پارلامەنت • 11 قازان، 2019

تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعىنان شاشاۋ شىقپاۋى ءتيىس

34 رەتكورسەتىلدى

پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى داريعا نازارباەۆانىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسىندا نەگىزىنەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەلەرى جان-جاقتى تالقىلاندى.

پيك قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى ارتادى

القالى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندە الدىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. بۇل قۇجاتتىڭ جاي-جاپسارىمەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى قايىربەك وسكەنباەۆ تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسى اتالعان سالاداعى ماسەلەلەردى شەشۋگە، زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.

– زاڭ جوباسىندا، بىرىنشىدەن، ء«بىر ءۇي – ءبىر بىرلەستىك – ءبىر شوت» قاعيداسى بويىنشا جاڭادان «م ۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى» كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمىن قۇرۋ ارقىلى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ قاراستىرىلدى. ۇسىنىلعان پرين­تسيپ – ءار ءۇيدى باسقارۋدىڭ جەكە ءتاسىلى. م ۇلىك يەلەرىنىڭ ءاربىر بىرلەستىگى وزدەرى­نىڭ اعىمداعى جانە جيناق شوتتارىن اشادى. اتالعان شارا پاتەر يەلەرى كووپە­راتيۆتەرى جانە باسقارۋشى كومپانيا­لار تاراپىنان قىزمەتتەر مەن تاريفتەردى تۇر­عىندارعا كۇشتەپ تاڭۋدى جويۋعا ىق­پال ەتەدى جانە قارجىلارىنىڭ اشىق جۇمسالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق تۇرعىندارعا باسقارۋ ءتاسىلىن، ياعني وزدەرىنىڭ باسقارۋ ورگاندارىن نەمەسە باسقارۋشى كومپانيالاردى تاڭداۋ قۇقى­عىن جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باس­قا­رۋشى كومپانيالار كەلىسىمشارت نەگىزىندە تارتىلادى، – دەدى مينيسترلىك وكىلى.

بۇعان قوسا زاڭ جوباسىندا كوندومينيۋم نىسانىنىڭ ورتاق مۇلكىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ەنگىزۋ ەسكەرىلگەن. بۇل تۇرعىندارعا قاراجاتتىڭ ءتۇسۋىن جانە ماقساتتى جۇمسالۋىن باقىلاۋ ار­قىلى وزدەرىنىڭ ۇيىنە عانا كۇردەلى جون­دەۋگە قاراجات جيناۋعا مۇمكىندىك بەرە­دى. كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋگە قارا­جات جيناقتاۋ جانە جەڭىلدەتىلگەن قارىز الۋ مەحانيزمى ازىرلەندى. بۇل سحە­ماعا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار دا قاتىسادى. ولار باسقارۋ ورگانىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى شەشىم قابىلدايدى، جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىر­لەۋدى ۇيىمداستىرادى، تەحنيكالىق تەكسەرۋ جانە ەنەرگيا ءاۋديتىن جۇرگىزەدى.

بۇل قۇجاتتا باسقارۋ ورگاندارى قىز­مەتىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا، تۇر­عىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن تسيفر­لاندىرۋعا باعىتتالعان نورمالار ۇسى­نىلادى.

سونىمەن قاتار تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس كووپەراتيۆتەرىن جەتىلدىرۋ جاعى دا نازاردان تىس قالعان جوق. كووپەراتيۆ تەك ءبىر عانا كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي ءۇشىن قۇرىلادى. ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ سانى پاتەرلەردىڭ سانىنان اسپاۋى ءتيىس.

باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدى ىلگەرىلەتەدى

جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلە­رىنە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى رەتتەۋ ماسە­لەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلداندى. بۇل زاڭ جوباسى اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەملە­كەت­تىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدى ىلگەرىلەتۋدى جانە مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. وندا 13 كودەكس پەن 29 زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ قاراستىرىلدى. بۇل تۋرالى پارلامەنت سەناتىنىڭ اگرارلىق ماسەلەلەر، تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى دۇيسەنعازى مۋسين كەڭىنەن ايتىپ بەردى.

– ۇسىنىلعان وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار اۋىل شارۋاشىلىعىن قار­جىلاندىرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى، فيتو­سا­نيتارلىق جانە ۆەتەريناريالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ، ۆەتەرينا­ريا مەن اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ، اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ، وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسىن ساقتاۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى جاڭا نورمالاردى ەنگىزۋدى العا تارتادى. ورمان جانە سۋ شارۋاشىلىعىن، ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى دامىتۋ بويىنشا وزگەرىستەر، سونداي-اق قازاقستان زاڭناماسىن ەاەو نورماتيۆتىك-قۇ­قىقتىق اكتىلەرىنە سايكەس كەلتىرۋگە باعىت­تالعان وزگەرىستەر قاراستىرىلعان. اگرو­ونەركاسىپتىك كەشەندە ەرىكتى ساقتان­دىرۋعا كوشۋ، جەر رەسۋرستارىن، اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى ۇتىمدى پايدالانۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كادر دايارلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ۇسىنىلعان. زاڭ جوباسىندا كوزدەلىپ وتىرعان وزگەرىستەر زاڭنامالىق بازانى جەتىلدىرە وتىرىپ، ەڭبەك ونىمدىلىگىن ەسەلەۋگە، سونداي-اق وڭدەلگەن ءونىم ەكسپورتىن ۇلعايتۋ ار­قىلى اگروونەركاسىپ سالاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا قولايلى مۇم­كىندىكتەر قالىپتاستىرۋ كۇتىلۋدە، – دەدى د.مۋسين.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋىندا براكونەرلىككە قارسى شۇعىل ءىس-شارالاردى قابىلداۋدى تاپسىر­عان ەدى. وسى ماسەلە اتالعان زاڭ جوبا­سىندا ەسكەرىلدى. ياعني، قۇ­جاتتا جا­نۋارلار مەن وسىمدىكتەر الەمى سالا­سىنداعى براكونەرلىك ما­سە­لە­لەرى بو­يىنشا اكىمشىلىك جانە قىلمىس­تىق زاڭنامالاردىڭ نورمالارى قاتاڭداتىلدى.

عۇلاما مۇراسىن زەرتتەيتىن عىلىمي ورتالىق كەرەك

اگروونەركاسىپتىك كەشەندى رەتتەۋگە قاتىستى كۇن تارتىبىندە تالقىلانعان زاڭ جوباسىنا قوسا، بىرقاتار سەناتور وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىنا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرىن ارقاۋ ەتتى. ايتالىق، راشيت اكىموۆ پرەمەر-مينيسترگە باعىتتالعان ساۋا­لىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن تولىق قارجىلاندىرماۋ ماسەلەسىن كوتەرسە، ەرىك سۇلتانوۆ اۋىلدىق جەرلەردى ءتيىمدى دامىتۋ جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان كەلەشەگى بار اۋىلداردا رەسۋرستاردى شوعىرلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جەتىلدىرۋدى سۇرادى. ال ءالي بەكتاەۆ شەتەلگە مال ساتۋعا نارازىلىق ءبىلدىردى.

سونىمەن قاتار ۇكىمەت باسشىسىنا جولدانعان ساۋالداردىڭ بىرىندە ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ 1150 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا شەشىمىن تاپپاعان ماڭىزدى ماسەلەلەر ايتىلدى. بۇل تۋرالى سەناتور ءالىمجان قۇرتاەۆ ءسوز قوزعادى. ونىڭ ايتۋىنشا، داماسك قالاسىنداعى ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىزدىڭ ماۆزولەيىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالعان. الايدا قازىرگى ۋاقىتتا ماۆزولەي قازاقستاننىڭ دا، سيريانىڭ دا قاراۋىندا ەمەس. ءال-فارابي بابامىزدىڭ ماۆزولەيى رەسمي تۇردە زاڭدى شەشىمىن تاۋىپ، پايدالانۋعا بەرىلۋى كەرەك. بۇعان قوسا دەپۋتات ءال-ءفارابيدىڭ يراندا، تۇركيادا، سيريادا جانە ەۋروپا ەلدەرىندە جاتقان ءالى بەيمالىم بارلىق ەڭبەكتەرىن جيناستىرىپ، قازاق، ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىنە اۋدارىپ، تولىق شىعارمالار جيناعىن شىعارۋدى، مەملەكەت ەسەبىنەن عۇلامانىڭ مۇراسىن تەرەڭ زەرتتەيتىن عىلىمي ورتالىق اشۋدى، ۇلى ويشىلدىڭ تۋعان جەرى وتىرار-تۇركىستان وڭىرىندە ءال-فارابي ميراسىن جاڭعىرتۋ بويىنشا كەشەندى ءىس-شارالاردى قولعا الۋدى ۇسىندى. سونداي-اق ءابۋ ناسىر ءال-فارابي مۇرالارىن ناسيحاتتاۋ اياسىندا كوركەم جانە دەرەكتى فيلمدەر ءتۇسىرۋ، ونىڭ ەڭبەكتەرىن وقۋ باعدارلامالارىنا ەنگىزۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى.

سەناتور نۇرتورە ءجۇسىپ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپار­باەۆقا باعىتتاعان ساۋالىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن دايارلاۋ سالاسىنداعى ماسەلەلەرگە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.

– جىل سايىن مەديتسينا سالاسىنا جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن جۇزدەگەن جاس مامان كەلەدى. سولاردىڭ كوبىسىنىڭ قاجەتتى ءبىلىمى مەن داعدىسى، دارىگەرلىك ماشىعى ناشار. ولاردىڭ كوبىسى دەربەس جۇمىس ىستەۋگە ءازىر بولماي شىعادى. وپەراتسيا ستولىندا ءبىر ءسات تۇرىپ كورمەگەن، وزىق تەحنيكامەن جۇمىس ىستەۋدى بىلمەيتىن تاجىريبەسىز ماماننان نە كۇتۋگە بولادى؟ ءتىپتى ينەنىڭ ءوزىن دۇرىس شانشي المايتىندار كەزدەسەدى. سەبەپسىز سالدار بولمايدى. ءتيىستى سالاعا ماماندانباعان جوعارى وقۋ ورىندارىندا دارىگەرلەردى دايارلاۋ ىسىنە جول بەرىپ وتىرمىز. ەلدەگى بىرقاتار پەداگوگيكالىق، جەكەمەنشىك ۋنيۆەرسيتەتتەر دارىگەر كادر­لارىن وقىتۋعا كوشتى. باسقا سالادا ەكسپەريمەنت جاساۋعا بولاتىن شىعار، بىراق ءدال مەديتسينا سالاسىندا مۇنداي ەكسپەريمەنت جاساۋعا بولمايدى. دارىگەرلەردى تەك قانا وسى سالاعا باعدارلانعان، تەرەڭ تاريحى مەن زاماناۋي مۇمكىندىگى زور، بۇرىننان قالىپتاسقان  ۋنيۆەرسيتەتتەردە عانا وقىتۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن، – دەدى ن.ءجۇسىپ.

جالپى جيىندا ون دەپۋتات ۇكىمەت مۇشەلەرىنە وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جاريا تۇردە جولدادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

جۇدىرىقتاي جۇمىلايىق

رۋحانيات • بۇگىن، 07:45

كاسىپكەرلەر تىلەگى ەسكەرىلدى

بيزنەس • بۇگىن، 07:40

«موسكۆانىڭ» ماسەلەسى كوپ

ايماقتار • بۇگىن، 07:36

زاۋالدى بىرلىك جەڭەدى

قوعام • بۇگىن، 07:35

جاستار اۋىلدان كەتپەيدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:34

يگىلىكتىڭ ءبارى حالىق ءۇشىن

ساياسات • بۇگىن، 07:25

تۇرعىن ءۇي باعاسى قالاي قۇبىلادى؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:24

ەسكىنىڭ جازىعى – جاڭانىڭ قازىعى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:17

گۇلزادا تىككەن بەتپەردە

ايماقتار • بۇگىن، 07:12

شتاب قۇرىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:08

ەلىن ورگە سۇيرەيتىندەر

رۋحانيات • بۇگىن، 07:06

باس قالا اۋەجايىنىڭ كودى وزگەردى

قازاقستان • بۇگىن، 06:59

تورىمىزدە تۇرۋى ءتيىس

اباي • بۇگىن، 06:46

ۇلى مۇرا – ۇلت مۇراتى

اباي • بۇگىن، 06:42

تۇتقاداعى تازالىق

قوعام • بۇگىن، 06:33

تاسقىنعا مونيتورينگ جۇرگىزىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 06:31

جامان ىندەت جانازا كەزىندە جۇققان

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:27

جۇمىسسىزدار قولداۋعا مۇقتاج

پارلامەنت • بۇگىن، 06:25

ەگىس ناۋقانىنا ەرەكشە قولداۋ

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:25

ۇقساس جاڭالىقتار