ايماقتار • 15 قىركۇيەك، 2019

ورالدا Digital In West فورۋمى ءوتتى

30 رەتكورسەتىلدى

ورال قالاسىندا ينۆەستيتسيا جانە تسيفرلاندىرۋ تاقىرىبى توڭىرىندە Digital InWest اتتى وڭىرلىك فورۋم ءوتتى. شارا اياسىندا ايماقتىڭ ەكسپورتقا باعىتتالعان تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ جانە فورۋم قاتىسۋشىلارىنىڭ ءىت جوبالارىنىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ، Smart City دامىتۋ، تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جانە ونەركاسىپتى (يندۋستريا 4.0) تسيفرلاندىرۋ بلوكتارى بويىنشا پلەنارلىق سەسسيالار مەن تالقىلاۋلار ءوتتى.

ورال ترانسفورماتور زاۋىتى عيماراتىندا وتكەن كورمەدە 30 شاقتى جەرگىلىكتى كاسىپورىننىڭ ونىمدەرى مەن رەسپۋبليكاداعى 15 ءىت جوبا كەلۋشىلەر نازارىنا ۇسىنىلدى. فورۋمنىڭ پلەنارلىق ءماجىلىسىن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقاليەۆ اشىپ، وڭىردە تسيفرلاندىرۋ اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان جوبالاردى تانىستىردى.

- ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزگى باعدارى شيكىزاتتىق سەكتوردان شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورعا كوشۋ جانە ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ. ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىن جاقسارتۋ، ينۆەستيتسيالار تارتۋ جانە جوعارى تەحنولوگيالىق جوبالاردى ەنگىزۋ ماقساتىندا بەلسەندى جۇمىستار اتقارىلۋدا. سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا 453 ملرد. تەڭگەگە جەتتى. سونىڭ ىشىندە شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورعا قۇيىلعان قارجى 77 ملرد-تان 107 ملرد. تەڭگەگە ءوستى، - دەدى عالي ەسقاليەۆ.

ءوڭىر باسشىسى بيىلعى 8 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نەگىزگى كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرى 36،5%-عا (332،7 ملرد. تەڭگە)، سىرتقى ينۆەستيتسيا كولەمى 74%-عا (250 ملرد. تەڭگە) كوبەيگەنىن حابارلادى. قازىردىڭ وزىندە وبلىستا جالپى كولەمى 170 ملرد تەڭگە شەتەلدىك قارجىنىڭ قاتىسۋىمەن 5 جوبا قولعا الىنعان. بۇل كاسىپورىنداردا جاڭادان 340 جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى. سونىمەن بىرگە «ورال» اكك ينۆەستورعا اقپاراتتىق، ادىستەمەلىك جانە كونسۋلتاتيۆتىك قولداۋ كورسەتۋگە ارنالعان «ينۆەستورلارعا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىن» (يىۇ) قۇردى. ورتالىق ء«بىر تەرەزە» قاعيداتىمەن قىزمەت كورسەتەدى. جالپى «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردە 140-تان استام جوبانىڭ قولعا الىنعان.

- تسيفرلاندىرۋ قولجەتىمدى ءارى ساپالى ينتەرنەتسىز مۇمكىن ەمەس. وسى ماسەلەدە قالا مەن اۋىل اراسىن جاقىنداتۋ ءۇشىن 2020 جىلعا دەيىن وبلىستىڭ بارلىق اۋدانى كەڭجولاقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتىلادى. ينتەرنەت بيىل 60 ەلدىمەكەنگە جەتەدى، - دەدى ءوڭىر باسشىسى.

باتىس قازاقستان وبلىسىندا جاقىندا گەواقپاراتتىق پورتال ىسكە قوسىلماق. بۇل پورتالدا بوس جەر تەلىمدەرى، ونىڭ ماقساتتى قولدانىلۋى، جەر پايدالانۋشىلاردىڭ شەكاراسى بۇزىلۋى سەكىلدى مالىمەتتەر انىق كورىنەتىن بولادى. BITRIX-24 جۇيەسى بويىنشا جاسالعان «بقو-نىڭ جوبالىق كەڭسەسىندە» وڭىردە تاياۋ 5 جىلدا جۇزەگە اسپاق جوبالار جيناقتالىپ، ءار جوبانىڭ بارلىق كەزەڭى تولىق قاداعالاۋدا بولادى.

عالي ناجىمەدەن ۇلى تانىستىرعان تاعى ءبىر جوبا – تۋريستەرگە ارنالعان www.visit-uralsk.kz سايتى بولدى. مۇندا ءوڭىردىڭ كيەلى جەرلەرى مەن تۋريستىك نىساندارى تۋرالى بارلىق مالىمەت، ۆيرتۋالدى تۋرلار ءۇش تىلدە، 3D-مودەلىندە ۇسىنىلعان.

بيىل اق جايىق وڭىرىندە مەكتەپ اسحانالارىندا قولما-قول اقشاسىز قىزمەت كورسەتۋ ەنگىزىلمەك. وسى ارقىلى اتا-انا مەكتەپ اسحاناسىنىڭ ءمازىرىن رەتتەيدى، بالانىڭ اقشالاي شىعىندارىن قاداعالاايدى. مەكتەپتەردە سونداي-اق «ۆيرتۋالدى ءىت-زەرتحانالار» ەنگىزىلىپ جاتىر. مۇنىڭ ارتىقشىلىعى – ءتۇرلى تاجىريبەلەر ۆيرتۋالدى جاسالادى، قىمبات زەرتحانا جابدىقتارىنىڭ قاجەتى جوق ءارى وقۋشى قاۋىپسىزدىگى قامتىلادى.

عالي ەسقاليەۆ قاراشىعاناق كەنىشى ورنالاسقان ءبورلى اۋدانىنىڭ ورتالىعى اقساي قالاسىندا «سمارت سيتي» جوباسىن ەنگىزۋ جوسپارىن حابارلادى. قالا كوشەلەرى قازىردىڭ وزىندە ينتەللەكتۋالدىق جارىقتاندىرۋ جۇيەسىنە كوشە باستادى. بالامالى قۋات كوزدەرى دە قارقىندى قولدانىلۋدا. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا شاڭىراق سانى 50-100-دەن اسپايتىن ەلدى مەكەندەرگە ءداستۇرلى ەلەكتر جەلىسىن تارتىپ، ارتىق شىعىندانۋدىڭ قاجەتى جوق. ونىڭ ورنىن بالامالى قۋات – جەل، كۇن ەنەرگياسى ت.ب. كوزدەر باسۋى ءتيىس.

«باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى الەۋەتى وراسان زور». عالي ەسقاليەۆتىڭ وسى ءسوزىن قازاقستان-گەرمان اگرارلىق-ساياسي ديالوگىنىڭ باسشىسى يورگ دينكەلاكەر دە قايتالادى. «گەرمانيانىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن تسيفرلداندىرۋ تاجىريبەسىن قولدانۋ مۇمكىندىكتەرى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساعان يورگ مىرزا قازاقستاننىڭ الەۋەتى گەرمانيادان دا زور ەكەنىن بىرنەشە مارتە ايتتى. يورگ دينكەلاكەردىڭ ايتۋىنشا، گەرمانيانىڭ ءاربىر ەكىنشى فەرمەرى ءوز شارۋاشلىعىندا تسيفرلىق تەحنولوگيانى ەندىرگەن. GPS دەرەكتەرى تەحنيكانى باسقارۋدا جاپپاي پايدالانىلادى. اۋا-رايىن باقىلايتىن قوندىرعىلار، ولشەۋىش قۇرال-جابدىقتار، اۆتوماتتى قوسىمشالار – شارۋانىڭ سەنىمدى سەرىكتەرى. وسىنىڭ ءبارىن قازاق دالاسىنا اكەلۋ – بۇگىنگى كۇن تالابى.

فورۋمدا ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى راشاد ماممادوۆ ءوز ەلىندەگى تسيفرلاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋى تۋرالى بايانداسا، "كاس كونسالتينگ» فيرماسىنىڭ ديرەكتورى يرينا سۋليمەنكو اگروونەركاسىپ كەشەنىن تسيفرلاندىرۋ تاجىريبەسى جايلى ايتىپ بەردى. نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى «ەلوردانى تۇراقتى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ» ءىت-ساۋلەتشىسى ۆيتالي پۋستوۆويتەنكو ايماقتى باسقارۋداعى BIG DATA قۇرالدارىن قولدانۋ جوباسىنا توقتالدى. لاتۆيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سىرتقى ەكونوميكالىق وكىلدىگىنىڭ جەتەكشىسى، لاتۆيا رەسپۋبليكاسى ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ كەڭەسشىسى ۆلاديمير سامويلەنكو مەن يزرايلدىك «CEO Isratech» كومپانياسىنىڭ وكىلى اناتولي كولومينسكيدىڭ سوزدەرى دە ىقىلاسپەن تىڭدالدى.

بۇدان كەيىن فورۋمعا قاتىسۋشىلار بىرنەشە سەكتسياعا ءبولىنىپ، ءتۇرلى باعىتتاعى جۇمىستاردى تەرەڭىرەك تالقىلادى. «Smart City دامىتۋ» سەكتسياسىنا بقو اقپاراتتاندىرۋ، مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر جانە ارحيۆتەر باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساكەن نۇرتازاەۆ جەتەكشىلىك ەتتى. قاۋىپسىزدىك سالاسىندا سەرگەك فوتو-بەينە فيكساتسيا كەشەندەرىن قولدانۋ، قالا شارۋاشىلىعىندا زاتتار ينتەرنەتىن قولدانۋ، گەوتالداۋ جانە BIG DATA، جاساندى ينتەللەكت ارقىلى ينسۋلتتەردى دياگنوستيكا جاساۋ، ەلەكتروندىق كوممەرتسيا ارقىلى بيزنەستى جۇرگىزۋ نىسانى جايلى تاجىريبەلەر ورتاعا سالىنعان ءماجىلىس بار تاراپقا دا پايدالى بولعانى انىق. بۇدان وزگە «اگروونەركاسىپتىك كەشەندى تسيفرلاندىرۋ»، «يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى دامىتۋ» جانە «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جانە ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋ (يندۋستريا 4.0)» سەكتسيالارىنىڭ جۇمىسى دا وتە قىزىقتى، ناتيجەلى ءوتتى. ە-كسك ەنگىزۋ تاجىريبەسى، اقىلدى جارىقتاندىرۋ، كولىكتىك كارتالار، LoRAWAN تەحنولوگياسىنىڭ بازاسىنداعى ەنەرگورەسۋرستاردى ەسەپتەۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەسى، ەسەپتەۋ قۇرالدارىنان كورسەتكىشتەردى قاشىقتان جيناۋعا ارنالعان «Teplosbor» وتاندىق باعدارلامالىق كەشەن، ەكوجۇيە ستارتابىن دامىتۋ، جەرگىلىكتى ءىت قاۋىمداستىقتى دامىتۋ جانە بقو ەكوجۇيەسىنىڭ ستارتابى، يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى قۇرۋداعى ءازىربايجاننىڭ تاجىريبەسى، اگروونەركاسىپتىك كەشەندى تسيفرلاندىرۋ تاجىريبەسى، رەسەيدەگى ەكسپورتقا قولداۋ كورسەتۋ شارالارى تۋرالى، مال جەمدەۋ الاڭدارىنداعى پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى شق تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ، دجون ءديردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ينتەللەكتۋالدىق شەشىمدەرى، سيىرلار مەن جىلقىلاردى ەسەپكە الۋدى اۆتوماتتاندىرۋ سەكىلدى سان-سالالى تاقىرىپتاعى باياندامالاردىڭ جەرگىلىكتى قاتىسۋشىلارعا دا، ءتۇرلى ەلدەن كەلگەن سپيكەرلەردىڭ وزدەرىنە دە ءتيىمدى بولعانى ءسوزسىز. سەكتسيالىق وتىرىستار اراسىندا «بيزنەس-ينكۋباتوردى قۇرۋ جولدارى»، «ينۆەستور ستارتاپتاردان نە كۇتەدى؟ جوبانى ينۆەستور كوزىمەن ۇسىنۋ: كيوساكيدىڭ 10 تارماعى» تاقىرىبىندا شەبەرلىك ساباقتارى دا ۇيىمداستىرىلدى.

ۇيىمداستىرىلۋى جوعارى دەڭگەيدە وتكەن فورۋمدا قوعامدى، مەملەكەت پەن بيزنەستى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى قۇرۋ جانە دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. فورۋمعا قاتىسۋشىلار قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا نەگىز بولماق.

- پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي، ەكونوميكانى جاپپاي تسيفرلاندىرۋ مۇلدە جاڭا سالانىڭ پايدا بولۋىنا الىپ كەلەدى. ءبىز دە ۋاقىت تالابىنا ساي بولۋىمىز قاجەت. الەمدە ورىن الىپ جاتقان پايدالى جاڭا وزگەرىستەردەن قالماۋ ءۇشىن بارلىعىمىز جۇمىس تاسىلدەرىمىزدى، باسقارۋ قۇرالدارىمىزدى جاڭعىرتىپ، وڭ وزگەرىستەرگە جول بەرۋىمىز كەرەك. «Digital Aqjaiyq» اياسىندا ەنگىزىلەتىن جاڭا تەحنولوگيالار مەن شەشىمدەر – ءوڭىرىمىزدىڭ بارلىق سالاسىنا ەداۋىر سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز، - دەگەن ەدى فورۋمدا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقاليەۆ. فورۋم اياسىندا بىرنەشە ناقتى ينۆەستيتسيالىق جوبالار ايقىندالىپ، مەكەمە-كاسىپورىندار اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرقاتار مەموراندۋمعا قول قويىلدى.

سۋرەتتى تۇسىرگەن مەيىربەك تاجقۇرانوۆ

باتىس قازاقستان

سوڭعى جاڭالىقتار

قايتا ورالعان قۇمارشىق

ايماقتار • كەشە

حازىرەتتەر قازىناسى

رۋحانيات • كەشە

زاڭ كەرەك!

ەكولوگيا • كەشە

يت جۇگىرتىپ، قۇس سالدى

ايماقتار • كەشە

سەنىم ءھام سەرپىن

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار