نۇرا وزەنى ءپىل ساۋىرىنداي تايتوبەنى وڭ جاعىمەن قاپتالداي اينالىپ وتەدى دە, كوز ۇشىنداعى قورعالجىن قوپاسىنا تىكە تارتادى. ەگەر وسى بيىكتەن قاراعاندا الاقانداي بولىپ كورىنەتىن الاڭقايعا زەر سالساڭىز, تايتوبەنىڭ جانامالاپ وتەتىن وزەنگە ءبىر جاعىنان كىرىككەن تۇبەكتەي بولىپ كورىنەتىنى بار. وسىلايشا تايتوبە تەك باتىسىنان, ناقتىراق ايتقاندا, نۇر-سۇلتان قالاسى جاعىنان عانا جول تۇسەتىن تابيعاتتىڭ ءوزى عاجايىپ شەبەرلىگىمەن ورنالاستىرعان تابيعي بەكىنىس سيپاتىنا ەنەدى. ەستە جوق ەسكى كەزەڭنىڭ داستۇرىنە زەر سالساڭىز, ورتا عاسىرلىق قونىستاردىڭ بارلىعى تۇتقيىل شابۋىلداردان قورعانۋ ءۇشىن وسىنداي ۇتىمدى جەرلەرگە ورنالاسقان.
ءبىر عاجابى, ەڭسەسى ونشا بيىك ەمەس تايتوبەنىڭ ۇشار باسىنا شىقساڭىز, جانارىڭ جەتەر جەردىڭ ءبارى الاقانعا سالعانداي انىق كورىنىپ تۇرادى. جالپاق جوننىڭ كيەسىندەي بولىپ تۇرعان ەڭ بيىگىندە نياز بي كەسەنەسى بار. نياز بي كىم بولىپ ەدى دەگەن ساۋال دا تۋىنداۋى مۇمكىن. ايتا كەتەلىك, نياز تىلەۋلى ۇلى ون جەتىنشى عاسىردا عۇمىر سۇرگەن الاشتىڭ ابزال ۇلدارىنىڭ ءبىرى. تابيعات سىيلاعان تاماشا تالانتى, تاپقىرلىعى مەن زەرەكتىگىنىڭ ارقاسىندا ابىلاي حاننىڭ باس بيلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ وڭ جاعىنان ورىن تيگەن. ارعى تەگى ۇزىن قىپشاقتىڭ الپىس تارماعىنان تارايدى دەسەدى. قارا قىلدى قاق جارعان ادىلدىگىنە ءتانتى بولعان ابىلاي حان نياز ءبيدىڭ بويىنداعى كىسىلىك قاسيەتىن ايرىقشا سىيلاعان. سول ادىلدىگىنىڭ ارقاسىندا ەل ىشىندە قياناتقا جول بەرمەي, تاتۋلىق پەن تۇتاستىقتى ساقتاي بىلگەن. بيلىك ايتقاندا, داۋلاسۋشى ەكى جاق تا بيلىگىنە رازى بولعان. ءومىرىنىڭ باسىم بولىگىن قاراوتكەل مەن كوكشەتاۋ توڭىرەگىندە وتكىزگەن. جاستىق شاعىندا وسى وڭىرلەردەگى وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى بيلەردىڭ جانىندا كوپ بولىپ, ءتالىم-تاربيەسىن العان. ات جالىن تارتىپ مىنگەن سوڭ ەسىل, نۇرا جاعاسىن جايلاعان كودەدەي قالىڭ ەلدى ارالاپ, اتباسار, قاراوتكەل اتىرابىن جايلاعان جالپاق جۇرتقا بيلىك ايتقان.
ەلدىڭ يگى جاقسىلارى جينالعان ماجىلىستەردە ەلدىك پەن ەرلىكتى, بىرلىك پەن ءباتۋانى وتتى سوزىنە وزەك ەتكەن. ادام بويىنداعى كىسىلىكتىڭ, ادامگەرشىلىكتىڭ ءتىنى ۇزىلمەۋى كەرەكتىگىن ۋاعىزداعان. ەل ىشىندە نياز بي ايتتى دەگەن اتالى ءسوزدىڭ جۇقاناسى ءالى دە كەزدەسەدى.
ءبيدىڭ بار عۇمىرىن باجايلاپ زەرتتەۋشىلەر قازىرگى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ءبىر كەزدە اقمولا اتانۋىنىڭ توركىنىن دە نياز بي قابىرىنىڭ باسىنا ورناتىلعان اق مولامەن بايلانىستىرادى. زامانىندا نياز, كەنجەتاي بيلەردىڭ نۇسقاۋىمەن قالىڭ قىپشاق تورعاي وزەنىنىڭ القابىنداعى قازىرگى قونىستارىنا 18 عاسىردىڭ سوڭىندا كەلىپ مەكەندەسە كەرەك. نياز بيدەن ايدارلى, بايدالى, جاقسىلىق, ايداربەك, بايعوزى ۇرپاقتارى تارايدى.
ءبيدىڭ اكەسى تىلەۋلى جاسانعان جاۋعا قول باستاپ اتتانعان اتاقتى باتىر. توقسان ەكى باۋلى قىپشاق جۇرتىنىڭ قۇراما قولىن باسقارعان. اڭىراقاي, قالماققىرىلعان, قالاقۇم ءتارىزدى قيان-كەسكى شايقاستاردا ولمەس-وشپەس, عاجايىپ ەرلىك كورسەتكەن ابىلاي حاننىڭ جەڭىمپاز باتىرى بولىپتى.
نياز بي ءتارىزدى ۇلى بيلەردىڭ قازاق حالقى ءۇشىن سىڭىرگەن ەڭبەكتەرى, يگىلىكتى ىستەرى كەيىنگى ۇرپاعىنا ومىرشەڭ ونەگە. سوندىقتان دا, بار مۇراتى ەل مەرەيىمەن بايلانىسىپ جاتقان اتالاردىڭ كوكىرەگىندەگى اياۋلى ارماننىڭ ۇشقىنىن كەيىنگى ۇرپاق بويىنا دارىتا جۇرسە, استە ارتىق بولمايدى.
اقمولا وبلىسى,
تسەلينوگراد اۋدانى
