قوعام • 21 قازان، 2019

جازۋدىڭ ماشاقاتى

69 رەتكورسەتىلدى

قارا جولعا تۇسكەن ءىز كوپ. ءبىر ءىزدىڭ ءۇستىن ءبىر ءىز تاپتاپ جاتىر. جۇرەكتەگى قايرات، جانارداعى ءۇمىت اركىمدى ءار ساققا جەتەلەيدى. دىتتەگەنىنە بىرەۋ جەتەر، بىرەۋ جەتپەس. الىمساقتان زاڭدىلىق – وسى.

قۇبىلمالى ومىردە پەندەسىنىڭ (جازۋشىنىڭ) تاڭدايىنا ءمولدىر ءسوز  قۇيىپ، كوكىرەگىنە ءبىر ۋىس تالانتتى  مەنشىكتەپ بەرگەن جال­عىز جاراتقاننىڭ قۇدىرەتى نەتكەن شەكسىز. جازۋشى – تالانت بولعاندا، ونىڭ جازعانى – ونەر. جالپىلاما ايتۋدان اۋلاقپىز: «شيمايلاعاننىڭ ءبارى شەدەۆر ەمەس» جانە قاعازعا تۇسكەن «شيمايدىڭ» ءبارىن شىن تالانتتىڭ شىعارماسى دەمەسىمىز تاعى انىق. وتكەن ۋاقىت جازۋدا قارا تەرگە تۇسكەن قالامگەردىڭ ءبارىن شىڭعا شىعارعان جوق. ءبىرىن بىلسەك، ءبىرىن شىرامىتامىز. ۋاقىتتىڭ سۇزگىسىنەن ءوتۋ اسا قيىن بولعانىمەن، قالا­مىن سايلاپ، قايرات-جىگە­رىن جيىپ كەلگەن ءار جۇرەككە ادە­بيەتتە ورىن بار. الايدا كوپتىڭ اراسىندا ءجۇرىپ، ولارعا ۇقساماۋ – ءبىز ايتقانداي، ءسىز ويلاعانداي وڭ جامباسقا كەلەر ءىس ەمەس. جازۋداعى جالعىز بي-قوجا – ءوزىڭىز. اق قاعازدىڭ بەتىنە وي قازانىڭىزدان نە تۇ­سىرسەڭىز دە پاتشا كوڭىلىڭىز بەن عازيز جۇرەگىڭىزدىڭ قالاۋى. تەك ۋاقىتىن ءبولىپ وقىعان وقىر­مان­نىڭ تۇيسىگىنە ادامدىق قاسيەت­تىڭ قىلداي ساۋلەسىن تۇسىرە الساڭىز بولعانداي-اق. 

«بولعانداي-اق» دەپ ەش تول­قۋسىز، كۇمىلجۋسىز، اۋىزعا جە­ڭىل بولعان سوڭ، وپ-وڭاي ايت­قانىمىزبەن، وسى ءبىر اسىل ونەردە كەۋدەسىنە جان ءبىتىرىپ، ءسوز ايتۋ، وي قارماپ، قيۋى كەلىسكەن وقيعا قۇراۋ، شىعارمانىڭ ءون بويىنان ءومىردى، تىرشىلىكتى كورسەتە الۋ استە قيىن ءھام مەحناتتى جۇمىس. جايشىلىقتا تۋعان ويدى قانىن سورعالاتىپ قاعازعا ءتۇسىرۋ، سىزدىقتاتىپ بايانداۋ، تاعىسىن تاعىلار حاقىندا تۋرا ءسوزدى كەسىپ ايتۋ مۇمكىن ەمەس ءھام وعان قاۋقار دا جەتپەيدى. جازۋدىڭ ازابىن وقىعان ادام ەمەس، جازعان ادام تۇسىنسە كەرەك. جاقسى شىعار­مانىڭ شەتى كورىنسە، ءبىر دەممەن وقىپ شىعۋعا اسىعاتىن ءبىز – جازۋشىنىڭ وي ەڭبەگىن اسا ءبىر ىقىلاسپەن سەزىنە بەرمەيمىز. كىرپيازدىعىمىز تاعى بار. وعان بەلگىلى ءبىر دارەجەدەگى ەگويزمدى قوسىڭىز. ءاماندا تەك كلاسسيكا وقىعىمىز كەلەدى. راحاتقا بەرگىسىز لاززاتقا بولەنىپ، كوركەم شىعارمادان اسەر الساق دەيمىز. الاكوڭىل كۇيىمىزدى كىتاپتان تاۋىپ، قۇشاق ايقاسا قاۋىشساق، قۇدايدىڭ بەرگەنى دەرسىڭ. كو­ڭىلدىڭ جىرتىعىن جاماپ، داتكە قۋات ەتەرلىك جۇرەككە جىلى دۇ­نيە ىزدەپ، ءۇمىتىڭ اقتالسا، قانەكي. ادامنىڭ جان-داۋاسىن كوركەم شىعارمادان ىزدەپ، جەر بەتىندەگى بارشا ءلاززات اتاۋلىدان جالىعىپ، باز كەشىپ، ءتۇبى جۇلما-جۇلما كوڭىلىن ارقالاپ، كىتاپتىڭ الدىنا كەلۋى – كوزىن ءھام كوڭىلىن تويدىراتىن ادەبيەتتىڭ قۇدىرەتى. وسى قۇدىرەتكە باس يگەننەن بولار، وقىرماننىڭ تالعامى الاسارعان ەمەس. الىمساقتان بيىك قالپىندا. جازۋدىڭ مەحناتىن تۇسىنە المادىڭ دەپ ولاردى تاعى كىنالاي المايسىز. وقىرمان كلاسسيكا وقىعىسى كەلەدى جانە ونىسى زاڭدى. سودان بولار، اقىننىڭ بارىنەن ابايدى، جازۋشىنىڭ دەنىنەن اۋەزوۆتى ىزدەيمىز. ارا-تۇرا تولستويدىڭ تالانتى مەن دوستوەۆسكيدىڭ دارىنىن ساعىنىپ قويامىز. ولەڭدى «تاقپاق»، اقىندى «اقىنسىماق»، جازۋشىنى «قاتارداعى جاۋىنگەر» دەپ كەلەكە ەتەتىنىمىزدىڭ دە توركىنى الىس ەمەس. سۋىق اقىلمەن قاراساق، جازۋدان اسقان اۋىر قىزمەت جوق. جازۋدىڭ بار ازابىن تارتىپ، توقپاعىن جەيتىن جازۋشى عانا. قاسيەتتى جازۋ پاي­دا بولعالى ادەبيەتتىڭ قارا تاقتاسىنا قانشاما مىڭ-ميلليون قالامگەردىڭ ءىزى ءتۇستى. ءبارى شاما-شارقىنشا، قاداري-حالىنشە جازىپ باقتى. وكىنىشتىسى سول، بالكىم ءادىلى بولار، ۋاقىت سۇزگىسىنەن «جازا الامىن» دەگەننىڭ ءبارى وتكەن جوق. كىم قاي عاسىردا ءومىر ءسۇردى – سول ءداۋىردىڭ جىلناماسىندا قالىپ قويدى. اراسىندا شىن تالانتى دا، كەم تالانتى دا بار. ۋاقىتقا ايتار ءۋاجىمىز بولعانىمەن، ءسوزىمىز قازاقتىڭ قالىڭ ساحاراسىنا ءسىڭىپ كەتەرىن بىلگەن سوڭ، ىشتەن تىنامىز.

ءسوز ونەرىنە يمەنە كىرىپ، تالابى مەن تالانتىن توعىستىرىپ، جازۋعا بار قىزىق ءومىرىن سار­قىعان، «اردىڭ ىسىنە» بالاعان مەحناتتى جۇمىسىن ار سوتىنا سالىپ، جازۋىنا ادال جازۋشى بولىپ ءومىر ءسۇرۋ – جانكەشتىلىك. تاعدىر تالەيى جازۋعا بۇيىرتقان سوڭ، قاشىپ كەتۋىم جوق. كور­كەم سوزگە دەگەن ىستىق پەيىل، باعىتسىز ءۇمىت جازۋعا وتىر­عى­زادى. مىنە، وسى ساتتەن جازۋ­شىلىقتىڭ ءتاتتى ازابىنا ەنگەن قالامگەر ءوزىنىڭ ادەبيەت جاساپ جۇرگەنىن دە بايقامايدى. ويى مەن ويى تالاسىپ، ءبىرىن-ءبىرى توپەلەپ، شىعارعا ساڭىلاۋ تاپپاي، نە قاعازعا تۇسپەي، نە سانادان جوعالماي جازۋشىنى ىشتەي ازاپقا سالار جازۋدىڭ ماشاقاتى تاعى بار. وسىندايدا جازۋشىنىڭ ەڭبەگى ەڭبەك-اق دەيسىڭ. مەحناتى اۋىر وي ەڭبەگىنەن تۋعان جاقسى شى­عارمانىڭ ەلەنبەۋى، ءتىپتى وقىلماۋى، اۆتورى سۋرەتكەر بولا تۇرا بەيمالىم كۇيدە قا­لا بەرۋى ۇلكەن قاسىرەت. ەڭ­بەگىڭ ەش بولىپ، ءتۇۋ جۇرەك تۇك­پىرىنەن تول­قىپ، تولعاتىپ شىققان شىعار­ماڭ توپىراققا قۇيعان سۋداي ءسىڭىپ كەتە بارادى. ادەبيەتتە ادىلەتتىلىكتىڭ ءاماندا بولاتىنىنا وسى ساتتە كۇمان­داناسىڭ. سانادا بەيمازا ءبىر ساۋال تۋادى: ۇلارداي شۋلاعان ويىن ءتۇن كۇزەتىپ، كۇن تۇزەتكەن قالامگەر ەڭبەگىنىڭ وقىرمان الدىندا ەشتەڭەگە تاتىماي قالۋىنىڭ وبالى كىمگە؟..

جازۋ ەڭبەگىنىڭ مىڭ سان ماشاقاتىن وتكەرگەن ءار قالامگەر ادەبيەتتىڭ عانيبەتىن كورسە ەكەن دەيسىڭ. ال ۇيىرگە ءدۇبىر قوسۋ­شىلار ءاماندا بولعان. بۇ­گىنگى ەسەپسىز شىعىپ جاتقان كىتاپ­تار سونىڭ دالەلى. تەك وسى كوپ «كوركەم» شىعارمالاردىڭ اسەرىنەن جاقسى مەن جاماننىڭ اراجىگىن ءھام ولشەمىن بىلمەي قالماساق بولعانى.

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 16

رۋحانيات • كەشە

اقىنعا ارنالعان كۇن

رۋحانيات • كەشە

باسپانامەن قامتيتىن باستى قۇجات

باعدارلامالار • كەشە

بولمىسى ءبۇتىن باعاەۆ

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار