ءتورتىنشى دەڭگەيدەگى بيۋدجەت: كوش تۇزەلە مە؟

ەكونوميكا • 20 قىركۇيەك، 2019

تورتىنشى دەڭگەيدەگى بيۋدجەت: كوش تۇزەلە مە؟

69 رەتكورسەتىلدى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداعان جولداۋىندا «؛قۋاتتى وڭىرلەر &ndash؛ قۋاتتى ەل»؛ دەي كەلىپ، جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى، بيۋدجەتارالىق قاتىناستار جۇيەسىن رەفورمالاۋدى تاپسىردى.

 ؛

كوز &ndash؛ قورقاق، قول &ndash؛ باتىر

«؛اۋداندىق، قالالىق، اۋىل­؛دىق دەڭگەيدەگى بيلىك جەرگىلىكتى ماڭىزى بار ماسەلەلەردى شەشۋ بارىسىندا ەكونوميكالىق تۇرعىدان مەيلىنشە دەربەس بولۋى ءتيىس»؛ دەپ كورسەتتى. بۇل ورايدا ءتورتىنشى دەڭگەيدەگى بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ، جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ءىسىن نىعايتۋ بۇرناعى جىلداردان بەرى جالعاسىپ كەلەدى. بىلتىر وبلىس­؛تا كەمىندە 2000 تۇرعىنى بار 45 اۋىلدىق وكرۋگ ءتورتىنشى دەڭ­؛گەي­؛دەگى بيۋدجەتكە كوشكەن ەدى. ولار ەندى اۋىلداعى قارجى تالاپ ەتە­؛تىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ شە­؛شىمى ءۇشىن اۋداندىق بيۋدجەتكە قاراپ، اۋىز اشىپ وتىرماي، مۇمكىندىگىنشە ءوز قوتىرىن ءوزى قاسي­؛تىن بولدى. «؛كوز &ndash؛ قورقاق، قول &ndash؛ باتىر»؛ دەگەن وسى. بيۋدجەت­؛كە قارجى تى­؛كەلەي تۇسكەن اۋىل­؛دىق وكرۋگتەردە العا تال­؛­؛پىنۋ، سالىق جيناۋدى شيراتۋ، ما­؛سىل­؛دىق پيعىلدان ارىلۋ، ؛ تالاپ­؛تار­؛دى ءتۇسىنۋ سەكىلدى ؛ جاڭا لەپ باي­؛قا­؛لادى.

وتاۋىن وقشاۋلاعان اۋىلدىق وكرۋگتەر اراسىندا قادامى العا باسقاندار قاراسۋ اۋدانىندا دەۋ­؛گە بولادى. ءىستى يگەرۋ ءۇشىن الدىمەن جاقسىنى ۇيرەنۋ كەرەك دەگەن ۇس­؛تانىممەن ء«؛تورتىنشى دەڭ­؛گەي­؛دە­؛گى بيۋدجەت: اۋىلدىق وك­؛رۋگتەردى وڭ­؛تاي­؛لاندىرۋدان باس­؛تاپ، ءبىرىنشى باس­؛شىلاردىڭ جاۋاپ­؛كەر­؛شىلىگىنە دەيىن»؛ دەگەن تاقى­؛رىپتاعى دوڭگەلەك ۇستەل وتى­؛رىسى قاراسۋ اۋدانىندا ءوتتى. مۇندا اۋدان حالقى­؛نىڭ 30 پايىزى بولاتىن، ياعني 8 مىڭنان اسا تۇر­؛عىنى بار «؛قاراسۋ»؛، «؛وكتيابر»؛ جانە «؛جە­؛لەزنودوروجنوە»؛ اۋىلدىق وكرۋگ­؛­؛تەرى بۇگىندە دەربەس بيۋدجەتپەن جۇمىس ىستەيدى.

بىر اۋدان­؛داعى وسى ءۇش اۋىل­؛دىق وكرۋگ­؛تىڭ ەكى جىلعا جۋىق ۋاقىتتا­؛عى جۇمىس تا­؛جى­؛ري­؛بەسى وبلىستا­؛عى ءتورتىنشى دەڭگەيدەگى بيۋدجەت­؛كە كوشكەن الگى 45 اۋىلدىق وك­؛رۋگ­؛تەرگە دە ءتان جانە ولاردىڭ ارا­؛سىن­؛د­؛اعى ەڭ وزىعى، ۇلگىلىسى دە دەر ەدىك. قاراسۋ اۋدانىنداعى وسى ءۇش اۋىلدىق وكرۋگتە بارلىعى 44،7 ملن تەڭگە سالىق تۇسكەن. ءون­؛دى­؛رىسى جوق، تەك قانا اۋىل شا­؛رۋا­؛شىلىعىمەن، تۇرعىندارى قو­؛را­؛داعى مالىمەن كۇن كورەتىن اتالعان اۋىلدار ءۇشىن بۇل جامان تابىس ەمەس. الداعى جىلى وبلىس­؛تا تاعى دا 195 اۋىلدىق وكرۋگ ءتورتىنشى دەڭگەيلى بيۋدجەتكە كوشىرىلەدى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتى تولتىرىپ، ءوزىنىڭ دەربەستىگىن جۇزەگە اسىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. قاراسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى ۆيكتور يونەنكو وزدەرىندەگى تاجىريبەنى ورتاعا سالدى.

&ndash؛ اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىم­؛دەرى جۇرگىز­؛گەن جۇمىستارعا قا­؛را­؛ماستان ءتورتىنشى ساتىداعى بيۋد­؛جەتتىڭ تولۋىنا كەدەرگى بولار ءبىرقاتار پروبلەما بار. ەڭ الدىمەن، بيۋدجەتتىڭ ۇيلەسىمسىزدىگى دەر ەدىم. جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسەتىن قارجى نەگىزىنەن سا­؛لىق­؛­؛تان تۇرادى. ال ءبىرقاتار سا­؛­؛لىق مەرزىمى جىلدىڭ ەكىن­؛شى جار­؛تىسىنا قالدىرىلعان. مى­؛سالى، جەكە تۇلعالاردان الىناتىن كولىك سالىعى جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن سوزىلادى. جەكە تۇلعالاردىڭ مۇلىك جانە جەر سالىعىنىڭ مەرزىمى 1 قازانعا دەيىن بەلگىلەنگەن. سونىڭ سالدارىنان جىل باستال­؛عاندا سالىق ازىرگە تۇسە قويمايدى دا، العاشقى توقساندا بيۋدجەت قورجىنى بوس بولادى. سوندىقتان جەرگىلىكتى بيۋدجەت جوعارى دەڭ­؛گەيدەگى بيۋدجەتكە قول جايادى، سۋبۆەنسياعا سۇيەنەدى، &ndash؛ دەدى ۆيكتور نيكولاەۆيچ.

اۋىلدارداعى كوممۋنالدىق مۇلىك­؛تەرگە بايلانىستى جۇمىس­؛تاردىڭ جۇيە­؛سىزدىگى ءتورتىنشى دەڭ­؛­؛گەيدەگى بيۋدجەتكە قارسى تۇ­؛رار ەكىنشى وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. ونىڭ ءمانىسى &ndash؛ يەسىز قال­؛عان مۇلىكتەرگە مونيتورينگ جۇر­؛گىزىلىپ، ونى ادىلەت ورگاندارىنا ەسەپكە قويمايدى، سوندىقتان باعاسى دا انىقتالمايدى. جەرگە مەملەكەتتىك اكت، تەحنيكالىق ءتولقۇجات دايىندالمايدى، مۇ­؛لىك­؛تەر حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا تىركەلمەيدى، كوممۋنالدىق مەنشىك نىسان­؛دارىنىڭ ءارى قاراي پايدالانىلۋى دا بەلگىسىز قالادى. وسىن­؛­؛داي جۇيە­؛سىزدىكتەن كەيىن ولار­؛دىڭ قۇجاتتارى اۋكسيون، تەندەر وتكىزۋگە دايىندالمايدى. ويتكەنى بۇل &ndash؛ ۇزاق ۋاقىتتى تالاپ ەتەتىن جۇمىس. اۋىلدىق وكرۋگتەر بيۋدجەتىنىڭ تولىسۋىنا ءۇشىنشى كەدەرگى &ndash؛ مامان كادرلاردىڭ تاپشىلىعى، لاۋازىمدى باسشىلار مىندەتتەرىنىڭ دۇرىس بولىنبەۋى بولىپ وتىر. ەكى جىلعا تاياعان ۋاقىت تاجىريبەسى ءتورتىنشى دەڭگەيدەگى بيۋدجەتتىڭ قالىپتاسۋىنا ناق وسى مامان تاپشىلىعىنىڭ باستى كەدەرگى ەكەنىن دە كورسەتىپ بەردى. وتكەن جىلدان بەرى قاراسۋ اۋدانىنداعى اتالعان ءۇش اۋىلدىق وكرۋگتە كادر­؛لار ءجيى اۋىسقان، ءقازىر 2 اكىم، 5 بۋحگالتەر، 2 مامان جەتىسپەيدى. ماماننىڭ ساپاسى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. مىسالى، وسى ءۇش اۋىلدىق وكرۋگتەگى 19 بۋحگال­؛تەر­؛دىڭ ۇشەۋىندە عانا جو­؛عا­؛رى ءبىلىم بار. ال ءقازىر سيفر­؛لاندىرۋعا باي­؛لانىستى بۋحگال­؛تەرلىك جۇمىس كۇردەلى باعدار­؛لامالارمەن جۇمىس ىستەۋدى تالاپ ەتەتىنى بەلگىلى. وب­؛لىس­؛تاعى 45 اۋىلدىق وكرۋگتە ما­؛مانىن كۇتكەن 27 بوس ورىن تۇر.

قاراسۋ اۋدانىنداعى ءۇش اۋىل­؛دىق وكرۋگتەگى قيىندىقتار وبلىستاعى وزگە وكرۋگتەرگە ءتان. ءتورتىنشى دەڭگەيلى بيۋدجەتكە كوشىپ جاتقان كەيبىر اۋىلدىق وكرۋگتەردى ماتەريالدىق جابدىق­؛تاۋدىڭ تومەندىگى دە بەلگە تەبەدى. اۋىلداعى ماماندار جۇمىسى كىدىرىسسىز ءجۇرۋى ءۇشىن اۋىلدىق وكرۋگ اپپاراتىن كومپيۋتەرلەر­؛مەن جانە جىلدامدىعى 512 كبيت/س كەم ەمەس ينتەرنەتپەن قام­؛تاماسىز ەتۋ قاجەت. ءتىپتى، اۋليە­؛كول، قامىستى اۋداندارىنا جانە ارقالىق قالاسىنا قاراي­؛تىن 4 اۋىل ءالى كۇنگە دەيىن ينتەرنەتتىڭ نە ەكەنىن بىلمەيدى. ور­؛كەنيەتتىڭ بۇل جەتىستىگىن جەت­؛كىلىكتى پايدالانباي، اۋىلداردا سيفرلاندىرۋ دا ازىرگە ءسوز جۇزىندە قالادى.

&ndash؛ قانداي قيىندىقتارى بول­؛سىن، اۋىلداردىڭ ءتورتىنشى دەڭ­؛گەيدەگى بيۋدجەتكە كوشۋى دا­؛مۋى­؛مىزدىڭ شىنايى تەتىگى ەكەنىن سەزەمىن. بۇرىن اۋدانعا قاراپ اۋزىمىزدى اشىپ وتىراتىن ەدىك. اۋىلدا قانداي ماسەلە وزەكتى ەكەنىن سول اۋىلدا تۇرىپ جات­؛قان اۋىل­؛داستاردان ار­؛تىق كىم بىلەدى؟ قارجى دا سو­؛عان جۇمسالۋى ءتيىس. مىسالى، كوك­؛تەمدە اۋىلدى قىس بويى ۇيىلگەن قوقىستان تازالاپ الۋ &ndash؛ كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىس. وعان ەداۋىر قارجى كەرەك. ەندى اۋداندىق بيۋدجەتتەن كەلگەن 200-300 مىڭ تەڭگەگە قاراپ كوزىمىز تالىپ وتىرمايدى، وزىمىزدەگى قارجىعا قوقىستى دا شىعارامىز، كو­؛گال­؛داندىرامىز. اۋىلدا اۋىز سۋ جوق. الداعى ۋاقىتتا ءوزى­؛مىز­؛دىڭ بيۋدجەت قور­؛جىنىنداعى قارجىعا اۋىز سۋ اكەلۋدى باستاساق، اۋدا­؛ن وعان كومەگىن بەرمەي وتىرا ال­؛­؛مايدى. قارجىنىڭ وزىمىز­؛دە قا­؛لۋى اۋىلداستاردىڭ بەلسەن­؛دى­؛لىگىن ارتتىرادى، بۇل اۋىلدىڭ دا­؛مۋىنا باستايدى دەپ بىلەمىن، &ndash؛ دەيدى ءجىتىقارا اۋدانىنداعى «؛پري­؛گورودنىي»؛ اۋىلدىق وكرۋ­؛گىنىڭ قىزمەتكەرى ناتاليا زولو­؛تورەۆا.

اۋىلداعىلاردىڭ تىلەگىمەن قاتار، تۇسىنىگى وسىلاي بولسا يگى.

وڭتايلاندىرماي ءىس وڭالمايدى

تورتىنشى دەڭگەيلى بيۋدجەت دەگەندە، اڭگىمە سالىق جي­؛ناۋعا تىرەلەدى. اڭگىمەنىڭ توق­؛ەتەرى وسى. سالىق جينالسا، قارجى بولادى، قارجى بولسا اۋىلداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى اۋىلداعىلار قال-قادەرىنشە وزدەرى شەشەدى. قارا­؛پايىم قا­؛زاقى تۇسىنىككە سالعاندا دا، اۋىل­؛دىق وكرۋگتە ءتۇتىن سانى كوپ بول­؛سا، سالىق تا كوپ جينالادى. الايدا تالاپ ءبىر بولعانىمەن، وبلىستىڭ ءار شالعايىنداعى اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ جاعدايى ءارتۇرلى. شالعايداعى ناۋرىزىم اۋدانىندا بار-جوعى 10 مىڭنان اسا تۇرعىن بار. ىشكى كوشى-قون، ادامداردىڭ قونىس اۋدارۋى توقتاعان جوق. اۋىل­؛دان كوش­؛كەندەر مەن قو­؛نىس اۋدارىپ كەل­؛گەن­؛دەردىڭ ايىرماسى جەر مەن كوكتەي بولىپ تۇر.

&ndash؛ ناۋىرزىم دەسە دەگەندەي، تاياق تاستام جەردە قورىعىمىز بار، ەگىنى كوپ اۋدان­؛دارداي ەمەس، جايىلىمى مول. ءبىراق ادامداردىڭ قالاعا كوشۋى توق­؛تار ەمەس، اۋىل­؛دىق وكرۋگتەردەگى سالىق جيناۋدى بۇل قيىنداتادى، &ndash؛ دەيدى قا­؛رامەڭدى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى سەرىك بايگەلدينوۆ. ال وبلىس ورتا­؛لىعىنا جاقىن اۋىلدىق وكرۋگتەر بيۋدجەتىنىڭ ءال-اۋقاتى جامان بولمايتىن ءتۇرى بار.

&ndash؛ اۋىلدىق وكرۋگتە 1750 ادام تۇرادى، تاعى ءبىر اۋىل جاقىندا ءبىزدىڭ وكرۋگكە قوسىلادى. ءبىزدىڭ وكرۋگ بيۋدجەتىنە سالىق جيناۋدا ەشقانداي قيىندىق، كەدەرگى جوق، تەك جۇمىس ىستەسەڭ بولدى، &ndash؛ دەيدى قوستاناي اۋدانىنداعى الەكساندروۆ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى اباي سەيداحمەتوۆ. ەكى اكىمنىڭ اڭگىمەسىنەن بايقا­؛عانى­؛مىزداي، جەرگىلىكتى بيۋدجەت قور­؛جىنىنىڭ تولۋى ؛ اۋىلدىڭ ۇلكەن-كىشىلىگىنە، تۇرعىندار قاتارىنىڭ قالىڭ-جۇقالىعىنا بايلانىستى. سوندىقتان، اۋىلدىق وكرۋگتەردى ەلدى مەكەندەردى ىرىلەندىرۋ جولىمەن وڭتايلاندىرۋ اكىمشىلىككە كەتەتىن قارجىنى ۇنەمدەۋمەن بىرگە دەربەس جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەنگىزۋدە دە تيىمدىلىگىن كورسە­؛تەتىن بولادى. وبلىستا بار­؛لىعى 239 اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىر­؛لىك بار، سونىڭ ء148-ى اۋىلدىق وكرۋ­؛گتەر، ء91-ى ءوز بەتىنشە تۇرعان اۋىلدار، ونىڭ سىرتىندا 5 كەنت بار. بارلىعىنان 54 اۋىلدىق وكرۋگپەن دەربەس اۋىل­؛دار وڭ­؛تايلاندىرىلادى.دەربەس تۇرعان اۋىلدار، اسىرەسە ارقالىق قالاسى ماڭايىندا، قامىستى، ءجىتىقارا اۋداندارىندا كوپ كەزدەسەدى. ولاردىڭ اراسىندا تۇرعىندارى 500 ادامعا جەتپەيتىن اۋىلدار سانى 38، ال اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ 12-سىندە وسى سۋرەت قايتالانادى. ال­؛تىن­؛سارين اۋدانىنداعى پري­؛وزەرنىي اۋىلدىق وكرۋگىنە قا­؛رايتىن ەكى اۋىلدا 347 ادام، امان­؛گەلدى اۋدانىنداعى قابىرعا اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى ەكى اۋىل­؛دا 264 ادام تۇرادى. سوندا 300 ادام تۇراتىن اۋىلدىق وكرۋگتە قانداي بيۋدجەت بولماق؟ وبلىستا تۇرعىندارى ازايىپ كەتكەن اۋىلدار مەن ءبىر عانا ەلدى مەكەننەن تۇراتىن اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ جالپى سانى 125-كە جەتەدى. ۇزىن­؛كول، سارىكول، قارابالىق، دەنيسوۆ اۋداندارىنداعى ادام­؛دارىنىڭ سانى 50-گە دە جەت­؛پەيتىن 27 اۋىلدىڭ ەرتەڭى تاعى بۇلىڭعىر. بۇل جونىنەن قوستاناي قازاقستاننىڭ سولتۇستىگىندەگى وزگە وڭىر­؛لەرگە قاراعاندا كوش­؛تىڭ الدىن بەرمەي تۇر. مىسا­؛لى، قاراعاندى وبلىسىندا تۇر­؛عىن­؛دارىنىڭ ازدىعىنان اڭتارى­؛لىپ وتىرعان 75، اقمولادا &ndash؛ 58، سول­؛تۇستىك قازاقستاندا 20 اۋىل بار.

تۇرعىندارعا اۋىلدىق وكرۋگ­؛تەردى وڭتايلاندىرۋدىڭ تيىم­؛دىلىگىن ءتۇسىن­؛دىرۋ جۇمىستارى وب­؛­؛لىستىڭ قاراسۋ، ۇزىن­؛كول، بە­؛يىمبەت مايلين، اۋليەكول، مەڭ­؛­؛دىعارا، قامىستى اۋداندارىندا باس­؛تا­؛لىپ تا كەتتى. اۋىل­؛دىق وكرۋگتەر قىس­؛قارعان اۋىل­؛داردا بالاباقشا، مەكتەپ، فاپ، كلۋب سەكىلدى الەۋمەتتىك نىسان­؛­؛داردىڭ بارلىعى دا بۇرىنعىشا جۇ­؛مىس ىستەي بەرەدى. ەگەر اۋىل اراسى قاشىق بولسا، تيىمدىلىگىنە، قاجەتتىلىگىنە قاراي بىرىككەن اۋىل­؛دىق وكرۋگتىڭ ءبىر قىز­؛مەتكەرى اكىمشىلىگى قىس­؛قارعان اۋىلدا قالادى. الايدا كوپتەگەن جەردە ادامدار اۋىلدىق وكرۋگ اپپاراتى كەتسە، وزدەرى ايدالادا، مەملەكەت نازارىنان تىس قالا­؛تىنداي سەزىنەدى، دۇرلىگە باستايدى.

&ndash؛ قارىنسالدى مەن تاستى اۋىل­؛­؛­؛دا­؛­؛­؛­؛رى­؛نىڭ ارالىعى 75 شا­؛قىرىم بو­؛لادى، جول ناشار. جاڭ­؛بىردان كەيىن ەكى اۋىل­؛دىڭ اراسىنا قاتىناۋ مۇمكىن ەمەس. سون­؛دىق­؛تان تۇرعىندار ءبىر وكرۋگكە قوسىل­؛عىسى كەلمەيدى، «؛9 جىل ەلەكتر جارىعىنسىز كۇن كور­؛گەنبىز، ەندى ەلىمىز­؛دىڭ ەكونومي­؛كاسى دامىعاندا ءبىزدىڭ وكرۋگ­؛تى قىسقارتۋى كوڭىلدەن شىق­؛­؛پايدى»؛ دەگەن ءۋاج ايتادى اۋىل تۇرعىندارى، &ndash؛ دەيدى امان­؛گەلدى اۋدانىنداعى قارىن­؛سالدى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى سالتانات ەمبەرگەنوۆا. ونىڭ ءسوزىن وسى اۋدانداعى امانتوعاي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى جۇ­؛ما­؛نياز ءىلياسوۆ تا قولدايدى.

&ndash؛ تورعاي مەن توبىل ءوڭىرىنىڭ ەكونو­؛ميكالىق، گەوگرافيالىق ەرەكشە­؛لىكتە­؛رىن ەسكەرگەن دۇ­؛رىس. تورعاي ءوڭىرى وڭتاي­؛لاندى­؛رۋدىڭ بارلىق ساتىسىنان وتكەن. ءبىزدىڭ اۋداندا 7 اۋىلدىق وكرۋگ جابىلدى. مىسالى، امان­؛توعايعا قوسىلعان ءۇش اۋىل­؛دىق وكرۋگتەگى اۋىلداردىڭ تۇر­؛­؛­؛عىن­؛­؛دارى اقمولا وبلىسىنا ۇدە­؛رە كوشىپ كەتكەن. ەندى ءبىراز امان­؛گەلدىلىك جاستار تۋعان اۋىل­؛­؛دارىنا قايتىپ جات­؛قاندا، تاعى دا وڭتايلاندىرۋ بولسا، ولار­؛دىڭ رۋحى قايتا باسىلىپ قالادى-اۋ، &ndash؛ دەيدى جۇمانياز راحىمبەكۇلى.

وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرلان سپانوۆ وڭىرلەردىڭ ەرەكشەلىگى مەن ۇسى­؛نىستار ەس­؛كەرىلمەي قالماي­؛تىنىن ايتادى. الايدا وبلىستىڭ، جالپى ەلدىڭ قاي ءوڭىرى دە اۋىلداردى وڭتايلاندىرۋدىڭ تۇپكى ماقساتىن ءتۇسىنۋى ءتيىس. ءقازىر بار­؛لىق ادامنىڭ كوزى اشىق، اقپارات كۇن سايىن جەتىپ وتىر، ەشقانداي ءىستىڭ جۇمباعى جوق. اۋىلدى دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان قوماقتى قارجى بولىنەدى، جول دا، الەۋمەتتىك نىساندار دا جوندەلەدى. وڭتاي­؛لاندىرۋدان اۋىلدىڭ جاعدايى وڭالماسا، بۇلىنبەيدى. باسقارۋ اپپاراتىنان ۇنەمدەلگەن قارجى الەۋمەتتىك جاعدايدى تۇزەۋگە جۇمسالاتىنىن ءار اۋىلداس تۇسىن­؛سە قۇبا-قۇپ.

ال مەملەكەت قارجىسى ۇنەم­؛دەلگەندە عانا ونىڭ تيىمدى­؛لىگى ارتادى.

 ؛

قوستاناي

 ؛

سوڭعى جاڭالىقتار

تاۋشىق اۋىلى 80 جىلدىعىن تويلادى

ايماقتار • بۇگىن، 16:35

اباي دۇكەنى – بەلگيادا

رۋحانيات • بۇگىن، 16:32

گەرولد بەلگەرگە كوشە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 15:57

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ريزا يساەۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:50

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربيكە قۇدايبەرگەنوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:45

ەڭ قىسقا اڭگىمە. داۋرەن داريابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نازەركە سانيازوۆا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقىلبەك شاياحمەت

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 15:22

ەڭ قىسقا اڭگىمە. الدابەرگەن كەمپىرباي

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 13:00

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەركەعالي بەيسەنوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:42

ەڭ قىسقا اڭگىمە. كوگەداي شامەرحان

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:39

ەڭ قىسقا اڭگىمە. جاسۇلان سەرىك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:37

ەڭ قىسقا اڭگىمە. اقجول قالشابەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:28

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇربەك نۇرجانۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 12:24

ەلباسى تاكەو كاۆامۋرامەن كەزدەستى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 11:34

ساعىنايدىڭ بەيىتى تابىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:52

اقمولانىڭ استىعىنا سۇرانىس مول

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

كۇلكى كەرۋەنى № 7

رۋحانيات • بۇگىن، 10:20

اتالماي نەگە قالسىن مۇسا اتى؟!

رۋحانيات • بۇگىن، 10:01

جاقسى ءداستۇر جالعاسادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:49

الاشتانۋشى عالىمنىڭ بەلەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:47

يگىلىكتى ەڭبەك يەسى

قوعام • بۇگىن، 08:46

نامازالى وماشۇلى: ەل شەجىرەسى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:42

تاراز شاھارىنداعى تاماشا ءتۇن

ايماقتار • بۇگىن، 08:39

تۇڭعىش ءتىل فورۋمى وتەدى

قوعام • بۇگىن، 08:36

پاتريارحتىڭ ورىندالعان پارىزى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:33

كەدەرگىسىز كەلەشەك

قوعام • بۇگىن، 08:31

جوشى حانعا ەسكەرتكىش ورناتىلادى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:24

قازاقتاردىڭ اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى

قازاقستان • بۇگىن، 08:22

ەۋرونى ساتىپ الۋشىلار كوبەيدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اQR: 14 بانكتى «ساۋىقتىرۋ» كەرەك پە؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:15

ۇقساس جاڭالىقتار