ارىپتەستىك باستاۋى
تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىمىزدىڭ تۋى كوتەرىلىپ, الەمنىڭ الىس-جاقىن مەملەكەتتەرىمەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتا باستاعان تاريحي 1991 جىلدىڭ جەلتوقسانىنان بەرى ءبىز ءۇشىن كەزەك كۇتتىرمەس ەڭ ماڭىزدى دەگەن ماقسات, مۇددەلەردىڭ الدىڭعى قاتارىندا كورشىلەس, شەكارالاس ەلدەرمەن سەنىمدى, ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سىيلاسىمدىق, تەرەزەسى تەڭ ارىپتەستىك قاتىناس قالىپتاستىرۋ مىندەتتەرى تۇرعانى بەلگىلى. سول – ءبىر جاعىنان عاسىرلارعا سوزىلعان تاۋەلسىزدىك ارمانى كوكىرەگىمىزگە قونىپ, ورەكپىگەن قۋانىشتان جۇرەگىمىز تولقىپ, بولاشاعىمىزعا سەنىم اسقارى اسقاقتاپ, ەكىنشى جاعىنان – جەر بەتىندەگى ەكى جۇزگە جۋىق مەملەكەتتىڭ شاڭىندا قالىپ قويمايمىز با دەگەن كۇدىككە دە بوي الدىرىپ, ىزدەنىپ, ارپالىسىپ جۇرگەن العاشقى اپتالاردا-اق ەجەلگى قىتاي ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى مويىنداپ, تىلەكتەستىك, دوستىق, ارىپتەستىك قولىن سوزعانى دا ءدال بۇگىنگىدەي جادىمىزدا.
تاۋەلسىزدىگىمىز جاريا بولعان كۇننەن ەكى جۇما وتەر-وتپەس 1992 جىلدىڭ 3 قاڭتارىندا قازاقستانعا قحر پرەمەرىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, قكپ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ مۇشەسى, ياعني ەلدەگى ەڭ جوعارعى ساياسي بيلىك جۇرگىزەتىن جەتى تۇلعانىڭ ءبىرى لي لانتسين ارنايى ساپارمەن كەلىپ, قىتاي ەلىنىڭ, ۇكىمەتىنىڭ قۇتتىقتاۋىن جەتكىزىپ, ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن بىزگە جابىق بولعان قىتاي ەلىنىڭ قاقپاسىن اشتى.
بۇل ماقالامىزدا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ تاريحىن تالداۋ ماقسات ەمەس. تەك جاڭا داۋىردەگى بۇرىن-سوڭدى تاريحىمىزدا بولماعان كەيبىر ماڭىزدى شارالاردى تاۋەلسىزدىك قۇدىرەتى مەن قادىر- قاسيەتىنىڭ ارقاسىندا كورىپ جۇرگەنىمىزدى ەستەن شىعارماۋىمىز ءۇشىن ءبىر ءسات ەسكە الۋ.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ تاۋەلسىز مەملەكەتتىگىمىزدىڭ العاشقى كۇندەرىندە-اق ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىققا تولىققاندى مۇشە بولۋ شارالارى مەن باعىتتارىن بەلگىلەپ, سىرتقى ساياسات تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى. سول تۇجىرىمدامادا ايقىن باسىمدىقتى كورشىلەس, شەكارالاس مەملەكەتتەرمەن بەيبىت قارىم-قاتىناس ورناتىپ, جاسامپازدىق جولىمەن دامۋ كورسەتكىشتەرىن ايقىنداپ, كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە ماڭىز بەردى.
قازاقستان-قىتاي كورشىلىگى ەجەلگى تەرەڭدىكتەن باستاۋ الادى. سونداي-اق عاسىرلار قويناۋىندا جاقسى كۇندەر دە, كۇرەڭىتكەن قايشى كۇندەر دە بارشىلىق. ول – تاريحتىڭ ۇلەسىندە. تاريحتان ساباق الۋ – پارىز. ول بولاشاق ءۇشىن قاجەت. وتكەن زاماننىڭ قاتەلىكتەرى مەن قايشىلىقتارىنا قايتا ۇرىنباي, بولاشاقتىڭ جارقىن كۇندەرىنە ۇمتىلۋ ارقىلى ەل بولامىز, ۇلى وركەندەۋدىڭ شاڭىندا قالماي, سانانىڭ وزىعىندا, تىم بولماسا بەل ورتاسىندا جۇرەمىز.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قىتاي ارىپتەستەرىمەن ءبىرىنشى كەزدەسۋىنەن باستاپ جۇرگىزگەن كەلىسسوزدەرىنىڭ ۇستانىمى وسىلاي بولدى. قىتاي جاعى ونى تۇسىنىستىكپەن ءارى ايرىقشا سىيلاستىقپەن قابىلدادى. ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتىلعان 90-جىلداردىڭ باسىنان باستاپ وسى كۇنگە دەيىن ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق, ارىپتەستىك, جاسامپازدىققا ماقساتتالعان 150-دەن اسا كەلىسىم, شارتتار قابىلدانىپ, قاجەتتى قۇقىقتىق كەلىسىمدىك بازا جاسالدى.
قىتاي مەملەكەتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى (اوسشك), شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (شىۇ) سياقتى ىقپالدى حالىقارالىق جوبالارىن قولداپ, بەلسەندى مۇشەسى بولىپ كەلەدى.
ەكىجاقتى دوستىق قاتىناستىڭ يگىلىكتەرى
ەڭ العاشقى جىلداردان باستالعان مەملەكەتتەر باسشىلارى دارەجەسىندەگى رەسمي ساپارلاردىڭ اياسى كەڭەيىپ, كەزدەسۋلەر جيىلەپ, جاقسى داستۇرگە اينالدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناسىمىزدى ەكى ەلدىڭ يگىلىگىنە جاراتۋدى كوزدەيتىن ۇكىمەتارالىق كوميسسيا بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. وسىنداي ءجيى ءارى ءتيىمدى قاتىناس ناتيجەسىندە كورشىلەس ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ساۋدا كولەمى نەبارى 100 مىڭ اقش دوللارىنان باستالىپ, بۇگىندەرى 12 ميلليارد دوللارعا جەتتى. ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا قۇيىلعان قىتاي ينۆەستيتسياسى 7 ميلليارد دوللاردان اسىپ, جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە وڭ ىقپالىن تيگىزىپ كەلەدى. الماتى وبلىسىنىڭ شەكارالىق جاركەنت اۋماعىندا قورعاس حالىقارالىق ساۋدا لوگيستيكالىق ورتالىعى, قۇرعاق پورت, تەمىر جول ستانساسى, «نۇر-كەنت» قالاسى بوي كوتەرىپ, وعان مەملەكەتىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن دەرلىك جۇمىسشى ماماندار كەلىپ, جاڭا تەحنولوگيالار ىسكە قوسىلىپ, وزىق تالاپقا ساي ەكونوميكا ءوسىپ كەلەدى. وسى قورعاستان باستالعان تاس جولى – اۆتوبان – ەلىمىزدىڭ التى وبلىسىنىڭ جەرىن – 2700 شاقىرىمعا جالعاستىرىپ جۇك تاسىمالداۋدا بۇرىن بولماعان مۇمكىندىك اشتى.
ءۇش جىلعا جۋىق سالىنعان, قازاق جەرىن شىعىستان باتىسقا جالعاعان جول قۇرىلىسىندا كەزىندە وڭىرلەردە ەكى ءجۇز مىڭعا جۋىق جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, وندا ءبىزدىڭ جۇمىسشىلار ەڭبەك ەتىپ, تابىس تاپتى. جولدىڭ يگىلىگىن الدىمەن ءوز ەلىمىز كورىپ وتىر.
ءبىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىنەن تارتىلعان مۇناي, گاز قۇبىرلارى دا ەل تۇرمىسىنىڭ ساپاسىن كوتەردى.
ءبىزدىڭ جاقتىڭ باستاماشىلدىعىمەن قىتايداعى قازاقتاردىڭ قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋدا ىزگى شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. ولارعا ءبىلىم الۋ, قىزمەت ىستەۋ جولدارىندا تەك شىنجاڭ ولكەسى ەمەس, قىتايدىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندە ءومىر سۇرۋگە كەڭشىلىك جاسالدى. ەلدىڭ استاناسى بەيجىڭ قالاسىندا, ورتالىق قۇزىرەتتى ورىنداردا قازاقتاردىڭ سانى كوبەيدى. قازاقستانعا سوڭعى جيىرما جىلدا 100 مىڭنان اسا باۋىرلاستار تۇراقتى مەكەنگە كوشتى. مادەني-گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناس جيىلەدى. ەكى ەلدە مادەنيەت, ونەر كۇندەرىن, كىتاپ كورمەلەرىن وتكىزۋ جاقسى داستۇرگە اينالدى. بەيجىڭ قالاسىندا ورتالىق تەلەراديو قۇرامىندا بۇكىل قىتايعا تارالاتىن قازاق تىلىندە راديو تورابى جۇمىس ىستەيدى.
90-جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا وقۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ كەلىسىمشارتىمەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا 20 ستۋدەنت قانا الماسىپ وقيتىنعا قول جەتكىزسەك, قازىر قىتاي جوعارعى وقۋ ورىندارىندا ءبىزدىڭ بەس مىڭنان استام بالالارىمىز ءبىلىم الىپ, قىتاي ءتىلىن, ولاردىڭ كوپ سالالى جاڭا تەحنولوگيالارىن وقىپ, بولاشاق قامىن ويلاسىپ ءجۇر.
قىتاي سونداي-اق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى سەنىمدى سەرىكتەس, ارىپتەسىمىز.
رەسمي قىتايمەن دوستىق ءوزارا تۇسىنىستىك قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرىپ, ورنىقتىرۋ ارقىلى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ مۇددەسىندەگى كوپتەگەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الامىز.
سولاردىڭ قاتارىندا ەڭ ماڭىزدى مەملەكەتتىك قۇندىلىقتارىمىزدىڭ بىردەن ءبىرى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستى ءرامىزى – مەملەكەتتىك شەكارا دەسەك, ءدال وسى شەكارالىق كەلىسسوزدەر تەك قانا بەيبىت, تاتۋ كورشىلىك, ءوزارا تۇسىنىستىك ءارى دوستىق جاعدايىندا عانا مۇمكىن بولعاندىعىن ءبىلىپ جۇرگەننىڭ ارتىعى بولماس.
ءبىزدىڭ كورشىلەس ەلدەرمەن شارتتى شەكارا بولۋى بولعان, بىراق ول تاۋەلسىزدىگىمىزگە دەيىن قاجەتتى قۇجاتتارمەن راسىمدەلمەگەن. ءحىح عاسىردا قازاق جەرىنىڭ ۇستىمەن وتكەن شەكارالىق كەلىسىمدەر قازاق ەلى رەسەي قۇرامىندا بولعاندىقتان رەسەي مەن قىتاي اراسىندا قازاق جەرىمەن جۇرگىزىلگەنىنە كوپ ادام ءمان بەرە بەرمەيدى.
1992-2000 جىلدار ارالىعىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتاي باسشىلارىمەن جۇرگىزگەن كەلىسسوزدەرىندە ۇنەمى, ۇزبەي, شەكارا, قىتايداعى قازاقتار, ولاردىڭ قازاقستانعا كەلگىسى كەلەتىندەرىنە ەركىندىك بەرۋ, شەكارالىق وزەندەر سۋ رەسۋرستارىن تەڭ پايدالانۋ ماسەلەلەرىن كۇن تارتىبىنە قويىپ, ونىڭ, ۇلت, مەملەكەت مۇددەسىندە ءادىل شەشىمىن تابۋعا وراسان ەڭبەك ءسىڭىردى. سول كەزدە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, مينيستر لاۋازىمىندا وسى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە بارىنشا بىلىكتىلىكپەن اتسالىستى.
قىتاي جاعى باسقا ەلدەردەگىدەي مەملەكەتتەر اراسىنداعى بايلانىسقا اسا جوعارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراي وتىرىپ, سونىڭ اۋانىندا ادامي قاتىناسقا, اڭگىمە كەزىندە لاۋازىمدى ادامداردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە ادەپتىلىكپەن ءۇڭىلىپ, سەزىنىپ, باعالاۋعا دا بەيىم. ءبىلىپ ايتىلعان ءسوزدى, دالەلدى دەرەكتى قۇنتتايدى. جەكە لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ءوزارا سىيلاستىعىنا قۇرمەتپەن قارايدى. جاڭا مەزگىلدەگى جاڭا كەزدەسۋلەردە مىندەتتى تۇردە وسىدان بۇرىنعى قارىم-قاتىناسقا قىسقاشا توقتالىپ, ەندى الداعى كەزەڭدەردىڭ ماڭىزدىلىعى مەن جاڭا ارەكەتتەردىڭ قاجەتتىلىگىنە ايرىقشا توقتالادى. وسى ساپاردا دا قىتاي جاعى بارلىق كەلىسسوزدەر بولسىن, بيزنەس فورۋم نەمەسە قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىنداعى سوزدەر بولسىن, قازاق ەلىنىڭ ەلباسى, تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ەكى جاقتى قاتىناستىڭ جەمىستى بولۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىن اتاپ وتۋدەن اينىماي, ق.توقاەۆتىڭ سول جەمىستى جىلداردى زور تابىسپەن جالعاستىراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
مىنە, وسى, تاعى باسقا جاقسىلىقتاردى ايتاتىن تولىق مۇمكىندىگىمىز بار. ولار قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەر. ەندىگى ماقسات, مەجەلەر بولاشاقتا.
ق.ك.توقاەۆتىڭ كورشى ەلگە پرەزيدەنت دارەجەسىندەگى تۇڭعىش ساپارى نەگىزىنەن وسىلاي پايىمداۋدى كوزدەگەنى انىق.
دامۋ كەپىلى – كەلىسىم
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكىنشى پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ كورشىلەس قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا مەملەكەتتىك ساپارىن ءۇش جۇزدەن استام بيزنەس ادامدارى قاتىناسقان قازاقستان-قىتاي ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىناسىپ, ءسوز سويلەۋدەن باستادى. ول جيىننان باق-تاردا جان-جاقتى تالداۋ-حابارلار جەتكىلىكتى بەرىلدى. قوسىمشا ايتپاعىمىز – پرەزيدەنت ءوز سوزىندە قازاقستان-قىتاي قاتىناسىنىڭ جاڭا كەزەڭى باستالاتىنىنا, وسىعان دەيىنگى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەردىڭ ەلىمىزدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزگەنىنە, ءالى دە كوپتەگەن مۇمكىندىكتەردى پايدالانا الماي جۇرگەنىمىزگە نازار اۋداردى. وندىرىستە, كوپتەگەن تۇرمىس سۇرانىستارىنا قاجەتتى ونىمدەر وندىرۋدە, جاڭا تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن ورىستەتۋ جولىندا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعدارلامالارىن قاراۋعا دا ءمان بەرىلدى. قازاقستاندا شىعارىلاتىن اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىنىڭ جوعارى ساپالى ونىمدەرى ىرگەلەس ەلدىڭ تۇتىنۋشىلارىن قىزىقتىراتىنى دا ءسوز بولدى. بىزدە كوپتەگەن شيكىزات ءونىمى تەحنولوگيالاردان تىس قالاتىنىن دا ەسكەرتتى.
وسىدان سوڭ قىتايدىڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىندا وتكەن, عالىمدار, اكادەميا وقىتۋشىلارى, ديپلوماتتار, جۋرناليستەر, ستۋدەنتتەر, قىتاي جوعارعى وقۋ ورىندارىندا وقىپ جۇرگەن قازاقستاندىق جاستار, ونەر ادامدارى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىسقان كەزدەسۋدەگى پرەزيدەنت ءسوزى دە تىڭداۋشىلاردىڭ جىلى ىقىلاسىمەن قارسى الىندى. بۇل جەردە ەكى جاقتى گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناس بولاشاعى, اسىرەسە ىشكى-سىرتقى ءتۋريزمدى, وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جۇرگەن جاستار قاتارىن كوبەيتۋ – كورشىلەس ەلدەر ارىپتەستىگىنە وڭ ىقپالىن تيگىزەرى ءسوز بولدى.
وسى ەكى ۇلكەن اۋديتوريادا دا پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ باسىندا بارعان ەلگە قۇرمەت كورسەتىپ, قىتاي تىلىندە اماندىق ساۋلىق ءراسىمىن جاساعان سوڭ, بارلىق باياندامالارىن كوسىلگەن قازاق تىلىندە جاسادى. قىتاي, اعىلشىن تىلدەرىندە ىلەسپە (سينحروندى) اۋدارما بولدى. جۇرت قازاق باسشىسىنىڭ ءسوزىن مۇقيات تىڭداپ, زور ىقىلاس, قىزىعۋشىلىق كورسەتتى. جيىننان سوڭ اكادەميا پروفەسسورلارى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزگە سالەمدەسىپ, لەكتسيا, بايانداماسىنا جوعارى باعا بەردى. اڭگىمە بارىسىندا, ساليقالى, جىلى ءجۇزدى اقساقال كەلىپ سالەم بەرگەندە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ول كىسىنى بىردەن تانىپ, ەكەۋى جايما-شۋاق ديدارلاسىپ, اڭگىمەلەستى. كەزىندە قىتايدىڭ ديپلوماتيالىق اكادەمياسىندا لەكتسيا وقىعان ۇستازدارىنىڭ ءبىرى ەكەن.
سونداي-اق پرەزيدەنت وسىنداي جىلى شىرايلى اسەرلى كەزدەسۋدى قىتايدىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى بولعان, قىتاي ورتالىق بيلىگىندە لاۋازىمدى قىزمەتتەر اتقارىپ, قازاقستانمەن دوستىق, تاتۋ كورشىلىك قاتىناستار ورناتۋعا تىكەلەي ۇلەس قوسقان داي بينگو, چجان دەگۋان, لي حۋەي, چجوۋ سياوپەي, ياو پەيشەن, چەن گوپين, چەن دي تاعى باسقا قىتاي ازاماتتارىمەن وتكىزدى. جاس ديپلومات كەزىندە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ولاردىڭ كوپشىلىگىمەن ارىپتەس بولعان ەكەن. قىتايدا ەلشى بولعان يكرام ادىربەكوۆ ەكەۋىمىز دە قازاقستان جاعىنان پرەزيدەنت جانىندا وسىنداي ادامي كەزدەسۋگە قاتىناسۋ قۇرمەتىنە يە بولدىق.
ارينە پرەزيدەنتتىڭ قىتايعا مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ ەڭ جوعارى دارەجەلى شاراسى – قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ ءبىزدىڭ پرەزيدەنتتى تيانانمەن الاڭىندا سالتاناتتى قارسى الۋى جانە سول راسىمنەن كەيىنگى كەلىسسوزدەرى.
الدىمەن مىنانداي الىپ ەلدىڭ اتشاپتىرىم ءاپايتوس الاڭىنىڭ تورىندە سول ەلدىڭ باسشىسى سەنىڭ ەلىڭنىڭ باسشىسىنان الاڭعا بۇرىن كەلىپ, قارسى الىپ, سەنىڭ مەملەكەتتىك گيمنىڭ ورىندالىپ, سەنىڭ ەلىڭنىڭ باسشىسىنىڭ قۇرمەتىنە 21 رەت زەڭبىرەكتەردەن وتشاشۋ (ساليۋت) بەرىلىپ جاتسا – سەنىڭ ەلىڭە دەگەن قۇرمەت ەمەس پە؟!
مىنە, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇدىرەتى!
وسىنداي قۇرمەت راسىمىنەن كەيىن ەكى دەلەگاتسيانىڭ تولىق قۇرامى قاتىناسقان كەڭ اۋقىمدى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى. ول كەلىسسوزدەردىڭ مازمۇنى باق-تاردا جاريالانىپ, الدەنەشە رەت نەگىزگى تەلەارنالاردان كورسەتىلدى. سوندىقتان ونىڭ ءبارىن قايتالاپ جاتۋدىڭ ءمانىسى جوق. تەك, كەيبىر ماڭىزدىلارىنا توقتالىپ وتكەن ءجون بولار.
بىرىنشىدەن, ق.توقاەۆتىڭ مەملەكەتتىك ساپارى كوپتەن كۇتىلگەن ءارى ەكىجاقتى قاتىناسقا جاڭا تىنىس بەرگەن دەر كەزىندە وتكىزىلگەن ساپار بولدى.
ەكىنشىدەن, بۇل ساپار قازاقستان-قىتاي ارىپتەستىگىنىڭ جاڭا كەزەڭىن باستادى.
ۇشىنشىدەن, ساپار بارىسىندا تاراپتار وسىعان دەيىن جۇرگىزىلگەن قارىم-قاتىناس ساياساتىنىڭ ساباقتاستىعىن تياناقتاپ, ونىڭ بولاشاقتا ءتيىمدى بولارىنا كەپىلدىك بەرگەن ساپار بولدى.
تورتىنشىدەن, ەكى پرەزيدەنت قول قويعان ماڭگىلىك ستراتەگيالىق ارىپتەستىك, تاتۋ كورشىلىك, كوپ سالالى قارىم-قاتىناستى دامىتۋ تۋرالى جاڭا مالىمدەمە قابىلداندى.
بەسىنشىدەن, «نۇرلى جول» جانە ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» ەكونوميكالىق قاتىناستى جاڭا ساپاعا كوتەرۋ مەجەگە الىندى. وسى جولدا ءىت تەحنولوگيا پاركتەرىنىڭ جۇمىسىن جولعا قويۋعا ىقپال ەتۋ كۇشەيەدى.
التىنشىدان, شەكارالىق, كەدەندىك, ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق تالاپتار ساپاسىن جاقسارتۋ ارقىلى ەكىجاقتى قاتىناسقا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلادى.
جەتىنشىدەن, مادەني-گۋمانيتارلىق قارىم-قاتىناستى, ءتۋريزمدى دامىتۋعا, ونىڭ ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاڭا تالاپقا ساي جابدىقتالۋىنا قامقورلىق جاسالادى.
قورىتا ايتقاندا, قازاقستان پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ قىتايعا ءبىرىنشى رەسمي ساپارى بولاشاق قاراما-قايشى قۇبىلىستار تۇسىندا باعىتىنان جازباي, بىرقالىپتى دامۋ كەلىسىمىنىڭ ناتيجەلى ساپارى بولدى.
قۋانىش سۇلتانوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى
