مەملەكەتتىك باعدارلاما ءبىلىم بەرۋ سالاسىن ىلگەرىلەتەدى
وتىرىستىڭ باسىندا ءسوز العان پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسيمباەۆا مەملەكەت ءاردايىم ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, قوماقتى قارجى باعىتتالعان ءتيىستى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتقانىن مالىمدەدى. ول وسى سالاداعى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ورىندالۋى بارىسىنا قىسقاشا توقتالدى.
– بۇگىندە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتى بويىنشا باعدارلامانىڭ باسىم بولىگى ىسكە اسىرىلعان, بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەرى بار. ماسەلەن, مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار جەلىسى كوبەيىپ, 3-6 جاستاعى بالالاردىڭ 95,2%-ىن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. قامتۋ دەڭگەيى جوعارى بولعانىمەن, ءالى 500 مىڭنان اسا بالا ءوز كەزەگىن كۇتىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 1-3 جاس ارالىعىنداعى 437 مىڭ بالا بار. وسى ساناتتاعى بالالاردى تولىق قامتۋ تۇرعىسىنان ءتيىستى شارالار قابىلداپ, ولاردىڭ دا ەسەبىن جۇرگىزۋ قاجەت. سونداي-اق بالاباقشالاردى ارنايى ماماندانعان كادرلارمەن قامتۋ بويىنشا جوسپارلانعان 50%-دىق كورسەتكىش ارتىعىمەن ورىندالىپ, قازىر 60%-عا جۋىقتاپ قالدى. دەگەنمەن مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا بالا تاربيەسىمەن جانە ولاردى وقىتۋمەن اينالىساتىن قىزمەتكەرلەردىڭ 40%-عا جۋىعىندا ءتيىستى ءبىلىمنىڭ بولماۋى الاڭداتادى. ال مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ باستاۋىش ءبىلىم سەكىلدى – تۇتاس ءبىلىم بەرۋدىڭ نەگىزى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردى بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باسىم مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس, – دەدى گۇلميرا يسيمباەۆا.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا, ەلىمىزدە 3 جىلدان اسا ۋاقىت ىشىندە جاڭا مەكتەپتەر سالىنىپ, جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشۋ جالعاسىپ جاتقانىن ايتتى. بىراق اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدا وقىتاتىن مەكتەپتەردىڭ پروبلەماسى شەشىلمەي كەلەدى. قازىرگى كۇنى ولاردىڭ سانى 160-تان اسادى ەكەن. سوندىقتان مەملەكەتتىك باعدارلامادان ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتىق جاعدايدا تۇرعان مەكتەپتەر كورسەتكىشىن الىپ تاستاعان مينيسترلىكتىڭ ارەكەتى نەگىزسىز بولىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە بۇل – Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا بەلگىلەنگەن مىندەت.
سونداي-اق گۇلميرا يسيمباەۆا مەكتەپتەردى جىلدامدىعى سەكۋندىنا 4 مەگابايت بولاتىن كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى دا ارتىعىمەن ورىندالعانىن, الايدا ينتەرنەتكە مۇلدەم قوسىلماي قالعان 93 مەكتەپتىڭ بارىن اتاپ ءوتتى. بۇعان قوسا دۋالدى وقىتۋ ءتيىستى دەڭگەيدە دامىماعاندىعى نازاردان تىس قالمادى.
جاڭارتىلعان مازمۇن باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرادى
ودان ءارى دەپۋتاتتار الدىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ تاقىرىپتى كەڭىنەن تارقاتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما 5 ماقسات جانە 23 مىندەتتەن تۇرادى. بيىل مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ 3 جىلدىق قورىتىندىسى ۇكىمەتتە قارالدى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگى مۇنى باسقا باعدارلامالارمەن سالىستىرعاندا 94,3%-عا ورىندالعانىن اتاپ, جوعارى باعا بەرگەن. دالىرەگى, 12 ينديكاتوردان 11-ءى, 71 كورسەتكىشتىڭ 65-ءى, 262 ءىس-شارانىڭ 259-ى تولىق ورىندالعان.
باعدارلاما شەڭبەرىندە مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار سانى بالاباقشالار سالۋ, جەكە بالاباقشالار, شاعىن ورتالىقتار اشۋ تاسىلدەرى ەسەبىنەن 1839-عا ۇلعايدى. سايكەسىنشە, 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن جانە وقىتۋمەن قامتۋ 13,6%-عا ارتتى. 2017 جىلى جەكە تۇلعالاردىڭ بالاباقشالاردى اشۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋ جانە ولاردىڭ ودان ءارى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن جاڭا سانيتارلىق نورمالار مەن ەرەجەلەر قابىلدانعان.
– مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا ورىن بەرۋ ءتارتىبىن رەتتەۋ بويىنشا بىرقاتار شارا قابىلداندى. ەندى اتا-انالار ءوز بالاسىنىڭ كەزەگىن كەز كەلگەن ۋاقىتتا ونلاين رەجىمىندە كورە الادى. بوساعان كەزدە ورىندار اۆتوماتتى تۇردە بولىنەدى. اتا-انالارعا بالاباقشانى وزدىگىنشە تاڭداۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى ازايتىلدى, – دەدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
مينيستر ورتا ءبىلىم بەرۋ باعىتىنا توقتالعاندا, بۇگىندە وقۋشىلاردىڭ 95%-ى جاڭا جۇيەگە كوشكەندىگىن, ال ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىنىڭ كوبى بۇل پروتسەستى 20-30 جىل بۇرىن باستاعانىن اتاپ ءوتتى.
– PISA زەرتتەۋى بويىنشا ءبىزدىڭ بالالاردىڭ فۋنكتسيونالدىعى تومەن, ياعني ولار كوپ بىلەدى, بىراق بىلىمدەرىن قولدانا المايدى. وسىعان بايلانىستى 2016 جىلدان باستاپ مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جاڭارتىلعان مازمۇن ەنگىزىلىپ جاتىر. بيىل قاناتقاقتى مەكتەپتەردە 1-4-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ وقۋ ناتيجەلەرىن اپروباتسيالاۋ جانە دياگنوستيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. ناتيجەلەر قاناتقاقتى مەكتەپتەردە ءبىلىم الاتىن وقۋشىلاردىڭ وقۋ جەتىستىكتەرى مەن كرەاتيۆتىلىك, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك, دامىعان ينتەللەكتكە يە بولۋ, سىني ويلاۋ, تانىمدىق قىزمەتتىڭ تۇراقتى موتيۆاتسياسى سياقتى پراكتيكاعا باعىتتالعان قۇزىرەتتىلىكتەرى بويىنشا باقىلاۋلاردان اسىپ تۇسەتىنىن كورسەتتى. سونداي-اق اۋىل جانە قالا مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى اراسىنداعى ايىرماشىلىقتىڭ ازايۋى بايقالادى, – دەدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
سونىمەن قاتار ۆەدومستۆو باسشىسى 2021 جىلى لاتىن قارپىنە كوشۋمەن قاتار احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ ادىستەمەسىنە نەگىزدەلگەن الىپپە ەنگىزىلەتىنىن ايتتى.
– مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا وقۋلىقتاردى ازىرلەۋ مەن ساراپتاۋ ءتاسىلىن وزگەرتتىك. رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە مۇعالىمدەر قوعامداستىعىمەن جانە ساراپشىلارمەن وقۋلىقتاردىڭ ماكەتىن تالقىلاۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ساراپتامانىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وقۋلىقتار اشىق پورتالدا ورنالاستىرىلادى. سونداي-اق اۆتورلار مەن ساراپشىلاردى وقىتۋ, وقۋلىقتارعا «جاسىرىن» شولۋ جاساۋ, ساراپشىلاردى سەرتيفيكاتتاۋ ۇيىمداستىرىلادى. بۇعان قوسا 1 قىركۇيەكتەن باستاپ EPUB فورماتىنداعى 1-10-سىنىپتارعا ارنالعان وقۋلىقتاردىڭ ەلەكتروندى نۇسقالارى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا ورنالاستىرىلدى. بۇل جاڭاشىلدىق ستۋدەنتتەرگە وقۋلىقتاردى ەلەكتروندى قۇرىلعىلار ارقىلى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە ستۋدەنتتەر پورتفوليوسىنىڭ سالماعىن جەڭىلدەتەدى. – دەدى مينيستر.
اسحات ايماعامبەتوۆ مۇعالىمدەردىڭ 94%-ى جاڭا جۇيە بويىنشا بىلىكتىلىگىن ارتتىرعانىن, «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» جاڭا زاڭ شەڭبەرىندە مەكتەپكە دەيىنگى, قوسىمشا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى پەداگوگتارىنىڭ ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىن تاپسىرىپ, اتتەستاتتاۋدان ءوتۋى قاراستىرىلعانىن ايتتى.
– ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىن كومپيۋتەرلىك رەجىمدە وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قاراشا ايىندا 70 مىڭعا جۋىق مۇعالىم تەستىلەۋدەن وتەدى. ولار وزدەرىنىڭ سۇراقتارى مەن جاۋاپتارىن كورۋگە, جىبەرىلگەن قاتەلىكتەردى تالداپ, دالەلدەرىمەن اپەللياتسياعا بەرۋگە مۇمكىندىك الادى. بولاشاقتا ءبىز ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىن تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. باسشىلىقتىڭ ارالاسۋىن بولدىرمايمىز. سوندىقتان ۇمىتكەر بىلىكتىلىك تەستىن وتكىزۋدىڭ ورنى, كۇنى مەن ۋاقىتىن ءوز بەتىنشە انىقتايدى, – دەدى ول.
مينيستر عىلىم سالاسىنداعى كورسەتكىشتەرگە دە توقتالدى. ول عىلىم سالاسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇمىس كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇرگىزىلەتىنىن, قازىر عىلىمي گرانتتارعا ءوتىنىم بەرۋ 65%-عا قىسقارعانىن, قازاقستاننىڭ ەڭ دامىعان ەلدەر قاتارىنا كىرۋى ءۇشىن ەكونوميكانىڭ جاڭا جوعارى تەحنولوگيالىق سالالارىن دامىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
مەكتەپتەگى «جۇيەسىزدىك» جۇيكە توزدىرادى
القالى جيىندا مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسىنان حاباردار بولعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارى اتالعان سالاداعى ماسەلەلەردىڭ تۇگەسىلمەگەنىن ايتىپ, مينيسترگە سۇراقتارىن قويدى. تۇيتكىلدى ساۋالداردىڭ دەنى ورتا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا قاتىستى بولدى. ايتالىق, دەپۋتات يۆان كليمەنكو اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ الشاقتىعىن ايتسا, سەرگەي سيمونوۆ بالالار دا, اتا-انالار دا مەكتەپتەردە قانداي جۇيەنىڭ ەنگىزىلىپ جاتقانىن تۇسىنبەي, شاتاسىپ جاتقانىن ءسوز قىلدى.
ال ناتاليا جۇمادىلداەۆا اپاتتىق مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋ ماسەلەلەرى قالاي شەشىلەتىنىن سۇراسا, بەكبولات تىلەۋحان ولقىلىعى كوپ وقۋلىقتار جايىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
– ءبىلىم سالاسىنان, ونىڭ ىشىندە ورتا بىلىمنەن ماڭىزدى ماسەلەنى كورىپ تۇرعانىم جوق. جاسىراتىنى جوق, ورتا بىلىمدەگى سوراقىلىق, وقۋلىق ماسەلەسى قوعامنىڭ تيتىعىنا ءتيىپ ءبىتتى. بالا تۇگىلى اتا-اناسى تۇسىنبەيتىن تاقىرىپ, شەشىلمەيتىن ەسەپ قوعام تاراپىنان قانداي سىنعا ۇشىراسا دا ءمىز باققان جۇيە جوق. مازاق پا, ەنجارلىق پا, ونى تۇسىنبەدىك. بىزدە كونستيتۋتسيا بويىنشا جالپى نەگىزگى ءبىلىم الۋ اقىسىز, بىراق جاقسىلاپ وقىتۋ ءۇشىن رەپەتيتور جالداۋعا ءماجبۇر بولامىز. بۇگىنگى ءبىلىم جۇيەسىن قاراپ وتىرساق, قۇردىمعا بەتتەپ بارا جاتىر. قاي جاعىنان كەلسەك تە, سىن كوتەرمەيدى. سوندىقتان جۇيەنى تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ كەرەك. وقۋلىق شىعارۋ جۇيەسىن, مۇعالىمدەر دايارلاۋدى قايتا قاراعان ءجون, – دەدى ماجىلىسمەن بەكبولات تىلەۋحان.
دەپۋتاتتاردىڭ كوتەرگەن ماسەلەلەرىنە مينيستر اسحات ايماعامبەتوۆپەن قاتار پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ جانە بىرقاتار سالالىق مينيسترلىك وكىلدەرى تۇسىنىكتەمە بەردى. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ماجىلىسمەندەردىڭ ساۋالدارىنا قاراي بايانداماسىنداعى ماعلۇماتتارعا قوسىمشا ءبىراز دەرەكتى كەلتىردى.
