىلارى تاراپىنان قا­لىڭ جۇرت­قا جاريا بوپ وتىرعان.

شارا بارىسىندا الاشتانۋشى عا­لىمنىڭ «ەلۋ دەگەن ءبىر بەلەس» اتتى كى­تابى دا تانىستىرىلدى. مە­­رەيلى مە­رە­كەسى قارساڭىندا كى­تاپ­تارىن شى­­عار­عان الاشتانۋشى عالىم ءبىر جاعىنان عى­لىمي ور­تاعا ەسەپ بەرگەندەي بولدى. ەكىن­­شىدەن، ۇلت رۋحانياتى مەن جۋر­نا­­­ليستيكاعا سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ زيا­لى قاۋىم وكىلدەرى مەن ارىپ­تەستەرى، دوستارى، شاكىرتتەرى تارا­پى­نان باعالانىپ، شى­نايى لەبىزگە اينالعانىنا كوڭىلى مار­­قايدى. اعا بۋىن قالامگەرلەر ارا­سىندا سۇلتان ورازالى، تۇرسىن جۇرت­باي، وڭايگۇل تۇرجان سىندى ەل­گە بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار دەرەكتى فيلم ارقىلى الاشتانۋشى عا­لىمنىڭ شىعار­ماشىلىعىنا ءتان ەرەكشەلىكتەردى ءسوز ەتسە، ارىپ­تەس­­­تەرى، زامانداستارى اراسىن­دا امان­گەلدى كەڭشىلىك ۇلى، ادىل­­بەك ىبىرايىم ۇلى، ديحان قام­زا­بەك ۇلى سىن­دى قارىمدى قالام­گەرلەر، عا­لىمدار قاي­رات ساقتىڭ الاش تاقىرىبىنا قالاي كەل­گەنىن، ەڭبەكتەرىنىڭ عىلىمي ورتادا قالاي باعالانعانىن اڭگىمەلەدى. جاسى كىشى ءىنى-ارىپتەستەرى عالىمعا جۇ­رەك­جاردى تىلەكتەرىن جەتكىزدى.

اكادەميالىق كىتاپحانادا وت­كەن شارانى بەلگىلى جۋرناليست كەن­جە­بو­لات جولدىباي جۇرگىزدى. شا­راعا ۇلت زيا­لىلارى، الاشتانۋشى عالىمدار، ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقى­تۋشى­لارى مەن ءبىلىم الۋشىلارى قاتىستى.

 

ايگۇل سەيىل،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

تاپا تال تۇستەگى قاراقشىلىق

ايماقتار • بۇگىن، 17:27

عىلىم مەن بيزنەستى ۇشتاستىرعان جيىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 08:19

ارىماس ابىروي

رۋحانيات • بۇگىن، 08:14

«جىر مۇرا» جاستارعا جول اشتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:04

كونەدەن كەلگەن كونەك

رۋحانيات • بۇگىن، 08:01

قاراۋىلتوبەگە تابيعي گاز جەتتى

ايماقتار • بۇگىن، 07:56

اسىل مىنەزدىڭ ۇلگىسى

100 • بۇگىن، 07:53

شىمبۇلاق شاڭعى ماۋسىمىن اشتى

قىسقى سپورت • بۇگىن، 07:36

اتباسار

رۋحانيات • بۇگىن، 07:32

ازاماتتىق ماسەلەلەرى تالقىلاندى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 07:20

ورگانيكالىق ونىمدەر نارىعى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:14

ۇقساس جاڭالىقتار