04 قازان، 2019

جەتى مەشىت سالدىرعان تانا مىرزاعا كوكپەكتىدە ەسكەرتكىش ورناتىلادى

583 رەتكورسەتىلدى

كوكپەكتىدە مەشىت سالدىرعاندا اشىلۋ سالتاناتىنا قۇنانبايدى شاقىرعان، اكەسىمەن بىرگە بالا اباي دا ەرىپ كەلگەن.

 ؛

ايگىلى قۇنانبايدىڭ زامانداسى، قۇداسى كوكپەكتى وكرۋگىنىڭ ءبيى، نازار-مۇرىن بولىسىنىڭ بيلەۋشىسى  ؛بولعان، سول وڭىردە جەتى مەشىت پەن مەدرەسە سالدىرعان تانا مىرزا تىلەمىسۇلى كوكپەكتى مەن تارباعاتاي اۋدانىنا ورتاق تۇلعا دەسەك ارتىق ايتپاسپىز. شامامەن 1803-1868 جىلدارى ءومىر سۇرگەن تانا مىرزا 1844 جىلى قۇنانبايمەن ءبىر ۋاقىتتا بولىس بولىپ سايلانعان دەلىنەدى دەرەكتەردە. كوكپەكتىدە مەشىت سالدىرعاندا اشىلۋ سالتاناتىنا قۇنانبايدى شاقىرعان، اكەسىمەن بىرگە بالا اباي دا ەرىپ كەلگەنى تۋرالى ايتىلادى. قۇنانبايدىڭ اكەسى وسكەنبايدىڭ اسىن باسقارعان ءۇش ادامنىڭ ءبىرى دە وسى تانا مىرزا دەلىنەدى. تانا مىرزا جايىنداعى دەرەكتەر ا.يانۋشكەەۆيچ، گ.پوتانين، ۆ.ماەۆسكيي ەڭبەكتەرىندە دە كەزدەسەدى.

«؛بىرجان-سارا»؛ ايتىسىندا:

شەرۋباي، تانا مەنەن ەر تاۋكەباي

قاي قازاق ءسوز باستاعان ونان بۇرىن، - دەگەن جىر جولدارى دا بار.

تانا مىرزا تۋرالى نەگە تاپتىشتەپ ايتىپ وتىرمىز؟ بۇگىن وسكەمەندە وتكەن بريفينگتە كوكپەكتى اۋدانىنىڭ اكىمى اسحات سمايلوۆ تاريحي تۇلعانى كوكپەكتى جەرىندە ۇلىقتاۋ شارالارى باستالاتىنىن جەتكىزدى. «؛تانا مىرزا تۋرالى دەرەكتەر كوپ. عالىمدار مەن تاريحشىلار رەسەيدىڭ ارحيۆتەرىنەن قانشاما قۇجاتتار تاپتى. بۇل كىسى كوكپەكتى وڭىرىندە ءومىر سۇرگەن، ەلگە بيلىك جاساعان، اقىلىن ايتقان، ءبىر ەمەس جەتى مەشىت، مەدرەسە سالدىرعان ۇلكەن تۇلعالاردىڭ ءبىرى. جاقىندا تانا مىرزا اۋىلىندا ءوزىم دە بولىپ، سالدىرعان مەشىتتەرىنىڭ ورنىن كورىپ قايتتىم. تانا مىرزا رەسەيدەن ساياحاتشىلار كەلگەندە حالقىمىزدىڭ ءسالت-داستۇرىن، ادەت-عۇرپىن پاش ەتىپ ەرەكشە سان-سالتاناتپەن قارسى الادى ەكەن. تاسساي اۋىلىنىڭ ار جاعىندا ءجۇزاعاش دەگەن جەر بار. سول جەردەن ات شاپتىرىپ، تولاعاي باۋرايىنان كۇتىپ الادى ەكەن. تانا مىرزا ەسىمىن ۇلىقتاۋ جايىن اۋدانداعى قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى دە، اقساقالدار دا ايتىپ ءجۇر. راسىندا، تانا مىرزانى ۇلىقتايتىن كەز جەتتى. اۋدان ازاماتتارى تاراپىنان «؛تانا مىرزاعا مەكتەپ اتىن بەرسەك»؛ دەگەن ۇسىنىس تا ءتۇستى. مەكتەپ سالدىرعان ازاماتقا نەگە مەكتەپ اتىن بەرمەسكە؟ سول مەكتەپتىڭ الدىنا قاسقايتىپ تۇلعانىڭ ەسكەرتكىشىن قويسا قانداي تاماشا بولار ەدى. ماسەلەن، كەلەسى جىلى ءبىز «؛تولاعاي»؛ سايىسىن وتكىزەر بولساق، سول شارا اياسىندا تانا مىرزا زامانىنداعىداي اتتاردى ءجۇزاعاشتان جىبەرىپ، تولاعاي باۋرايىنان كۇتىپ الۋعا ابدەن بولادى دەپ ويلايمىن»؛ دەدى اۋدان اكىمى.

وسكەمەن  ؛

سوڭعى جاڭالىقتار

زاڭ كەرەك!

ەكولوگيا • بۇگىن، 07:20

ەل قۇرمەتى ەرەكشە

100 • بۇگىن، 07:14

يت جۇگىرتىپ، قۇس سالدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:12

سەنىم ءھام سەرپىن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:09

پاراساتتىلىق – باستى نازاردا

ايماقتار • بۇگىن، 06:30

حات قورجىن (14.11.2019)

ادەبيەت • بۇگىن، 06:28

كۇرىش سۇرىپتارى سۇيىلىپ بارادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 06:24

سيپاتى بولەك كۋالىك

قوعام • بۇگىن، 06:14

التىن ادام افينادا

قازاقستان • كەشە

جاستار جارادى

سپورت • كەشە

جەرلەستەرىمىز جوعارىلادى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار