قوعام • 20 قىركۇيەك، 2019

بۇقارا قامىن ويلاعان باسشى

18 رەتكورسەتىلدى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋدان كەيىن رەسمي قىزمەتىنە كىرىسكەنىنە ءجۇز كۇن تولدى. ارينە ءجۇز كۇن تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم عانا ءسات. ءبىراق ادام بالاسى ءجۇز كۇندە كوكتەمدە ەككەن ەگىنىنىڭ پىسكەنىن، تولدەرىنىڭ مارقاعا اينالعانىن كورەدى. دەمەك ءار ءساتتى باعالاي بىلگەن ادام ءۇشىن ءجۇز كۇن نەمەسە ءبىر توقسان دا از ۋاقىت ەمەس. سول سەبەپتى پرەزيدەنتتىڭ 100 كۇنىن شولىپ شىقپاققا بەكىندىك. الايدا اڭگىمەنى تەك الەۋمەتتىك ماسەلەلەر تۇرعىسىنان وربىتپەك نيەتتەمىز. ويتكەنى قازاقستاندىقتار ءۇشىن بۇگىنگىنىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرى الەۋمەتتىك سالادا جاتىر. ازىق-تۇلىك باعاسى دا، جالاقى دا، ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ دا قىسقاسى بۇقارانىڭ كۇنكورىسىنە تىكەلەي قاتىسى بار دۇنيەلەردىڭ بارلىعى وسى «؛الەۋمەتتىك سالا»؛ دەيتىن كەڭ اۋقىمدى ۇعىمعا سىيىپ كەتەدى.

ول ءاۋ باستان بۇقارا مەن بي­؛­؛لىك­؛تىڭ اراسىندا شىڭىراۋ قا­؛لىپتاسا باستاعانىن جاقسى ءبىلدى. ونىڭ كوپ ماسەلەدەن حاباردار ەكەنىن، الگى شىڭىراۋدى سەزىپ جۇرگەنىن ءبىز twitter-دەگى جازبالارىنان بايقايتىنبىز. ءارى ونىڭ اككاۋنتى فەيك ەمەس ەكەنىن دە بىلەتىنبىز. «؛ياپىر-اۋ، مىنا كىسى جوعارى قىزمەتتە وتىرسا دا بۇ­؛قارا قىزۋ تالقىلاپ جاتقان دۇنيەلەردى ءبىلىپ وتىرادى ەكەن عوي»؛ دەيتىنبىز ىشتەي. كەيىن ونىڭ بۇل داعدىسى مەملەكەت باسقارۋ ىسىنە كىرىسكەن سوڭ بۇقارا مەن بيلىكتىڭ اراسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋعا قىزمەت ەتە باستادى. ال ءوزى پرەزيدەنت رەتىندە ۇستاناتىن باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەتىپ الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدى تاڭدادى.

ەلىمىز كونستيتۋسياسىنىڭ 1-بابىندا «؛قازاقستان رەسپۋب­؛ليكاسى ءوزىن دەموكراتيالىق، زايىرلى، قۇقىقتىق جانە الەۋ­؛­؛مەتتىك مەملەكەت رەتىندە ور­؛نىق­؛تىرادى، ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى &ndash؛ ادام جانە ادام­؛نىڭ ءومىرى، قۇقىقتارى مەن بوس­؛تاندىقتارى»؛ دەپ جازىلعان. بۇل دەگەنىڭىز ءبىزدىڭ ەل ءوز مۇم­؛كىندىگىنە قاراي ازاماتتاردىڭ جاق­؛سى ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاساۋ­؛عا، الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى ازايتۋعا مىندەتتەمە الاتىن مەم­؛لەكەت بولۋدى كوزدەيتىنىن بىل­؛دىرەدى. كونستيتۋسيالىق كە­؛ڭەس ءبىز ءسوز ەتكەن باپتى وسىلاي تۇسىندىرگەن. ودان بولەك كونس­؛­؛تيتۋسيانىڭ ءبىرقاتار وزگە باپ­؛تارى دا «؛الەۋمەتتىك مەم­؛لەكەت»؛ قالىپتاستىرۋعا ىق­؛پال ەتۋى ءتيىس. اتاپ ايتقاندا جۇ­؛مىس­؛­؛سىزدىقتى ازايتۋعا، الەۋ­؛مەتتىك قامسىزداندىرۋعا، زەي­؛نەتاقى تولەۋگە، ءبىلىم الۋعا، دەن­؛ساۋلىق ساقتاۋعا، وتباسىن، انا مەن اكەنى، بالانى قورعاۋعا، ازا­؛­؛مات­؛تاردى مۇمكىندىگىنە قاراي تۇر­؛عىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋعا مەملەكەت مىندەتتى. ارينە مەملەكەت بۇل باعىتتا قىرۋار شارۋا تىن­؛دىرعانى دا بەلگىلى. ءبى­؛راق سوڭعى جىلدارى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ تومەن­؛دەگەنى راس. سودان دا بولار ەل­؛با­؛سى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مۇنى ەسكەرە وتىرىپ، بيىلعى اقپان ايىندا وتكەن Nur Otan پارتياسىنىڭ XVIII سەزىندە حالىقتى الەۋمەتتىك تۇرعىدا قولداۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارعان بولاتىن. بۇل باستامانى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ارمەن قاراي جالعاستىرىپ اكەتتى. ءسويتىپ مەملەكەتتىڭ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ساياساتىنا تىڭ سەرپىن بەرگەن جايى بار. شىنىمەن «؛الەۋمەتتىك مەملەكەت»؛ قۇرۋعا بەل شە­؛شە كىرىسكەن سىڭايلى. ماقسات &ndash؛ حالقىنىڭ قارنى توق، كويلەگى كوك، ەكونوميكاسى دامىعان مەملەكەت قالىپتاستىرۋ.

اۋ باستا ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ ساي­؛­؛­؛­؛­؛­؛­؛­؛­؛لاۋالدى تۇعىرناماسىن «؛يگى­؛­؛لىك بارشاعا! ساباقتاستىق. ادىل­؛­؛­؛دىك. ورلەۋ»؛ دەپ اتاعان ەدى. پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى تۇ­؛عىرناماسىنداعى باسىمدىقتار دا الەۋمەتتىك سالاعا بەرىلگەن بولاتىن. تۇعىرنامادا مەملەكەت الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋعا قوسىمشا 2 تريلليون تەڭگەدەن استام قارجى بولەتىنى ايتىلعان. ال ءبىر عانا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جۇمسالاتىن شىعىندى تۇراقتى نەگىزدە ارتتىرىپ، ءىجو-نىڭ 5%-ىنا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن. از قامتىلعان، كوپ بالالى وتباسىلار ءۇشىن 40 مىڭنان استام جالدامالى پاتەر سالىنۋىن قامتاماسىز ەتۋ، 2023 جىلعا دەيىن ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى ستۋدەنتتىك جاتاقحانالار سانىن ءۇش ەسەگە كوبەيتۋ ماقساتتارى دا بار. ايتا بەرسەك، تىكەلەي بۇقا­؛رانىڭ الەۋمەتتىك جاع­؛دا­؛يىنىڭ جاقسارۋىنا ىقپال ەتەتىن ماقساتتار كوزدەلگەن-دى. كەيىن ق.توقاەۆ سايلاۋالدى تۇ­؛عىرناماسىندا ايتىلماسا دا، ەل ءۇشىن وزەكتى سانالاتىن ءبىر­؛قاتار ماسەلەلەردى شەشۋدى دە قولعا الدى. ءسويتىپ الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ ءبىزدىڭ مەم­؛لەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىت­؛تارىنىڭ بىرىنە اينالعانىن كور­؛سەتتى. ماسەلەن، ازاماتتار العان نەسيەلەرىنىڭ ءبىر بولىگىن كەشىرۋ ماسەلەسى پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىندا جوق، ءبىراق قوعام ءۇشىن وتە وزەكتى ماسەلە ەدى. ق.توقاەۆ وسى باستاما ارقىلى حا­؛لىققا ايرىقشا قولداۋ جاسادى.

راس، بۇرىن بۇل ماسەلە تۋرالى قوعام بەلسەندىلەرى ءىشىن­؛ارا ايتىپ قالاتىن. الايدا ازا­؛مات­؛تاردىڭ نەسيەسىن كەشىرۋگە قاتىستى بيلىك ەشقانداي ەمەۋرىن بايقاتپاعان-دى. ءسويتىپ جۇرگەندە ماۋسىمدا پرەزيدەنتتىڭ جار­؛لىعى شىقتى. وسىلايشا ەلى­؛مىزدە العاش ءھام سوڭعى رەت ازامات­؛تاردىڭ نەسيەلەرىن كەشىرۋ شاراسى باستالدى. قىركۇيەكتە باس­؛تالعان شارا كەزىندە كوپ بالالى، الەۋمەتتىك جاعدايى ناشار وت­؛باسىلاردىڭ تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرىنىڭ ءبىراز بولىگى جابىلدى. بىلەتىندەر 500 مىڭ ادامنىڭ نەسيەسىنىڭ ءبىر بولىگىن مەملەكەت وتەپ بەرگەنىن ايتادى. حالىق بۇعان ءدان ريزا. وعان ق.توقاەۆتىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى رەسمي اككاۋنتتارىن شولىپ شىققان ادامنىڭ كوزى ايقىن جەتەدى. سول كۇندەرى بۇقارانىڭ پرەزيدەنتكە دەگەن العىسى مەن ىقىلاسى زور بولدى. سەبەبى بۇل شارا ەلدەگى نەسيە الۋشىلارعا ۇلكەن كومەك بولعانى ءمالىم. ال ءبىزدىڭ ەلدە موينىندا نەسيەسى بار ادامداردىڭ سانى ۇلتتىق بانكتىڭ ەسەبى بويىنشا 5 ملن-عا، تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا 6.3 ملن-عا جەتكەن. ونىڭ 1،5 ملن-ى نە­؛­؛سيەلەرىن ۋاقىتىندا وتەي الما­؛عاندار قاتارىنا كىرگەن. ال وتان­؛­؛داستارىمىزدىڭ بانكتەردەن العان نەسيەلەرىنىڭ جالپى سو­؛ماسى 4 ترلن تەڭگەگە جەتىپتى. مىنە، ءدال وسىنداي كۇردەلى جاع­؛داي قالىپتاسقانىن ەسكەرە وتىرىپ پرەزيدەنت ازاماتتارعا ءبىر رەت مەملەكەت تاراپىنان جار­؛­؛دەم جاساۋعا بەكىنسە كەرەك. ودان بولەك پرەزيدەنت الداعى ءتورت جىل ىشىندە مۇعالىمدەردىڭ جا­؛لاقىسى 2 ەسە وسەتىنىن ايتقان-دى. ءسويتىپ 2020 جىلدان باستاپ مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى 25 پايىز وسەتىن بولدى. ءارى قاراي كەزەڭ-كەزەڭىمەن جالعاسا بەرەدى. پرەزيدەنت قازاقتىڭ «؛اش بالا توق بالاداي وينامايدى، توق بالا اش بولام دەپ ويلامايدى»؛ دەيتىن (تانىمال ماقال «؛ەڭبەكشى قازاق»؛ گازەتىنىڭ 1921 جىلعى ساندارىنىڭ بىرىندە وسىلاي جازىلىپتى) ماقالىنىڭ بۇگىندە وتە وزەكتى ەكەنىن سەزىپ وتىرسا كەرەك. الەۋمەتتىك ماسەلە شەشىلمەي وزگە شارۋالاردىڭ وڭالا قويۋى قيىن ەكەنىن تۇسىنگەن ادامنىڭ ارەكەتى بۇل.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حا­؛لىقپەن كەرى بايلانىس ور­؛ناتۋدىڭ ماڭىزىن ەشقاشان نازاردان تىس قالدىرماعانى بايقالىپ تۇرادى. ونى پرەزي­؛دەنت­؛تىڭ ەل حالقىنا ارناعان ال­؛عاش­؛قى جولداۋى دا ايعاقتايدى. «؛سىندارلى قوعامدىق ديالوگ &ndash؛ قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى»؛ اتتى جولداۋىندا «؛قوعامدىق ديالوگ، اشىقتىق، ادامداردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا جەدەل نازار اۋدارۋ مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى سانالادى»؛ دەگەن ەدى پرەزيدەنت. ال ءوزى مەملەكەت باسقارۋ ىسىنە كىرىسكەننەن بەرى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىن ارالاپ شىقتى. ەلدەگى كەز كەلگەن ماسەلەنى نا­؛زار­؛­؛دان تىس قالدىرماۋعا تىرىسىپ كەلەدى. پرەزيدەنتتىڭ twitter اك­؛كاۋنتىن شولىپ شىققان ادام ونىڭ ەلدەگى ءاربىر وقيعاعا بەي-جاي قارامايتىنىن كورەدى. تابىسقا جەتكەن جاس بالانى دا، ارىزىن ايتقان جاسامىستى دا تىڭدايتىنىن بايقايسىز. مار­؛قاكولدە براكونەرلەردىڭ سايران سالىپ جۇرگەنىن دە twitter-دە جازىپ، ءتيىستى قۇرىلىمدارعا تاپسىرما بەرگەن-دى. ناتيجەسىندە تابيعاتتى توناپ جۇرگەن براكونەرلەر تۇتقىندالعانى بار. جاقىندا قىتايعا جاسا­؛عان مەملەكەتتىك ساپارىندا بىر­؛نەشە جىل بۇرىن سول ەل­؛دە تۇتقىندالعان وتانداسىمىز اقجارقىن تۇرلىبايدىڭ تاع­؛دى­؛رىنا قاتىستى ماسەلەنى كوتەرىپ، كورشى ەلدىڭ باسشىلارىنا جەكە ءوتىنىش ايتقانى بار. بۇل دا بۇقارانىڭ كوڭىلىندەگى دۇ­؛نيەلەردى ءدوپ باساتىنىن بايقاتادى. باسىلىمدار مەن ينتەرنەت رەسۋرستارىندا جا­؛رىق كورگەن ماتەريالداردى ءبولىسىپ، لەبىز ءبىلدىرىپ وتىراتىنى دا پرەزيدەنتتىڭ زاماناۋي كوممۋنيكاسيا قۇرالدارىن بۇقارامەن بايلانىس ءۇشىن ءتيىمدى پايدالاناتىنىنىڭ بەلگىسى. ءارى سايلاۋدا وزىنە داۋىس بەرىپ، قولداعان حالقىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتۋ جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنۋدىڭ كورىنىسى. بۇل &minus؛ بۇقاراسىن سوڭىنان ەرتۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى قاسيەت. «؛ارتىنان ەلى ەرمەگەن باسشى &ndash؛ باسشى بولا المايدى. باسشىنىڭ ارتىنان ەرمەگەن ەل &ndash؛ ەل بولا المايدى. قۇدايعا شۇكىر، ءازىر باسى امان، مالى تۇگەل ەلىمىز دە بار، ەل قامىن ويلاپ، تۋرا باستارلىق ەرىمىز دە بار»؛ دەپتى جۇسىپبەك ايماۋىتۇلى وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن. ءبىزدىڭ تاقىرىپ رەتىندە ۇلت زيالىسىنىڭ ءسوزىن تاڭداۋىمىزدىڭ سىرى وسىندا.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاۋشىق اۋىلى 80 جىلدىعىن تويلادى

ايماقتار • بۇگىن، 16:35

اباي دۇكەنى – بەلگيادا

رۋحانيات • بۇگىن، 16:32

گەرولد بەلگەرگە كوشە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 15:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ريزا يساەۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:50

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربيكە قۇدايبەرگەنوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:45

ەڭ قىسقا اڭگىمە. داۋرەن داريابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نازەركە سانيازوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقىلبەك شاياحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:22

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الدابەرگەن كەمپىرباي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 13:00

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەركەعالي بەيسەنوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:42

ەڭ قىسقا اڭگىمە. كوگەداي شامەرحان

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. جاسۇلان سەرىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقجول قالشابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:28

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربەك نۇرجانۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:24

ەلباسى تاكەو كاۆامۋرامەن كەزدەستى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 11:34

ساعىنايدىڭ بەيىتى تابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:52

اقمولانىڭ استىعىنا سۇرانىس مول

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

كۇلكى كەرۋەنى № 7

رۋحانيات • بۇگىن، 10:20

اتالماي نەگە قالسىن مۇسا اتى؟!

رۋحانيات • بۇگىن، 10:01

جاقسى ءداستۇر جالعاسادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:49

الاشتانۋشى عالىمنىڭ بەلەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:47

يگىلىكتى ەڭبەك يەسى

قوعام • بۇگىن، 08:46

نامازالى وماشۇلى: ەل شەجىرەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:42

تاراز شاھارىنداعى تاماشا ءتۇن

ايماقتار • بۇگىن، 08:39

تۇڭعىش ءتىل فورۋمى وتەدى

قوعام • بۇگىن، 08:36

پاتريارحتىڭ ورىندالعان پارىزى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:33

كەدەرگىسىز كەلەشەك

قوعام • بۇگىن، 08:31

جوشى حانعا ەسكەرتكىش ورناتىلادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:24

قازاقتاردىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى

قازاقستان • بۇگىن، 08:22

ەۋرونى ساتىپ الۋشىلار كوبەيدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اQR: 14 بانكتى «ساۋىقتىرۋ» كەرەك پە؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:15

ۇقساس جاڭالىقتار