قوعام • 20 قىركۇيەك، 2019

جاھاندىق ءبىلىم ءسامميتىنىڭ وزەگى – جاڭاشىلدىق

35 رەتكورسەتىلدى

ال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە الەمدىك تاجىريبەدە العاش رەت قاتىسۋشىلاردىڭ بەدەلدى قۇرامىمەن ءبىر مەزگىلدە بىرنەشە ءىس-شارانىڭ باسىن بىرىكتىرگەن حالىقارالىق اۋقىمدى شارا &ndash؛ ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جاھاندىق ءسامميتى باستالدى. ءبىلىم، عىلىم، وزىق تەحنولوگيالار مەن رۋحاني قۇندىلىقتاردى ينتەگراسيالاۋ اياسىندا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بولاشاق دامۋىنىڭ جاڭا مودەلىن تالقىلاۋدى ماقسات ەتكەن حالىقارالىق ىرگەلى باسقوسۋدى قازاقستان پرەمەر-مينيسترىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ اشتى.

جاھاندىق ءمانى بار جيىنعا ەۋروپا، ازيا، امەريكا اۋما­؛عىن­؛­؛داعى 60-قا تارتا ەلدىڭ­؛ 130 ۋني­؛ۆەرسيتەتىنەن كەلگەن كوش­؛باسشى وكىلدەردىڭ سالماعى مەن قۇرامى ءارتۇرلى، ولاردىڭ اراسىندا بۇۇ، يۋنەسكو سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى، Microsoft، ۆۆس، Else­؛vier، Springer Nature، YODAK، AKSON سياقتى الەم­؛گە بەلگىلى كومپانيالار، QS «؛World Uni­؛versity Rankings»؛ حا­؛لىقارالىق رەيتينگىنىڭ توپ-800 ساناتىنا كىرەتىن ۋنيۆەر­؛سي­؛تەتتەردىڭ باس­؛شىلارى، SUN، USRN، IREG­؛ Observatory ۇيىم­؛دارى مەن ۋني­؛ۆەرسيتەتتەرىن سارالاۋ بويىن­؛شا حالىقارالىق قاۋىم­؛داس­؛تىقتىڭ مۇشەلەرى، ENAEE ين­؛جە­؛نەرلىك ءبىلىم بەرۋ­؛دىڭ­؛ اك­؛كرە­؛ديتتەۋى بويىنشا ەۋرو­؛پا­؛لىق جەلىنىڭ ساراپشىلارى بار.

ب.ساپارباەۆ عىلىم مەن­؛ ءبى­؛لىم­؛نىڭ يننوۆاسيالىق باعىت­؛تا­؛­؛رىن ءسوز ەتۋگە جيىلعان قا­؛تى­؛­؛سۋ­؛­؛شىلارعا قازاقستان پرە­؛مەر-مينيسترى اسقار ءما­؛­؛مين­؛نىڭ جول­؛­؛داعان حاتىن وقىپ­؛­؛ بەردى. «؛بۇ­؛گىنگى تاڭدا ەلى­؛مىز­؛­؛دە ءبىلىم بەرۋ، عىلىم جانە با­؛سە­؛كەگە قابىلەتتىلىك ما­؛سە­؛­؛لە­؛لەرىن شەشۋدە، ۋنيۆەر­؛سي­؛تەتتەرگە اكا­؛دە­؛ميالىق تاۋەل­؛سىزدىك بەرىلدى. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى ۋني­؛ۆەرسيتەتتەردىڭ عىلىمي، ءبى­؛لىم بەرۋ، تەحنولوگيالىق جانە گۋمانيتارلىق كەڭىستىكتەگى ىق­؛پا­؛لىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. بۇۇ ۇسىنعان ادامنىڭ دامۋ ين­؛دەكسى قازاقستان حالقىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەن­؛دى­؛گىن كورسەتەدى. سىزدەردىڭ ين­؛نو­؛­؛ۆاسيالىق يدەيالارىڭىز، شى­؛عار­؛ما­؛شىلىق باستامالارى­؛ڭىز ىسكە اسا­؛دى جانە ادام كاپيتالىن ودان ءارى دامىتۋعا ىقپال ەتە­؛دى دەپ سەنەمىن»؛، دەگەن اسقار مامين ءوز سوزىندە.

بەردىبەك ماشبەكۇلى الىس جانە جاقىن شەتەلدەر­؛دەن كەلگەن قوناقتارعا ەلىمىزدە ءبىلىم سا­؛­؛­؛لاسىنا، اسىرەسە جاستاردىڭ وقۋى­؛­؛نا كوپ كوڭىل بولىنەتىنىن، ونىڭ ايعاعى رەتىندە قازاق­؛ستان­؛دا 132 جوعارى وقۋ ورنى جۇ­؛مىس ىستەيتىنىن جەتكىزدى. وندا 600 مىڭ قازاقستاندىق جاس­؛ بۇگىنگى كە­؛زەڭ تالاپ ەتىپ­؛ وتىرعان حالىق­؛ارالىق سۇرا­؛نىسقا ساي ءبىلىم الۋ­؛دا. جاس­؛تار ساياساتى تۋرالى ارنايى­؛ قابىلدانعان زاڭ كوپ مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. ەل­؛باسى ۇسىنىسىمەن بيىلعى جىل­؛­؛دىڭ جاستار جىلى دەپ جاريالانۋى دا تەگىن ەمەس. سەبەبى ءاربىر مەملەكەتتىڭ بولاشاعى، كەلە­؛شەكتەگى دامۋى ءبىلىمدى جاس­؛تارىنا تىكەلەي بايلانىستى. پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى حالىقارالىق ماڭىزدى شارانىڭ 22 مىڭ ستۋدەنت ءبىلىم الا­؛تىن قازۇۋ-دە وتكىزىلىپ وتى­؛رۋىنىڭ مانىسىنە توقتالدى. ەڭ نەگىزگىسى، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماتە­؛ريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى، وقۋ جوسپارلارى، مامان دايىن­؛داپ وتىرعان فاكۋلتەتتەرى حا­؛لىق­؛ارا­؛لىق تالاپقا ساي كەلەدى. كەلەر جىلى جوعارى وقۋ ورنى اتىن يەلەنىپ وتىرعان ۇلى عالىم ءال-فارابيدىڭ 1150 جىل­؛دى­؛عى مەن ۇلى اقىن ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەي­؛تويلارىنىڭ كەڭ اۋقىمدا اتا­؛لىپ وتەتىنىن دە سۇيىنشىلەي جەتكىزدى.

جاھاندىق ءبىلىم ءسامميتى­؛نىڭ­؛ وتۋىنە كەڭ قولداۋ ءبىلدى­؛رىپ،­؛­؛ قاتىسۋشىلاردى مەي­؛­؛مان­؛­؛­؛­؛دوس­؛تىقپەن قارسى العان الما­؛­؛تى قالاسى بولسا، شاھار اكىمى با­؛قىت­؛جان ساعىنتاەۆ بۇل ما­؛ڭىزدى باسقوسۋدىڭ وزىن­؛دىك ءمانى بار ەكەنىنە توق­؛تالدى. قازۇۋ الەمنىڭ 130-دان­؛ استام جە­؛­؛تەكشى وقۋ ورنىن­؛ بىرىكتىرەتىن جىبەك جولى ۋني­؛ۆەر­؛سيتەتتەرى اليانسىنىڭ تەڭ­؛ قۇرىلتايشىسى بولا وتىرىپ، ءبىرقاتار ءىرى جوبانى جۇ­؛زەگە اسىردى. ونىڭ ىشىندە حا­؛لىقارالىق IT تەح­؛نو­؛پاركىن قۇرۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. QS World Wide حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ فورۋمى ورتالىق ازيادا، سونىڭ ىشىندە الماتىدا العاش رەت ءوتىپ وتىر. ويتكەنى ءدال وسى جەردە ەلىمىزدىڭ جوعارى مەكتەبى قۇ­؛رى­؛لىپ، جاقسى دامىپ كەلەدى. ەلى­؛مىزدەگى ءاربىر ءۇشىن­؛شى ستۋدەنت الماتىدا وقي­؛دى. وسىدان 15 جىل بۇرىن قا­؛زاقستاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەر QS University Rankings رەيتينگىنە تۇڭعىش رەت ەندى. ول كەزدە قازاقستاننان ءبىر عانا ۋنيۆەرسيتەت بولسا، 2019 جىلعا دەيىن 10 جوعارى وقۋ ورنى رەيتينگكە كىرگەن، ونىڭ التاۋى الماتىدا ورنالاسقان»؛، دەدى قالا اكىمى ب.ساعىنتاەۆ.

بۇۇ تۇراقتى دامۋ جونىن­؛دەگى «؛اكادەميالىق ىقپال»؛ باعدارلا­؛ما­؛سىنىڭ عالامدىق حابى بولىپ تابىلاتىن ءال-فا­؛رابي اتىنداعى قازۇۋ وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى ءتيىمدى ات­؛قارعانىن ايتا كەلىپ، رەكتور­؛ عالىمقايىر مۇتانوۆ حالىق­؛ارالىق قاۋىمداستىق ءۇشىن ماڭىزدى شارانىڭ ينتە­؛گرا­؛سيا­؛لىق ءبىلىم ۇدەرىسىنە تيگى­؛زەتىن اسە­؛رى تۋرالى باياندادى.

قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرە­؛زيدەنتى &ndash؛ ەلباسى قورىنىڭ اتىنان ءسوز العان قوردىڭ ات­؛قارۋ­؛شى دي­؛رەكتورىنىڭ ورىنباسارى يگور روگوۆ تا ؛ مۇنداي الەم­؛­؛دىك اۋقىمداعى ءىس-شارانىڭ قا­؛زاق­؛ستاندا ءوتۋى ەلدەگى جوعارى ءبى­؛لىمنىڭ وزىق ۇلگىدە دامۋىنا، وتاندىق ءبىلىم بەرۋدىڭ ەكس­؛پورت­؛تىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا، ەل ءيميد­؛جىنىڭ وڭ قالىپتاسۋىنا سەر­؛­؛پىن بەرەتىنىنە نازار اۋداردى. ء«؛بىزدىڭ ماقساتىمىز الەۋ­؛مەتتىك ليف­؛تى­؛لەر­؛دىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ، تا­؛لانت­؛تاردى قول­؛داۋ، كوشباس­؛شى­؛لار دايىن­؛داۋ بولىپ تابىلا­؛دى»؛ دەگەن ول، سوڭعى ون جىلدا قوردىڭ سىيلىعىنا 258 عىلىم، مادە­؛نيەت جانە ونەر وكىلدەرىنىڭ يە بولعانىن ەلىمىزدىڭ تالانت­؛تاردى قولداۋداعى ءتيىمدى باعى­؛تىنىڭ مىسالى رەتىندە ءبولىستى.

فورۋمعا قاتىسۋشىلار ەسىمى ۋنيۆەرسيتەتكە بەرىلگەن ۇلى وي­؛­؛شىلدىڭ مادەني مۇرا­؛سىنا ارنالعان مۋزەيگە كەلىپ، ءال-فا­؛رابي تۋرالى قۇندى ما­؛تەريال­؛دار، الەم مۋزەيلەرى مەن كىتاپ­؛حانا­؛لارىنداعى ءتۇپنۇسقا جادى­؛گەرلەردىڭ كوشىرمەلەرى جانە زاماناۋي قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-مادەني جاڭعىرۋى جونىندەگى اۋقىمدى قۇجات­؛تارمەن تانىستى. ۋنيۆەر­؛سيتەتتەردىڭ جاھاندىق ءسامميتى اياسىندا جوعارى دەڭ­؛گەيدەگى تاعى دا ءبىرقاتار شارا قاتار ۇيىمداستىرىلدى. حا­؛لىق­؛ارالىق شارا ءۇش كۇنگە سوزىلادى. باعدارلاما ؛ شەڭبەرى كەڭ &ndash؛ پلەنارلىق وتىرىستار، پانەلدىك پىكىرتالاستار، ىس­؛كەرلىك كەزدەسۋلەر جانە ىن­؛تىماقتاستىق تۋرالى مەمو­؛راندۋمدارعا قول قويۋ، الەمنىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى جەتىستىكتەرىنىڭ كورمەسى وتەدى.

جان سادياك،

IREG Observatory اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى، (بەلگيا):

&ndash؛ كونفەرەنسيادا وتە ماڭىزدى تاقى­؛رىپتا بايانداما جاسادىم. بايانداما ء«؛تور­؛تىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋسيا»؛ دەپ اتالادى. جالپىلاما وسىلاي اتاعانىممەن، اڭگىمە توركىنى «؛جاساندى زيالىلار»؛ تۋرالى. «؛جاساندى زيالى»؛ دەگەن نە، ايتپەسە كىم؟ ول &ndash؛ روبوت، ول &ndash؛ كوممۋنيكاسياداعى جاڭا تەحنولوگيا، ول &ndash؛ نانوتەحنولوگيا. ءقازىر 3G تەلەفوندارىن شىعارىپ وتىرىپ، كومپانيالار 5G تەلەفوندارى تۋرالى ويلانىپ وتىر. الايدا 5G تەلەفونىن جاساندى زيالىلار عانا ەمەس، جالپى جۇرت قولدانا الاتىنداي تەحنولوگيا ورتاق ءبىر ماقساتقا توعىسۋى كەرەك. ادام جاڭا تەحنولوگيانىڭ وڭ اسەرىنەن قورىقپاي، كەرىسىنشە، ءوزى جاساۋعا ۇمتىلىس تانىتقانى ءجون. سەبەبى بۇگىنگى دامۋ تەك ىرىلىك پەن ىلكىمدىلىكتى عانا تالاپ ەتەدى. ءقازىر روبوتتار ادام اعزاسىنا كۇردەلى وتالار جاساي باستادى. الداعى 25-30 جىلدا الەمدە ؛ 800 ميلليون ادامنىڭ جۇمىسسىز قالۋ ءقاۋپى تۋىپ تۇر. بۇل &ndash؛ تەرەڭ ويلانۋدى قاجەت ەتەتىن سۇراق. قازاقستانداعى باسقوسۋدا ءبىز وسىنداي ماسەلەلەردى تالقىلايمىز.

يرينا كراەۆا،

ماسكەۋ مەملەكەتتىك لينگۆيستيكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، (رەسەي): ؛

&ndash؛ ءبىزدىڭ ؛ لينگۆيستيكا ۋنيۆەرسيتەتى &ndash؛ تمد ەلدەرىنە عانا ەمەس، بۇكىل الەمگە موريس تەرەزا اتىنداعى مەملەكەتتىك پە­؛داگوگيكالىق شەت تىلدەر ينستيتۋتى رەتىندە بەلگىلى بولعان بەدەلى مەن ابىرويى جوعارى وقۋ ورنى. ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ &ndash؛ ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بايىرعى سەرىكتەسى. كونفەرەنسيا بارىسىندا جوعارى ءبىلىم جۇيەسىندەگى وقىتۋشىلار مەن عالىمدار ءۇشىن وتە ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ قوزعالىپ وتىرعانى، سولاردىڭ جولىن بىرگە تالقىلاپ، شەشىمىن دە بىرگە ازىرلەيتىنىمىز ءۇشىن ؛ قۋانىشتىمىن. پايدالى، مازمۇنعا باي، پلەنارلىق وتىرىس­؛تار العاشقى كۇنى-اق باس­؛تالىپ كەتتى. وعان ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى كاسىبي ارىپتەستەرىمىزدىڭ بايانداما جاساپ، شەبەرلىك ساعاتتارىن وتكىزۋى جاڭا عىلىمي باعىتتار، وزەكتى ماسەلەلەرى تۋرالى تاجىريبە جيناقتاپ قايتۋىمىزعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءقازىردىڭ وزىندە ءبىز 10 قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورنىمەن بىرلەسكەن مەموراندۋم نەگىزىندە جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ەكى جاققا دا پايدالى جەمىسىن بەرەتىن سەرىكتەستىك ءارى قاراي دا ءتيىمدى جوسپار نەگىزىندە بەلسەندى جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىمدىمىن.

نۇر قيراباەۆ،

رەسەي حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىرىنشى پرورەكتورى، پروفەسسور (رەسەي): ؛

&ndash؛ QS &ndash؛ ءبىلىم جۇيەسىندەگى ەڭ ماڭىزدى رەيتينگتىڭ ءبىرى. ۋنيۆەرسيتەتتەردەگى ءبىلىم بەدەلىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى قاعيدالارى بويىنشا سالىستىرۋ جۇيەسىنىڭ ەنگىزىل­؛گەنىنە كوپ بولا قويماسا دا، بۇل باسەكە­؛لەستىككە ءقازىر بارلىق ماڭىزدى جوعارى وقۋ ورىندارى ىنتالى بولىپ وتىر. رەي­؛تينگ دەڭگەيدىڭ قانداي ەكەنىن جانە قايدا، قالاي باعىت الاتىنىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەڭ قاتال كورسەتكىش. مەنىڭ بايقاۋىمشا، سوڭعى بەس جىلدا قازاقستاندىق ءبىلىم جۇيەسى وتە بەلسەندى دامىپ كەلەدى. ەگەر جاڭىلىسپاسام، ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ &ndash؛ الەمدىك رەيتينگتە 207-ورىندا. سول سەبەپتى حالىقارالىق برەندكە اينالعان ەليتالىق وقۋ ورىن­؛دارىنىڭ ىزىنەن ەرىپ، اراسىنان تابىلعانى ءۇشىن قازاقستان ماق­؛تانۋى كەرەك. عىلىمنىڭ دامۋى ءۇشىن شەكارا بەلگىلەنبەگەن، ول ۇڭگىگەن سايىن تەرەڭىنە تارتا بەرەتىن شەتسىز-شەكسىز الەم. بۇل دەگەنىمىز &ndash؛ حالىقارالىق تاجىريبە، حالىقارالىق جوبالار، حالىقارالىق بايلانىستار.

 ؛

الماتى

 ؛

سوڭعى جاڭالىقتار

تاۋشىق اۋىلى 80 جىلدىعىن تويلادى

ايماقتار • بۇگىن، 16:35

اباي دۇكەنى – بەلگيادا

رۋحانيات • بۇگىن، 16:32

گەرولد بەلگەرگە كوشە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 15:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ريزا يساەۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:50

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربيكە قۇدايبەرگەنوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:45

ەڭ قىسقا اڭگىمە. داۋرەن داريابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نازەركە سانيازوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقىلبەك شاياحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:22

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الدابەرگەن كەمپىرباي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 13:00

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەركەعالي بەيسەنوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:42

ەڭ قىسقا اڭگىمە. كوگەداي شامەرحان

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. جاسۇلان سەرىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقجول قالشابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:28

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربەك نۇرجانۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:24

ەلباسى تاكەو كاۆامۋرامەن كەزدەستى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 11:34

ساعىنايدىڭ بەيىتى تابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:52

اقمولانىڭ استىعىنا سۇرانىس مول

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

كۇلكى كەرۋەنى № 7

رۋحانيات • بۇگىن، 10:20

اتالماي نەگە قالسىن مۇسا اتى؟!

رۋحانيات • بۇگىن، 10:01

جاقسى ءداستۇر جالعاسادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:49

الاشتانۋشى عالىمنىڭ بەلەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:47

يگىلىكتى ەڭبەك يەسى

قوعام • بۇگىن، 08:46

نامازالى وماشۇلى: ەل شەجىرەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:42

تاراز شاھارىنداعى تاماشا ءتۇن

ايماقتار • بۇگىن، 08:39

تۇڭعىش ءتىل فورۋمى وتەدى

قوعام • بۇگىن، 08:36

پاتريارحتىڭ ورىندالعان پارىزى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:33

كەدەرگىسىز كەلەشەك

قوعام • بۇگىن، 08:31

جوشى حانعا ەسكەرتكىش ورناتىلادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:24

قازاقتاردىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى

قازاقستان • بۇگىن، 08:22

ەۋرونى ساتىپ الۋشىلار كوبەيدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اQR: 14 بانكتى «ساۋىقتىرۋ» كەرەك پە؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:15

ۇقساس جاڭالىقتار