ساياسات • 20 قىركۇيەك، 2019

سىرتقى ساياساتتاعى سەرپىندى ساباقتاستىق

40 رەتكورسەتىلدى

ەڭبەك جولىن سىرتقى ساياساتتان باستاعان قاسىم-جومارت كەمەلۇلى پرەزيدەنت بولىپ سايلانعاننان كەيىن سالاداعى ساباقتاستىقتى تىڭ سەرپىنمەن جالعاستىرىپ، سارابدال ساياساتكەر ەكەنىن تانىتتى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ سايلاۋال­؛دى باعدارلاماسىندا كوپۆەك­؛تور­؛لىق قاعيداسىن ۇستانا وتىرىپ، ستراتەگيالىق سەرىكتەس مەملەكەتتەرمەن &ndash؛ رەسەي، قىتاي، اقش، ورتا­؛لىق ازيا ەلدەرىمەن، ەۋروپالىق وداق، ازيا جانە تاياۋ شىعىس مەملە­؛كەت­؛تەرىمەن تەڭ، دوستىق قارىم-قاتى­؛ناستى، سونىمەن قاتار بۇۇ، تمد، ەاەو، شىۇ، ەقىۇ، اوسشك سەكىل­؛دى باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدارمەن باي­؛لانىستى نىعايتا تۇسەتىنىن مالىمدەگەن-دى.

پرەزيدەنت رەتىندەگى العاشقى شەتەلدىك ساپارىن رەسەيدەن باستا­؛دى. مۇنىڭ سەبەپتەرى جەتەرلىك. الەم­؛دە قۇرلىقتاعى ەڭ ۇزىن ورتاق شەكا­؛را، ءبىر ەكونوميكالىق ۇيىم اياسىن­؛داعى وداقتاستار، كورشى، سترا­؛تە­؛گيالىق ارىپتەس. قازاقستاننىڭ ساۋ­؛دا اينالىمىنداعى رەسەيدىڭ مەن­؛شىك­؛تى ۇلەسى 19 پايىزدى قۇرايدى. ينۆەس­؛تيسيالىق ىنتىماقتاستىق قارقىن­؛دى دامىپ كەلەدى. ەلىمىزدە رەسەي­؛لىكتەر قارجى قۇيعان 9 مىڭنان استام كاسىپورىن تابىستى جۇمىس ىستەپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى، ارينە ەسكەرىلدى.

وسى ورايدا رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەت باسشىسى رەتىندە رەسەيگە العاشقى ساپارىنا سيمۆولدىق ءمان بەرگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ء«؛سىز قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ دەڭگەيىن بىلەسىز جانە ءوزىڭىز دە بۇعان كوپ ۇلەس قوستىڭىز. ءسىزدىڭ بۇگىنگى ساپارىڭىز كەڭ اۋقىمداعى ەكىجاقتى وداقتاستىق بايلانىستارىمىزدى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىن»؛، دەگەن ەدى ۆ.پۋتين.

ەكىنشى شەتەلدىك ساپار وزبەك­؛ستاندا جالعاستى. باۋىرلاس مەملەكەت ءارى ورتالىق ازياداعى ىرگەلى ەل. ەكونوميكالىق بايلانىس تا جاڭا كەزەڭگە قادام باسىپ كەلەدى. ماسەلەن، بىلتىر تاۋار اينالىمى 2،5 ميلليارد دوللارعا جەتتى. ؛ وزبەكستانعا ساپارى بارىسىندا ونىڭ كولەمىن 5 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋگە ۋاعدالاستى. سونداي-اق 2019 جىل «؛قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى جىلى»؛ بولىپ جاريالاندى. بۇل &ndash؛ ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا كەزەڭگە اياق باسقانىن كورسەتەدى.

كەلەسى ساپارلاردىڭ قىرعىزستان مەن تاجىكستاندا جالعاسۋىنىڭ دا ماڭىزى زور. بىرىنشىدەن، بىشكەكتە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭە­؛­؛سىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. بۇگىندە شىۇ حالىقارالىق ارەنادا ايتارى بار ىرگەلى ۇيىمعا اينالعانى بەل­؛­؛گىلى. قازىرگى تاڭدا وعان ەۋرازيا قۇر­؛لىعىنداعى كوپتەگەن مەملەكەت مۇشەلىككە ءوتتى. بۇل جولعى جيىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇراقتىلىعى تالقى­؛لاندى. قازىرگىدەي الماعايىپ زاماندا ايماقتاعى تىنىشتىق كىم-كىمگە دە كەرەك. قىسقاشا ايتقاندا، اتالعان ۇيىمنىڭ قازاقستان سىرتقى ساياساتىنداعى الار ورنى ەرەكشە.

بۇدان بولەك، شانحاي ىنتى­؛ماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعى مەن «؛استانا»؛ حالىقارالىق قارجى ورتالىعى مەموراندۋمعا قول قوي­؛دى. مەملەكەت باسشىسى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆپەن، قحر ءتور­؛اعاسى سي سزينپينمەن، سونداي-اق اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇحاممەد اشراف عاني­؛مەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.

ال دۋشانبەدە ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ كەزەكتى سامميتىنە قاتىستى. سونىمەن قاتار قاتار ءامىرى تاميم بەن حاماد ءال تانيمەن، تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­؛دەنتى ەمومالي راحمونمەن، تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعانمەن كەزدەستى.

تاياۋدا ق.توقاەۆ قىتايعا مەم­؛لەكەتتىك ساپارمەن بارىپ قايتتى. مۇنىڭ دا ءوز سەبەبى بار. قىتاي &ndash؛ كورشىلەس جاتقان، الەمنىڭ الىپ ەكونوميكاسىنىڭ ءبىرى. ەلىمىزگە كەلەتىن تاۋاردىڭ باسىم بولىگى دە وسى ەلگە تيەسىلى. قىتاي &ndash؛ قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا جانە ەكونوميكا سالا­؛سىنداعى اسا ءىرى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى. ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى بىلتىر 11،4 پايىزعا ارتىپ، 12 ميلليارد دوللارعا جەتتى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى قىتاي قازاقستانعا 20 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيسيا سالدى. قازاقستان ارقىلى قىتاي جانە ازيانىڭ باسقا دا ەلدەرىن ەۋروپامەن، سونداي-اق تاياۋ شىعىسپەن بايلانىستىراتىن 5 تەمىر جول جانە 6 حالىقارالىق اۆتوكولىك جولى وتەدى. بۇل قازاقستان ارقىلى قىتايدان ەۋروپاعا جانە كەرى قاراي جۇكتەردى 15 كۇندە جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستان جوعارى ساپالى بيداي ەكسپورتى بويىنشا الەمدەگى الدىڭعى 10 ەلدىڭ قاتارىنا كىرەتىنى ءمالىم. قىتايعا ساپارى بارىسىندا وسى باعىتتى جانداندىرۋ ماسەلەسى ايتىلدى. بىلتىر قىتايعا ەكسپورتتالعان بيداي كولەمى 550 مىڭ تونناعا جەتتى. ەندى ونى 3،5 ەسەگە، ياعني 2 ميلليون تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا الەۋەتىمىز جەتەدى. سونداي-اق جىلىنا 100 مىڭ تونناعا دەيىن اس تۇزىن، ءسۇت ونىمدەرىن، قۇس ەتىن، سيىر ەتىن، قوي ەتىن، شوشقا ەتىن، ۇن، ءداندى جانە بۇرشاق، مايلى داقىلدار جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بار. مۇنىڭ ءبارى ەكى ەل اراسىنداعى كوپ دەڭگەيلى قارىم-قاتىناستىڭ بىتە قايناسقانىن كورسەتسە كەرەك. وسى ساپار بارىسىندا ينفراقۇرىلىم، ساۋدا، ينۆەستيسيا، قارجى، اۋىل شارۋاشىلىعى، تەحنولوگيا سالالارىن قامتيتىن ءبىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويىلدى.

مەملەكەت باسشىسى «؛ەكولوگيالىق تازا ازىق-تۇلىك ءوندىرىسىن ۇلعايتىپ، قىتاي نارىعىنا شىعارۋعا نيەتتى»؛ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەندەشە، سىرتقى ساياساتتاعى قادامدار مەملەكەتىمىزگە، ۇلتتىق بيزنەسكە، ءار ازاماتقا ناقتى پايداسىن تيگىزەدى دەپ ايتساق قاتەلەس­؛پەيمىز.

ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باع­؛دارلاماسىندا دا، ۇلىقتاۋ راسىمىن­؛دەگى سويلەگەن سوزىندە دە بەيبىت­؛شىل، تەڭگەرىمدى، سىندارلى سىرتقى ساياسات جۇرگىزەتىنىن ايتىپ وتكەن-تۇعىن. سونداي-اق ساياسي، ساۋ­؛دا-ەكونوميكالىق، مادەني، گۋماني­؛تارلىق سالالاردا ۇلتتىق مۇددەنى قورعايتىنىن دا مالىمدەدى. جوعا­؛رىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي، مۇنىڭ العىشارتتارى جاسالدى. بۇعان ەلوردادا وتكەن كەزدەسۋلەردە دە كۋا بولدىق. مەملەكەت باسشىسى بۇگىنگە دەيىن 28 رەت شەتەلدىك قوناقتارمەن كەزدەسكەن ەكەن. ولاردىڭ اراسىندا رەسەي فەدەراسياسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى الەكسەي بوروداۆكين، اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۆيد حەيل، ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا جونىندەگى ارنايى وكىلى پەتەر بۋريان، يسلام دامۋ بانكى توبىنىڭ پرەزيدەنتى باندار حادجار سەكىلدى مارتەبەلى مەيماندار بار.

وسى ورايدا، مەملەكەت باسشى­؛سى­؛نىڭ كەزدەسۋلەرى ەكى باعىتتا وربى­؛گەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ءبىرىنشىسى &ndash؛ ساياسي باعدار. ياعني، اقش مەم­؛لەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۆيد حەيل، ورتالىق ازيا ەل­؛دەرىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى، ەۋروپالىق وداقتىڭ ورتالىق ازيا جونىندەگى ارنايى وكىلى پەتەر بۋريان، اقش كونگرەسسمەندەرى دە­؛ۆين نۋنەس پەن ريك كروۋفوردپەن كەزدە­؛سۋ ارقىلى پراگماتيكالىق، كونسترۋك­؛تيۆتى، كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياسي باعىتىمىزدى جالعاستىرا بەرەتى­؛نىمىزدى بايقاتتى.

ەكىنشى باعىت &ndash؛ ينۆەستيسيالىق-ەكونوميكالىق باعدار. قازىرگى تاڭدا الەم ەلدەرى وقشاۋ، ەشكىممەن ارالاس­؛پاي ءومىر سۇرە المايتىنى بەلگىلى. حالىقارالىق ارەنادا ۇلتتىق مۇد­؛دەمىزدى قاتاڭ ساقتاپ ءارى قورعاي وتى­؛رىپ، ينۆەستيسيالىق ساياسات جۇرگى­؛زۋ­؛دىڭ ماڭىزى زور. قازاقستان الەمدە ءوزىن بەيبىتسۇيگىش، اشىق، سەنىمدى مەملەكەت رەتىندە ۇلكەن بەدەلگە يە جانە حالىقارالىق ىستەردە جاۋاپتى سەرىكتەس رەتىندە تانىلدى. ق.توقاەۆ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ەلى­؛مىزگە ينۆەستيسيالار تارتۋدا قازاق­؛ستان­؛نىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىنگى حالىق­؛ارالىق سەنىمىن ءتيىمدى پايدالاناتى­؛نىن جەتكىزگەن-تۇعىن. وسى باعىت­؛تى ودان ءارى جالعاستىرۋ ءۇشىن مەم­؛­؛لەكەت باسشىسى فرانسيانىڭ ەكو­؛نو­؛ميكا جانە قارجى ءمينيسترى برۋنو لە مەر، دۇنيەجۇزىلىك بانك­؛تىڭ ۆي­؛سە-پرەزيدەنتى سيريل ميۋل­؛لەر، ەۋ­؛روپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بان­؛كىنىڭ پرەزيدەنتى سۋما چاك­؛رابار­؛تي، يسلام دامۋ بانكى توبىنىڭ پرە­؛زي­؛دەنتى باندار حادجار سەكىلدى الەم­؛دىك ەكونوميكاعا ىقپالدى تۇل­؛عا­؛لار مەن «؛Anadolu Group»؛ كومپا­؛نيا­؛سى­؛ن­؛ىڭ پرەزيدەنتى تۋندجاي وزيل­؛حان، ExxonMobil Production Com­؛pany پرەزيدەنتى نيل داففين، «؛شەۆ­؛رون»؛ كومپانياسىنىڭ ديرەكتورلار كە­؛ڭەسىنىڭ ءتوراعاسى جانە باس اتقارۋشى ديرەكتورى مايكل ۋيرت سەكىلدى ەلى­؛مىزگە ينۆەستيسيا سالعان كومپانيالار وكىلدەرىن قابىلداپ، الداعى دامۋ باعىتىمىز تۋرالى سۇحبات قۇردى.

ايتپاقشى، مىنا نارسەگە نازار اۋدارا كەتكەندى ءجون كوردىك. پرەزي­؛دەنت كەزدەسۋدە اعىلشىن، فرانسۋز، قىتاي تىلدەرىندە ەمىن-ەركىن سوي­؛لەي­؛تىن پوليگلوت عانا ەمەس، سىرتقى ساياساتتىڭ بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلەتىن ساياساتكەر ەكەنىن سۇحباتتاسۋشىلارعا مويىنداتا ءبىلدى. بۇعان قىتايدا ەلشىلىكتە قىزمەت اتقارعانى، بۇۇ جەنەۆاداعى بولىمشەسىنىڭ باس ديرەكتورى جانە بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعانى ءوز سەپتىگىن تيگىزگەنى انىق. وسىندايدا ايگىلى تۇلعا نەلسون ماندەلانىڭ «؛ەگەر بىرەۋمەن تۇسىنىكتى تىلدە سوي­؛لەسسەڭ، ءتىل تابىسا الاسىڭ. ال ونىڭ انا تىلىندە سويلەر بولساڭ، ول سەنى جۇرەگىمەن تۇسىنەدى»؛ دەگەن ءسوزى ويعا ورالادى. ەندەشە، پرەزيدەنت ينۆەس­؛تورلاردىڭ انا تىلىندە سويلەۋ ارقىلى ولاردىڭ جۇرەگىمەن تۇسىنۋىنە جاعداي جاساعانىنا سەنىمىمىز مول.

جالپى، پرەزيدەنت سىرتقى سايا­؛سات­؛­؛تا اسا ۇلكەن وزگەرىستەر جاسا­؛ماي-اق، قازاقستاننىڭ گەوساياسي جاع­؛دايى­؛نان تۋعان كوپۆەكتورلى باعىت­؛تى ۇستا­؛ناتىنىن كورسەتتى. ديپلو­؛ماتيالىق قىزمەتتىڭ بارلىق لاۋازىمدارىندا جۇمىس ىستەي وتىرىپ، ءىس جۇزىندە ۇلكەن ساياساتتا تەپە-تەڭ جول ءجۇرىپ، ساياسات وليمپىنە شىقتى. حالىقارالىق ارەنادا ساياسي شەشىمدەر قابىلداۋعا قاتىساتىن، الەمدىك دەڭگەيدە ورنى بار ساياساتكەرگە اينالدى دەپ كەسىپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.

 ؛

سوڭعى جاڭالىقتار

تاۋشىق اۋىلى 80 جىلدىعىن تويلادى

ايماقتار • بۇگىن، 16:35

اباي دۇكەنى – بەلگيادا

رۋحانيات • بۇگىن، 16:32

گەرولد بەلگەرگە كوشە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 15:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ريزا يساەۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:50

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربيكە قۇدايبەرگەنوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:45

ەڭ قىسقا اڭگىمە. داۋرەن داريابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نازەركە سانيازوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقىلبەك شاياحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:22

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الدابەرگەن كەمپىرباي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 13:00

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەركەعالي بەيسەنوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:42

ەڭ قىسقا اڭگىمە. كوگەداي شامەرحان

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. جاسۇلان سەرىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقجول قالشابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:28

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربەك نۇرجانۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:24

ەلباسى تاكەو كاۆامۋرامەن كەزدەستى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 11:34

ساعىنايدىڭ بەيىتى تابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:52

اقمولانىڭ استىعىنا سۇرانىس مول

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

كۇلكى كەرۋەنى № 7

رۋحانيات • بۇگىن، 10:20

اتالماي نەگە قالسىن مۇسا اتى؟!

رۋحانيات • بۇگىن، 10:01

جاقسى ءداستۇر جالعاسادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:49

الاشتانۋشى عالىمنىڭ بەلەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:47

يگىلىكتى ەڭبەك يەسى

قوعام • بۇگىن، 08:46

نامازالى وماشۇلى: ەل شەجىرەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:42

تاراز شاھارىنداعى تاماشا ءتۇن

ايماقتار • بۇگىن، 08:39

تۇڭعىش ءتىل فورۋمى وتەدى

قوعام • بۇگىن، 08:36

پاتريارحتىڭ ورىندالعان پارىزى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:33

كەدەرگىسىز كەلەشەك

قوعام • بۇگىن، 08:31

جوشى حانعا ەسكەرتكىش ورناتىلادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:24

قازاقتاردىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى

قازاقستان • بۇگىن، 08:22

ەۋرونى ساتىپ الۋشىلار كوبەيدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اQR: 14 بانكتى «ساۋىقتىرۋ» كەرەك پە؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:15

ۇقساس جاڭالىقتار