سۋرەتكە تۇسىرگەن ەرلان ومار,«ەQ»
ءىس-شاراعا قاتىسقان اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ قاتىسۋشىلارعا ساتتىلىك تىلەپ, قوعامدا ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىمنىڭ بولۋى مەملەكەت ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم بىزگە بەرىلگەن باق قانا ەمەس, بۇل – حالقىمىزدىڭ كوپجىلدىق جاسامپاز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى, كەز كەلگەن قاتەرلەردەن قورعاۋىمىز ءتيىس بايلىق پەن قۇندىلىعىمىز», دەدى د.اباەۆ.
سونداي-اق جيىندا جاستار الەۋمەتتىك جەلىلەردە, جابىق كەزدەسۋلەردە, ميتينگتەردە, ۋاعىزدا ايتىلاتىن تەرىس پيعىلدى مالىمەتتەر مەن شىن اقپاراتتىڭ اراجىگىن اجىراتا الماۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلدى. ناتيجەسىندە قوعامدا ەتنوستىق قاقتىعىستار, تەرىس ءدىني اعىمعا ىلەسىپ كەتكەن جۇزدەگەن وتباسىلار مەن قاراپايىم ادامداردىڭ ومىرىنە قاۋىپ توندىرەتىن تەررورلىق ارەكەتتەر پايدا بولادى.
سونداي-اق شاراعا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ, ءدىني جانە عىلىمي قاۋىمداستىق پەن جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جيىنعا كەلگەن كومپوزيتور, قوعام قايراتكەرى تولەگەن مۇحامەدجانوۆ قاتىسۋشىلارمەن اتاۋلى كۇننىڭ پايدا بولۋ تاريحىمەن ءبولىستى. «مۇنداي مەرەكەنى اتاپ وتۋگە العاش رەت اقش-تىڭ چيكاگو قالاسىندا 100 جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن تالپىنىس جاسالعان. ودان كەيىن كەڭەس داۋىرىندە ماسكەۋ قالاسىندا قولعا الىندى. كەيىنىرەك وتىرىستاردىڭ بىرىندە قازاقستاندا وتكىزۋ تۋرالى وي تاستادىم. الايدا بۇل مەرەكەنى ەلىمىزدە اتاپ وتۋگە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتان قارسى ەمەسپىن دەگەن جازباشا كەلىسىم الىپ كەلۋىڭ كەرەك دەگەن جاۋاپ الدىم. وسىلايشا مەن الماتىدا اتاقتى قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ قولىن جيناپ, ەلباسىنىڭ اتىنا حات جولدادىم. ناتيجەسىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كەلىسىمىن الىپ, ماسكەۋگە اتتاندىم. بۇل يدەيا ەلىمىزدە العاش رەت تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسقانىن تولىق ايتا الامىن», دەدى ت.مۇحامەدجانوۆ. سونداي-اق 1992 جىلدان باستاپ بۇل مەرەكە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە قولداۋ تاۋىپ, جىل سايىن ونىڭ اياسىندا ءتۇرلى شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, مەكتەپتەردە, ءدىني بىرلەستىكتەردە, قوعامدىق ۇيىمداردا كەڭىنەن اتاپ وتىلەدى. «مۇنىڭ سەبەبى, ادامدار رۋحاني كەلىسىم – مەملەكەت قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى ىرگەتاسى ەكەنىنە سەنەدى جانە ءوزارا كەلىسىمسىز, بەيبىتشىلىكسىز تابىستى ەل بولۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن بىلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى كومپوزيتور.
قوعامداعى رۋحاني كەلىسىمدى ساقتاۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى جانە وسى ميسسيانى ورىنداۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءرولى تۋرالى ۇيىم توراعاسىنىڭ ورىنباسارى يۋسۋپ كەليگوۆ باياندادى. «ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا ايتقانداي, كەلىسىم, بىرلىك پەن ءوزارا تۇسىنىستىك ءارى قاراي دامۋىمىزعا كەپىلدىك بەرەدى. ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم وسىنداي از ۋاقىت ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم, ەكونوميكا جانە الەۋمەتتىك سالالارىندا ۇلكەن جۇمىس اتقارۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەلىمىزدەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ساياساتىن شيرەك عاسىر بويى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. كوپەتنوستىق پەن كوپدىندىلىك – ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ۇلكەن بايلىعى, قوعامىمىزدىڭ باستى قۇندىلىعى», دەدى يۋ. كەليگوۆ.
شارا مودەراتورى, نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقتيار ماكەن قازاقستاننىڭ بۇگىنگى قول جەتكىزگەن ماڭىزدى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – قازىرگى قازاق قوعامىنداعى ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىمگە نەگىزدەلگەن الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق «بارلىق قازاقستاندىقتاردى ءبىرتۇتاس ۇلتقا بىرىكتىرەتىن نەگىز – ەلباسىنىڭ بارلىق ەتنوستار مەن دىندەرگە تەڭ مۇمكىندىك بەرەتىن زايىرلى مەملەكەت قۇرۋ باعىتى», دەدى ول.
قاتىسۋشىلار جيىن بارىسىندا ەلىمىزدەگى بارلىق ءدىني بىرلەستىكتەر ۇسىنعان ارنايى كورمەنى تاماشالاپ, اتالعان تاقىرىپتا ءوز پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. ارنايى قوناقتار قاتارىندا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, نايب مۋفتي ناۋرىزباي وتپەنوۆ, قازاقستانداعى پراۆوسلاۆ شىركەۋى ۋسپەن كافەدرالدى سوبورىنىڭ پروتويەرەيى دميتري بايدەك, قازاقستانداعى ەۆانگەليا-ليۋتەران شىركەۋىنىڭ باسشىسى, ارحيەپيسكوپ يۋري نوۆگورودوۆ جانە وزگە دە ءدىني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى بولدى.
جينالعاندار حالىق اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك, راقىمشىلدىق پەن جاقىنىنا كومەك كورسەتۋگە دەگەن ىزگى نيەتتىڭ بولۋى ماڭىزدى ەكەنىنە ءبىراۋىزدان كەلىستى. سونىمەن قاتار شاراعا كەلگەن جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى Jas Otan جاستار قاناتىنىڭ توراعاسى داۋلەت كارىبەك پەن اسسامبلەيانىڭ «جاڭعىرۋ جولى» رەسپۋبليكالىق جاستار قوزعالىسىنىڭ ورىنباسارى, «جاراسىم» جاستار ۇيىمىنىڭ توراعاسى تيمۋر دجۋمۋرباەۆ جاستاردىڭ بويىنا كەلىسىم مەن بەيبىتشىلىك تۇسىنىكتەرىن قازىردەن باستاپ قالىپتاستىرۋ جولعا قويىلعانىن مالىمدەدى.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 18 ءدىني كونفەسسيا مەن 130-عا جۋىق ەتنوس وكىلدەرى ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. ەلىمىزدە مەشىت, شىركەۋ, عيباداتحانالاردىڭ سانى 3541-گە جەتسە, 3720 ءدىني بىرلەستىك بار ەكەن. وسىلايشا قازاقستان بارشا الەمگە ۇلتتار مەن ءتۇرلى ءدىني كوزقاراستاعى ادامدار اراسىنداعى دوستىق, كەلىسىم مەن بەيبىتشىلىكتىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر.
