قازاقستان • 14 قىركۇيەك، 2019

ءادىل احمەتوۆتىڭ «عاسىر عيبراتى» كىتابى وقىرمانعا جول تارتتى

411 رەتكورسەتىلدى

ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، ساياساتكەر-قالامگەر، تانىمال تۇركولوگ ءادىل احمەتوۆتىڭ «فوليانت» باسپاسىنان جارىق كورگەن «عاسىر عيبراتى» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. وقىرمانعا تارتۋ ەتىپ وتىرعان بۇل تۋىندى قايراتكەر عالىمنىڭ تانىمدىق ءارى عىلىمي-پۋبليتسيستيكالىق مونوگرافياسىنىڭ تولىقتىرىلعان ەكىنشى باسىلىمى.

مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى – مىرزاتاي جولداسبەكوۆ، سەيىت قاسقاباسوۆ، نامازالى وماشەۆ، ديحان قامزابەك ۇلى، دانا نۇرجىگىت، داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى، دارحان جازىقباەۆ، جولتاي الماشەۆ، ناتاليا كالاشنيكوۆا سىندى بىرقاتار عالىم مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىسقان كەلەلى باسقوسۋدا ەل تانىعان ارداقتى ازاماتتىڭ عىلىمعا قوسقان سالماقتى ۇلەسى مەن پاراسات بيىگى تۋرالى جىلى ەستەلىكتەر مەن لەبىزدەر ايتىلدى.

ءبىر-ءبىرىن قالتقىسىز قادىرلەيتىن ابزال دوستىڭ ءبىرى قۋانىش سۇلتانوۆ مەملەكەتشىل تۇلعانىڭ ديپلوماتيا سالاسىنداعى ناتيجەلى جۇمىسىن ايرىقشا اتاپ، ىقپالدى ەلدەر اراسىندا ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرۋداعى ەرەسەن ەڭبەگىن ەسكە الدى. ال «ەگەمەن قازاقستان» باسىلىمىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى ساليقالى ساراپتامالاردىڭ وقىرمانعا ىرگەلى باسىلىم ارقىلى جەتۋىنىڭ ءوزى بيىك مارتەبە ەكەنىن ءارى قازاق عىلىمىنا قوسىلعان قوماقتى قازىنا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.  بۇل رەتتە عالىممەن رۋحاني ۇندەس، جاناشىر تىلەكتەس جاننىڭ ءبىرى، اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆ تاريحي تامىرلاستىقتى نەگىزدەۋگە تالپىنۋ – ءادىل قۇرمانجان ۇلىنىڭ ەڭبەكتەرىندەگى باستى باعىت ەكەنىن ايتادى.

جاڭا جيناققا اۆتوردىڭ 2018 جىلدان بەرى قاراي «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان بۇگىنگى الەمنىڭ گەوساياسي كەلبەتىنە، ەلىمىزدىڭ الەمدىك گەوساياساتتاعى ورنى مەن بەدەلىنە، جاھاندىق انتروپوگەنەز اقتاڭداقتارىنا جانە مۇسىلمان الەمىنە قاتىستى عىلىمي-ساراپتامالىق ماقالالارى مەن وچەركتەرى توپتاستىرىلعان.

عىلىمي باعىتتاعى ىزدەنىس شەڭبەرىن كەڭەيتە تۇسكەن كەزەكتى ەڭبەگى تۋراسىندا «كىتاپتىڭ مۇقابا بەتىندە جەر عالامشارىنىڭ سۋرەتى بەدەرلەنگەن. بۇل جاھاندىق دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. گەوساياساتتىڭ قازىرگى تۇسىنىگىندە ءدال وسى ءسوز كوپ قولدانىلادى. وسىلايشا، كىتاپتىڭ اتى دا، زاتى دا سويلەپ تۇرسىن دەگەن ماقساتپەن «عاسىر عيبراتى» دەپ اتادىق. ادامي كەمەلدىككە جەتەلەيتىن الەمدەگى ەڭ ۇزدىك 50 شىعارمانىڭ قۇندىلىعىن توبىقتاي ەتىپ تۇيىندەگەن عالىم توم باتلەر-بوۋدوننىڭ ەڭبەگىن وقىپ شىعىپ، ويعا قالدىم. وسىنداعى 50 تومعا جۇك بولعان پاراسات قۇندىلىقتارىن ءوزىمىزدىڭ ءتول وركەنيەتىمىزدەن ىزدەپ كوردىك. سويتسەك، بۇل دۇنيەلەر اقىل-ويدىڭ كەنى، دانىشپان ابايدىڭ ءۇش ولەڭىندە تۇر ەكەن. جاستارعا تاعىلىم بولسىن، تاربيە بولسىن دەگەن ماقساتپەن بۇل ەڭبەكتى كوپتىڭ نازارىنا ۇسىندىق» دەيدى اۆتور ءادىل قۇرمانجان ۇلى.

كىتاپتاعى اۆتوردىڭ تىڭ كوزقاراستارى وقىرماندى جاڭا الەمدىك دۇنيەتانىمعا جەتەلەيدى. باياندالۋى تۇرعىسىنان وزىنە ءتان مانەرىمەن ەرەكشەلەنەتىن جيناقتا عىلىمي بولجامدار مەن ءتۇيىندى پىكىرلەر توعىسىپ جاتىر. جازۋشى قالام تارتقان الەمدىك نارىق تابانىنا تۇسكەن كىرشىكسىز مورال مەن ەتيكالىق قۇندىلىقتار جانايقايى، ىزگىلىك يىرىمدەرى، بيلىك بەلەسىندەگى بەتبۇرىستار مەن جاھاندانعان زامان سيپاتى ۇدايى ۇلتتىق مۇددەمەن ۇشتاسىپ جاتادى.

«عاسىر عيبراتى» كىتابىنىڭ العىسوزىندە قالامگەر، عالىم باۋىرجان ومار ۇلى: «...قازاق حالقىنىڭ ۇلت رەتىندە ىلگەرىلەۋىنە اركىم ءار ءتۇرلى جولمەن ۇلەس قوسادى. بۇل تۇرعىدان ءادىل قۇرمانجان ۇلىنىڭ اتقاراتىن ءرولى وزگەلەرگە ۇقسامايدى. ول ءۇش تىلدەگى قۇندىلىقتاردى مەيىلىنشە يگەرىپ، سونىڭ ءبارىن ۇلتىنىڭ مۇددەسىنە باعىندىرا بىلەدى. الەمنىڭ وزىق مەملەكەتتەرىندەگى ۇتىمدى ۇردىستەردى قازاق جۇرتىنا ۇلگى ەتىپ ۇسىنادى» دەپ پاراساتتى پروفەسسوردىڭ كەزەكتى ەڭبەگىنىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالىپ، دۇنيەتانىمدىق كەڭىستىگىنە ايرىقشا نازار اۋدارادى.

لينگۆيست-عالىم ءادىل احمەتوۆ ءتۇبى ءبىر تۇركى حالىقتارىنىڭ ۇلى وركەنيەتىنەن سىر شەرتەتىن قۇندىلىعى مول زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىن باسپاعا ازىرلەپ جاتقانىن جەتكىزدى. «كوركەم جانە عىلىمي ادەبيەت باسۋ ىسىنە قوماقتى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن «فوليانت» باسپاسىنا جەكە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. امانشىلىق بولسا، «كولۋمب داۋىرىنەن بۇرىنعى امەريكالىقتاردىڭ التايلىق تەگى»، «تۇركى الەمىنىڭ ىرىم-تيىمدارى»، «ۆيكينگتەردىڭ ىزىمەن» اتتى اياقتالىپ قالعان جۇمىستارىمدى تياناقتاپ، وزدەرىڭە الىپ بارامىن» دەگەن عالىمعا ەل ءومىرىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىنە قاتىستى تارتىمدى دۇنيەلەرىڭىزبەن وقىرماندى قۋانتا بەرىڭىز دەيمىز.

 

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن جانبولات كەنجەعۇل

 

 

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تارالىم ءھام قارالىم

100 • بۇگىن، 06:55

تارحان تەكتى رەداكتور

100 • بۇگىن، 06:40

ءجۇز جىل

100 • بۇگىن، 06:27

ۇشقىر ويلار ۇشقىندارى

100 • بۇگىن، 06:11

ۇلكەن جولدىڭ ۇزىكتەرى

100 • بۇگىن، 05:58

ينۆەستيتسيا – دامۋ داڭعىلى

ايماقتار • بۇگىن، 05:49

ارىماس ابىروي

رۋحانيات • كەشە

كونەدەن كەلگەن كونەك

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار