الەم • 07 قازان, 2019

پەرۋ حالقى پرەزيدەنتتى قولدايدى

572 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

وتكەن اپتادا پەرۋ پرەزيدەنتى مارتين ۆيسكارا رەسپۋبليكا كونگرەسىن تاراتاتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. مۇنداي شەشىمگە ەل دەپۋتاتتارىنىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوت رەفورماسىن قابىلداماۋى سەبەپ بولدى.

پەرۋ حالقى پرەزيدەنتتى قولدايدى

پرەزيدەنت شەشىمىمەن كەلىسپەگەن پارلامەنت مۇشەلەرى مارتين ۆيسكارا­نىڭ وكىلەتتىگىن 12 ايعا توقتاتۋدى ۇيعارىپ, ونىڭ ورنىنا ۆيتسە-پرەزيدەنت مەرسەدەس اراوستى تاعايىندادى. دەگەنمەن مەرسەدەس اراوس وتستاۆكاعا كەتەتىنىن مالىمدەپ, كەزەكتەن تىس ساي­لاۋ وتكىزۋدى ۇسىندى. ول Twitter جەلى­سىندەگى پاراقشاسىنا «مەملەكەتتىڭ كونس­تيتۋتسيالىق ءتارتىبى بۇزىلدى. مەن ۆيتسە-پرەزيدەنت مىندەتىنەن دە باس تارتامىن» دەپ جازدى. پارلامەنت مۇشە­لەرى بۇۇ-عا مەم­لەكەت دەموكرا­تيا­سى­نا نۇقسان كەلدى دە­گەن حات جولداپ, ورىن­دارىنان كەتۋدەن باس تارتتى. ۆيسكارا پارلامەنت جۇمىسىن توق­تاتۋ شەشىمىنەن كەيىن مينيسترلەر كەڭەسى­نە جاڭا باسشى تاعايىندادى. كەڭەس باسشىسى سالۆادورا دە سولارا­نىڭ ورنىنا ادىلەت ءمينيسترى ۆيسەنتە سەبالوس كەلدى.

پرەزيدەنتتىڭ بۇل ارەكەتىن مەملە­كەتتىك قىزمەت­كەرلەردىڭ كوبى جانە ەلدەگى وپپوزي­تسيالىق توپتار توڭ­كەرىس دەپ تانىپ, مار­تين ۆيسكاراعا ديكتاتور دەگەن ايىپ تاقتى. ال ۆيس­كارا ءوز كەزەگىندە كونگرەسس تارا­تىل­عان­دىق­تان, دەپۋتاتتاردىڭ شەشىمىنىڭ زاڭ­­دى كۇشى جوق ەكەندىگىن ايتادى. اق­پا­­رات قۇرال­دارىنا سۇيەنسەك, مەملە­كەت پوليتسياسى مەن اسكەرى مارتين ۆيس­كارانىڭ جاعىندا. پرە­زي­دەنتتىڭ ءباس­پاسوز قىزمەتى ونىڭ مەم­لەكەت­تىڭ قارۋلى كۇشتەرى, اسكەرى, پوليتسيا باسشىلارىمەن كەزدەسكەنىن مالىمدەدى. باسقوسۋ ليماداعى پرەزيدەنت سارا­يىن­­دا وتكەن.

پەرۋدىڭ بۇرىنعى سىرتقى ىستەر ءمي­نيسترى فەرناندو روسپيلوسي مەملەكەت كون­گرەسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتقا ارا­لاسۋعا تولىقتاي قۇقىلى ەكەنىن ايتتى. «سوت وكىلدەرىن تاعايىنداۋ پروتسەسىنىڭ سوزىلعانىنا ون اي بولدى, ال مەملەكەت باسشىسى ماڭىزدى شەشىم قابىلداناتىن سوڭعى كۇنى دەپۋتاتتارعا جاڭا مۇشەلەر تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى. پرەزيدەنتتىڭ پارلامەنتتى تاراتۋ شەشىمى – زاڭسىز. بۇل – سوڭعى 35 جىلدا لاتىن امەريكاسىندا ورىن العان توڭكەرىستەردىڭ ءبىرى», دەدى ف.روس­پيلوسي. سونىمەن بىرگە ەكس-مينيستر پرە­زي­دەنتتىڭ بيلىكتە ۇزاق قالاتىنىنا كۇ­مان كەل­تىرەتىنىن دە جەتكىزدى. «قازىر, البەتتە, ونىڭ ءسوزى ءوتىمدى, بىراق بۇل ۇزاققا بارماس, جاق­سىلىققا دا الىپ كەلمەسى انىق», دەدى ول.

ال كونگرەستىڭ بۇرىنعى مۇشەسى, «جاڭا پەرۋ» پارتياسىنىڭ وكىلى تانيا پاريونا مەملەكەتتەگى جاعداي قالىپتى ەكەنىن, ەشقانداي توڭكەرىستىڭ بولماعانىن ايتتى. «مەملەكەتىمىزدە ەشقانداي توڭكەرىس بول­ماعانىن, ديكتاتۋرانىڭ دا جوعىن جەت­كىز­گىم كەلەدى. كونگرەستىڭ تاراتىلۋى كونستي­تۋتسيال­ىق تۇرعىدان ورىندى, زاڭدى», دەدى ءوز سۇح­باتىندا. The New York Times گازەتى مەم­­لەكەتتەگى ساياسي داعدارىستىڭ نەگىزگى سەبە­بىن ەلدەگى بەلەڭ العان سىبايلاس جەم­قور­لىقپەن بايلانىستىرادى. بۇل بولجامدى تانيا پاريونانىڭ «پارلامەنتتەگى «حالىق كۇشى», «پەرۋدىڭ اپريستا پارتياسى» سىندى پارتيالار ۇزاق جىلدار بويى جەمقورلاردى جاسىرىپ كەلدى. ولار سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرى ارقىلى پارلامەنتتەگى ورىندارىن ساقتاپ قال­ماق» دەگەنى راستاي تۇسكەندەي.

بۇگىنگى تاڭدا اتالعان قوس پارتياعا قاتىس­تى ءىس جۇرگىزىلۋدە. بۇل تەرگەۋلەر Lava Jato وپەراتسياسىنىڭ نەگىزىندە ءجۇرىپ جا­تىر. سونىمەن بىرگە ەكس-كونگرەسمەن پار­لا­مەنتتى تاراتۋ ارەكەتى مەملەكەتتەگى سى­باي­لاس جەمقورلىق ماسەلەسىن شەشۋگە كو­مەكت­ەسپەيتىن جەتكىزدى.

ال پەرۋ حالقى بولسا مارتين ۆيس­كارانى قولداپ وتىر. سوڭعى وقيعا­لارعا بايلانىستى مەملەكەت استاناسى ليمادا حالىق بوي كوتەرىپ, نارازىلىق تانىتتى. ال دەپۋتاتتار شەشىمىمەن كەلىسپەگەن ۆيسكارا جازدا پارلامەنت ساي­لاۋىن وتكىزۋدى ۇسىنىپ وتىر. الاي­دا نەگىزىنەن وپپوزيتسيالىق پارتيالاردان تۇراتىن كونگرەستىڭ بۇل شەشىمدى قابىلداۋى ەكىتالاي.

مارتين ۆيسكارا مەملەكەت باسىنا 2018 جىلى ناۋرىزدا كەلگەن ەدى. ونىڭ الدىنداعى پرەزيدەنت پابلو پەدرو دەپۋتاتتاردى ساتىپ الماق بول­دى دەپ ايىپتالىپ, قىزمەتىنەن كەت­كەن بولاتىن. پەرۋ پارلامەنتىنىڭ تارا­تىلۋى ءبىرىنشى رەت ەمەس. تاريحقا كوز جۇ­گىرتسەك, 1992 جىلى مەملەكەت باس­شىسى البەرتو فۋدجيموري رەفورما­لار مەن جاڭارتۋلار ەنگىزۋ ءۇشىن دەپۋ­تات­­تاردى وتستاۆكاعا جىبەرگەن ەدى. دەگەن­­مەن ونىڭ نەگىزگى جوسپارى ىسكە اس­­پاي, مەملەكەتتىڭ دەموكراتيا جۇ­يە­سىن قۇل­دى­راتتى. مارتين ۆيس­كارا­نىڭ شەشى­مى مەملەكەتتەگى باس­تى پروب­لە­ما­عا اي­­نال­عان سىبايلاس جەم­قور­لىقتى توق­تاتارى, نە 1992 جىل­عى جاع­دايدى قاي­تا تۋ­عىزارى بەلگى­سىز. ونى ۋاقىت كور­سەتەدى. مارتين ۆيس­كارا­نىڭ پار­لا­مەنت مۇشەلەرىنىڭ شەشىمىن قا­بىل­داۋ­دان باس تارتقانىن ەسكەرسەك, جاع­داي­دىڭ ودان ءارى ۋشىعا ءتۇسۋى عاجاپ ەمەس.

سوڭعى جاڭالىقتار