ءوزارا سەنىمنىڭ نەگىزى – باۋىرلاستىق

قوعام • 11 قازان، 2019

وزارا سەنىمنىڭ نەگىزى – باۋىرلاستىق

29 رەتكورسەتىلدى

ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ، حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى بىرلەسكەن ءىس-قيمىلداردى ۋاقىت تالابىنا ساي ورىستەتۋ ايماقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن، تۇراقتىلىعى مەن ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋدە اسا ماڭىزدى. ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ تۇرىكمەنستانعا ساپارى قارساڭىندا وسى ەلمەن اراداعى ىنتىماقتاستىققا شولۋ جاساعاندى ءجون كوردىك.

قازاقستاندى تۇرىكمەن­؛ستان­؛مەن ەرتەدەن قالىپتاسقان تاتۋ كورشىلىك جانە باۋىرلاستىق قاتىناستار تىعىز بايلانىستىرىپ كەلەدى. بۇل بايلانىس اسىرەسە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جاڭا مازمۇندا، جاڭا سيپاتتا دامي ءتۇستى.

تۇڭعىش پرەزيدەنت &ndash؛ ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان مەن تۇرىك­؛مەنستاننىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىن دامىتىپ، وسى باعىتتاعى نەگىزگى باسىم­؛دىقتاردى ايقىنداپ بەرۋى ناتيجەسىندە ەكى ەل سەنىمدى سەرىكتەس، ۇستانىمى ءبىر وداقتاس مەملەكەتتەرگە اينالدى.

سىرتقى ساياسات سالاسىندا، سونىڭ ىشىندە ءبىر-بىرىنىڭ حالىقارالىق باستامالارىن قولداۋ ىسىندە ەكى جاقتىڭ دا كىبىرتىكتەگەن كەزى جوق. وسى ارادا ايتا كەتەيىك، قاۋىپسىزدىك، قاقتىعىستاردى بەيبىت جولمەن شەشۋ سىندى كۇن تارتى­؛بىندە تۇرعان ايماقتىق جانە حالىق­؛ارالىق ماسەلەلەر جونىندە قوس تاراپتىڭ ۇستانىمى ساي­؛كەس كەلەدى. قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولعان كەزدە ەلىمىزدىڭ بارلىق باستامالارىنا رەسمي اشعابات قولداۋ ءبىلدىردى.

بۇگىندە قازاقستان-تۇرىك­؛مەنستان قاتىناستارىندا ەكو­؛نوميكالىق سالانىڭ الار ورنى بولەك. اسىرەسە كولىك-ترانزيت جانە ەنەرگەتيكا باعىتتارى بويىنشا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق دامىپ كەلەدى. وسى ورايدا ءوزارا ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتە تۇسۋدە باسقا دا سالالاردىڭ زور پەرسپەكتيۆاسى بار ەكەنىن، ازىرگە بۇل باعىتتا ىزدەنۋدىڭ قاجەتتىگىن ايتا كەتكەنىمىز ورىندى.

ەكى مەملەكەتتىڭ بىرلەسىپ ىسكە اسىر­؛عان تابىستى جوبا­؛لارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەلىمىزدەن تۇرىكمەنستانعا، ودان ءارى يرانعا جول تارتاتىن تەمىر جول جەلىسىن ايتۋعا بولادى. ءۇش ەل اۋماعى ارقىلى وتەتىن قازاقستان-تۇرىكمەنستان «؛وزەن &ndash؛ بەرەكەت &ndash؛ گورگان»؛ تەمىرجول ۋچاس­؛كەسىنىڭ اشىلۋى ماڭعىستاۋ ايماعىن كاسپيي تەڭىزىنە جانە وڭتۇستىك تەڭىزدەرگە شىعۋىن قامتاماسىز ەتەتىن وڭىرگە اي­؛نالۋعا مۇمكىندىك بەردى.

ەكى ەل اراسىندا تىكەلەي تەمىرجول قاتىناسىنىڭ بولۋى جۇك اينالىمىنىڭ مەرزى­؛مىن قىسقارتىپ، جۇك تاسى­؛مالىنداعى باسەكەلەستىكتە تيىمدىلىگىن كورسەتۋدە. بۇل ىس­؛كەرلىك بەلسەندىلىكتى ارتتىرىپ، ناتيجەسىندە ەل ءال-اۋقا­؛تىنىڭ ارتۋىنا يگى ىقپالىن تيگىزەدى.

الەمدىك ساۋدانىڭ باعىتى، الەۋەتتى ءوندىرىس يگىلىكتەرىنىڭ ازياعا قاراي بەت بۇرۋى بۇگىندە ازيا قۇرلىعىنداعى نا­؛رىقتىڭ ءمان-ماڭىزىن ارتتىردى. بۇل نارىقتى باسقالارعا قولجەتىمدى ەتۋدە كولىك-ترانزيت سالاسىنىڭ ورنى ەرەكشە. قازاقستان مەن تۇرىكمەنستان مۇحيتقا تىكە شىعا المايتىن مەملەكەتتەر بولعاندىقتان، جاڭا مۇمكىندىكتەردى ىزدەستىرگەنى قۇپتارلىق ءىس.

قازاقستان مەن تۇرىكمەنستان اراسىن­؛داعى تەمىرجول قاتىناسى كاسىپورىندار ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىپ وتىرعا­؛نىن دا ەسكە سالا كەتەيىك.

بىز ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن كاسپيي ايماعىن قارا تەڭىز وڭىرىمەن، كاۆكاز ماڭى مەملەكەتتەرىمەن بىرىكتىرەتىن ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ پايدا بولۋى ەلىمىزدىڭ ءورىسىن كەڭەيتەتىنىن دە ۇمىتپا­؛عانى­؛مىز ءجون.

ەكى ەل قاتىسقان بىرلەسكەن حالىق­؛ارا­؛لىق جوبالاردىڭ قاتارىندا تۇرىك­؛مەنستان &ndash؛ قازاقستان &ndash؛ وزبەكستان &ndash؛ قىتاي گاز قۇبىرى دا بار. سونىمەن قاتار ورتالىق ازياداعى شەكارالاس وزەن­؛­؛دەردىڭ سۋ رەسۋرستارىن ورتاق يگى­؛لىككە پايدالانۋ ىسىنە قاتىستى دا ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك قالىپتاسقان.

قازىرگى تاڭدا ەكونوميكالىق ىن­؛تىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا ەكى­؛جاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ نە­؛گىزگى مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋدا. تاراپتار شارت-قۇ­؛قىقتىق بازانى جەتىلدىرۋگە، كاسىپورىنداردىڭ ەكى ەلدەگى ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا قاتىسۋىنا نازار اۋدارۋدا. وسى ورايدا قازاقستان مەن تۇرىكمەنستان اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك تۋرالى شارت­؛تىڭ، قازاقستان-تۇرىكمەنستان مەملە­؛كەتتىك شەكاراسىن بەلگىلەۋ تۋرالى كە­؛لىسىم وتە قۇندى. قازاقستان ور­؛تالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىن­؛دە العاشقى بولىپ تۇرىك­؛مەنستانمەن وسىنداي شارتقا قول قويعان-دى.

تەك كاسپيي ماڭى ەلدەرىنە عانا ەمەس، حالىقارالىق قوعامداستىق ءۇشىن دە وزەكتى بولىپ كەلگەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى &ndash؛ كاسپيي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن انىقتاۋ ىسىنە قاتىستى بولعان كەلىسسوزدەردە اتالعان ەكى مەملەكەت ورتاق مۇددە ورايىندا بىرلەسە قيمىلداپ، كاسپيي كونۆەنسياسىنىڭ قابىل­؛دانۋىنا زور ۇلەس قوستى. بۇل دا ءوز كەزەگىندە قازاق­؛ستان-تۇرىكمەنستان ىنتى­؛ماق­؛تاستىعىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتتى.

قازىرگى تاڭدا ساۋدا-ەكونو­؛ميكالىق قاتىناستى ودان ءارى كەڭەيتۋگە ۇلكەن ءمان بەرىلۋدە. ەكى ەلدىڭ ۇكىمەتتەرى ءوزارا ساۋدا قاتىناسى كولەمىن ەداۋىر ۇلعايت­؛تى. اراداعى ساۋدا قاتىناسىندا كولىك-ترانزيت، ەنەرگەتيكا، اۋىل شارۋا­؛شىلىعى، ماشينا جاساۋ، تەمىر جول كولىگى ماشيناسىن جاساۋعا قاجەتتى ونىمدەردى جەتكىزۋگە اسكەري-تەحنيكالىق جانە اەروعارىشتىق سالاعا با­؛سىمدىق بەرىلۋدە.

سونىمەن قاتار وڭىرلىك ينفراقۇ­؛رىلىمدىق جوبالاردى قارقىندى دامىتۋعا كوڭىل اۋدارۋ ماڭىزدى. بۇل باعىتتا ءالى قولعا الىنباعان شارۋالار، مۇمكىندىكتەر بارشىلىق. ماسەلەن، سولتۇستىك &ndash؛ وڭتۇستىك جاڭا تەمىر جول ءدالىزى ارقىلى جۇك اعىندارىن رەسەي، قىتاي، ازيا-تىنىق مۇحيت وڭىرىنە، پارسى شىعاناعىنا شىعارۋ مۇمكىندىگىن ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت. وڭىردەگى ساۋدا بايلانىسىن دامىتۋعا باعىتتالعان قولايلى تاريفتىك جەڭىلدىكتەر بار. ايتا كەتەيىك، 2018 جىل­؛عى قاڭتاردا ەكسپورتتىق-يمپورت­؛تىق تاسىمال كولەمى 2017 جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە ارتقان.

تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت، ەكى ەلدىڭ شەكارالاس ورنالاسقان ايماقتارىنىڭ ارىپتەستىك الە­؛ۋەتىن كۇشەيتۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەك ەمەس. ماسەلەن، ەلىمىز­؛دىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى مەن تۇ­؛رىكمەنستاننىڭ بالقان ءۋالايا­؛تىنىڭ ۇقساس تۇستارى كوپ. بۇل ايماقتار قۇرلىق ارقىلى دا، تەڭىز ارقىلى دا شەكتەسەدى. ولاردا مۇناي-گاز جانە حيميا ونەركاسىبى جاقسى وركەندەگەن ءارى ەكەۋى دە كولىك-لوگيستيكالىق حاب بولىپ تابىلادى. قوس ءوڭىردى تەڭىز، تەمىرجول جانە اۆتوكولىك جولدارى بايلانىستىرادى. كورشى ايماقتار اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2017 جىلى 4،5 ميلليون دوللاردان اسقان. بۇگىندە ماڭعىستاۋدا تۇرىكمەن كاسىپكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرنەشە بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ سانى الداعى ۋاقىتتا وسە تۇسەدى دەپ كۇتىلۋدە.

قالاي دەگەندە دە ەكىجاقتى ارىپتەستىكتىڭ قالىپتاسقان ءۇردىسىن ودان ءارى ساباقتاستىرا جالعاستىرۋ قاجەتتىگى انىق. بۇل ورايدا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تۇرىكمەنستانعا جاساعان ساپارى بارىسىندا الداعى ۋاقىتتا قولعا الىنۋى ءتيىس ءتيىمدى كوپتەگەن شاراعا، سونىڭ ىشىندە اراداعى تاۋار اينالىمى كولەمىن ۇلعايتۋعا نازار اۋدارىلادى دەپ ويلايمىز.

باننەر
سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى №4

رۋحانيات • بۇگىن، 12:12

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەرعالي باقاش

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:07

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ماقسات مالىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:04

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەسبولات ايدابوسىن

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:01

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ءنازيرا جارىمبەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 11:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الماز مىرزاحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 11:27

الماتى ەلىمىزدىڭ مادەني ورتالىعى

قازاقستان • بۇگىن، 10:10

جاڭاوزەندە «باستا» فورۋمى ءوتتى

ايماقتار • بۇگىن، 10:04

«التىن بۋتسا» يەسى اتاندى

سپورت • بۇگىن، 09:52

تاعى وۆەرتايمدا ۇتىلدى

حوككەي • بۇگىن، 09:50

جانيانىڭ جۇلدىزى جارقىرادى

رۋحانيات • بۇگىن، 09:49

تىلسىم ونەردىڭ تالىمگەرى

رۋحانيات • بۇگىن، 09:41

ماسكەۋدە شىققان ءماندى شىعارما

ادەبيەت • بۇگىن، 09:26

جاقسىم

رۋحانيات • بۇگىن، 09:24

جول ۇستىندە بوساندى

قازاقستان • بۇگىن، 09:19

ساباقتاستىق ءھام ساپاسىزدىق

رۋحانيات • بۇگىن، 09:12

يگەرىلمەگەن رەزەرۆتەر كوپ

قازاقستان • بۇگىن، 09:04

ەلى قولداعان قۇندى قۇجات

قازاقستان • بۇگىن، 09:02

دامۋدىڭ ساپالى كەزەڭى

قازاقستان • بۇگىن، 09:01

حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت

قازاقستان • بۇگىن، 08:57

تۇرار تۋرالى تولعادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:53

التىن وردا تاريحى تارازىلاندى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:48

بىر وتىنىشپەن – بىرنەشە قىزمەت

قازاقستان • بۇگىن، 08:42

ماسىل بولما، اسىل بول!

قازاقستان • بۇگىن، 08:25

ۇقساس جاڭالىقتار