رۋحانيات • 11 قازان، 2019

اكە مەن بالا اراسىنداعى بايلانىس قانداي؟

1380 رەت كورسەتىلدى

بۇگىنگى تاڭدا قوعامدا اكە مەن بالا اراسىنداعى بايلانىستىڭ باسەڭدەي تۇسكەندەي جايى بايقالادى. اكە تاربيەسى بالا ءۇشىن ارقاشان ماڭىزدى ءھام بالانىڭ بولاشاعىنا دا نەگىزگى باعدار بولماق.

بىراق قوعامداعى اكە مەن بالا قاتىناسىنىڭ قانشالىقتى دارەجەدە ەكەنىن انىقتاي قويۋ قيىن. سەبەبى ءاربىر وتباسىندا اكەنىڭ ءرولى ارقالاي. الايدا اكە مەن بالا اراسىنداعى بايلانىستىڭ بەكي تۇسۋىنە بەلگىلى ءبىر دارەجەدە بالانىڭ دا ۇلەسىنىڭ بار ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك دەر ەدىك. راسىندا دا قازىرگى كەزدە قاجەتتى، قاجەتسىز اقپاراتتىڭ ءبارى دە بالا ساناسىنا عالامتور ارقىلى سىڭۋدە. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ارقايسىسىندا ۇيالى تەلەفون بار. مۇندا ەڭ ءبىرىنشى ماسەلە بالا وزىنە قاجەتتى اقپاراتتى تۇيسىگىمەن ءتۇسىنۋ ارقىلى قابىلداۋ كەرەك. اكە مەن بالانىڭ اراسىنداعى بايلانىستىڭ دا كەرى كەتۋىنە مۇنىڭ اسەرىنىڭ بولماي قويماسى انىق.

جالپى، اكە مەن بالا اراسىنداعى بايلانىستىڭ بەكي تۇسۋىنە بالانىڭ اناسىنىڭ دا قوساتىن ۇلەسى از ەمەس. ماسەلەن، قۇنانباي مەن اباي اراسىنداعى عاجاپ بايلانىس قارا ورمان قازاققا ءمالىم. قۇنانبايداي اكەنىڭ سىنشىلدىعى مەن قاتالدىعىنىڭ وزىنەن بالاعا دەگەن مەيىرىم كورىنەدى. ال جاس اباي وقۋدان اۋىلىنا كەلگەندە اۋەلى اناسى ۇلجانعا امانداسپاق بولعاندا، ۇلجان انانىڭ بالاسىنا اكەسى قۇنانبايمەن ءبىرىنشى امانداسۋى كەرەكتىگىن ايتۋى دا ءومىردىڭ ۇلى ساباقتارى بولسا كەرەك. بۇگىنگى تاڭدا ۇلتىمىز ءۇشىن وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ وزەگىن جوعالتپاۋ بولىپ وتىر. بۇل ارقىلى ۇرپاقتىڭ بويىنا تەكتىلىكتىڭ تامىر تارتاتىنى دا شىندىق. جۋىردا عانا تاراز مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە اعا بۋىن مەن جاستاردىڭ اراسىنداعى بايلانىستىڭ السىرەۋىنە جول بەرمەۋ جانە ورتاق ماسەلەلەردەن شىعۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋ ماقساتىندا «اكەلەر مەن بالالار» اتتى اشىق اڭگىمە الاڭى وتكەن ەدى. راسىندا دا اكە مەن بالا اراسىنداعى ءاربىر ءسات، ءاربىر ديالوگ بۇگىن قارىم-قاتىناسقا بايلانىستى بولسا، كەيىن مىنەز بەن ۇستانىمعا اينالۋى مۇمكىن. ال ءبارىنىڭ جيىنتىعى تاعدىرعا اينالاتىنىن ءتۇسىنۋ قيىن ەمەس. بۇل رەتتە جازۋشى-دراماتۋرگ ەلەن ءالىمجان جاستاردى جولدان تايدىراتىن ق ۇلىق اشكوزدىك پەن قۇلقىن ەكەنىن دە ايتادى. ياعني سول ارقىلى وزىمبىلەمدىككە ۇرىنۋ دا اكە سوزىنە قۇلاق اسۋدان قالۋعا الىپ كەلەدى. سوندىقتان دا اكە بالاعا بوس اقىل ايتقاننان گورى، ونى ىسىمەن دالەلدەۋ كەرەكتىگىن دە جەتكىزدى. ال دراماتۋرگ بولات بەكجانوۆ بالا ءبارىبىر اكەنىڭ ىزىمەن جۇرە المايتىنىن، ءومىردىڭ ءتۇرلى سوقپاقتارى ونى باسقا جولعا بۇرىپ اكەتۋى ىقتيمال ەكەنىن اڭگىمەلەدى.

ايگىلى ازىرەت ءالىنىڭ «بالانى وزىمدەي بول دەپ ەمەس، وزىمدەي بولما دەپ ۇيرەت» دەگەنىندە دە كوپ سىر جاتقان بولسا كەرەك. كەمشىلىكسىز پەندە جوق. شىنى كەرەك، قازىرگى كەزدە قوعامدا ماسىلدىقتىڭ دا بەلەڭ الىپ بارا جاتقانى بەلگىلى. بالانى ادال ەڭبەككە باۋلۋدىڭ دا بەرەكەسى كەتىپ بارا جاتقانداي. قازىرگى كەزدە مەملەكەتتەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋ ءۇشىن تابىسىن جاسىرۋ سياقتى كەلەڭسىزدىكتەردىڭ دە كوپتەپ ورىن الۋى وسىنىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. مۇنداي كورىنىستەردىڭ ءبارى دە بالانىڭ پسيحولوگياسىنا اسەر ەتپەي قويمايتىنى انىق. اكەنىڭ ءاربىر ءىسى بالاعا باعىت بولاتىنىن ۇمىتپاۋدىڭ دا ماڭىزدىلىعى جوعارى. «ىقىلىم زامانداردان بەرى جالعاسىن تاۋىپ كەلە جاتقان اكەلەر مەن بالالار اراقاتىناسى ءالى كۇنگە وزەكتى. اكە مەن بالانىڭ اراسىندا وربىگەن ونەگەلى تاربيەنىڭ ءاربىر قازاقتىڭ وتباسىندا كورىنىس تابۋىن تىلەيمىن»، دەيدى تاراز مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى، فيلولوگ عالىم سەيسەكۇل يسماتوۆا.

«اكە – اسقار تاۋ» دەيمىز. بالانى جاعاداعى قۇراققا تەڭەيمىز. بۇگىندە جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان جاس قۇراقتىڭ بوي تۇزەيتىن نەگىزگى قۇبىلاسى سول اسقار تاۋى بولعانى دۇرىس-اق. دەي تۇرعانمەن، ءومىردىڭ ءتۇرلى وتكەلدەرى ارقىلى بالا بويىندا قالىپتاساتىن مىنەز بەن ارەكەت اكەنىڭ تاربيەسىنەن الىستاتپاسا دەيسىڭ...

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تسيرك - الەم نازارىندا

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار