قازىرگى تاڭدا جاھاندا كەڭ ءورىس جايعان ءىرى ءىت-كومپانيالاردىڭ دەنى اقش-قا تيەسىلى. سوندىقتان جالعاندى جالپاعىنان باسقان بۇل ەلگە الەم ەلدەرىنىڭ تسيفرلى سالىققا بىرتىندەپ بەت بۇرا باستاۋى جاعا قويمايدى. جاقىندا فرانتسيانىڭ بيارريتس قالاسىندا وتكەن G7 سامميتىندە اقش تاراپىنىڭ قىرىن قاباق تانىتۋىنىڭ ءبىر ۇشى وسى ماسەلەگە تىرەلەدى. ويتكەنى سول ۇلكەن جەتىلىكتىڭ جيىنىنىڭ الدىندا فرانتسۋزدار امەريكالىقتاردىڭ ايتۋلى Google, Amazon, Facebook, جانە Apple كومپانيالارىنا (GAFA) سالىق سالاتىنىن مالىمدەگەن. بۇل باستاما باسقالاردىڭ دا «باس كوتەرۋىنە» تۇرتكى بولدى. فرانتسيامەن بىرگە G7-ءنىڭ قالعان ەلدەرىنىڭ دە قارجى مينيسترلەرى جانە ۇلتتىق ورتالىق بانكتەردىڭ باسشىلارى ينتەرنەت الپاۋىتتارىنىڭ باسقا مەملەكەتتەردە كەڭسەلەرى بولماسا دا, تابىس كىرگىزىپ وتىرعان ەلدەرگە سالىق تولەۋى ءتيىس دەگەن شەشىم قابىلدادى.
بيىل 11 شىلدەدە فرانيانىڭ پارلامەنتى تسيفرلى قىزمەتتەردى ۇسىناتىن ءىرى كومپانيالارعا سالىق سالۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن تۇپكىلىكتى قابىلدادى. بۇل سالىق 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ينتەرنەت الپاۋىتتارىنىڭ تاپقان پايداسىنا ىقپال ەتەدى جانە فرانتسيانىڭ جالپى اينالىمىنىڭ 3%-ىن قۇرايدى.
بۇل شەتىن جاعداي شالت قيمىلدايتىن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ شامىنا تيمەي قويمادى. ول فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانيۋەل ماكروننىڭ اتالعان شەشىمىن ساندىراق دەپ سانايتىنىن, اق ءۇيدىڭ بۇعان ءتيىستى ءىس-ارەكەتپەن جاۋاپ بەرەتىنىن ايتىپ سەس كورسەتتى. «فرانتسيا ءبىزدىڭ تاماشا تەحنولوگيالىق كومپانيالارعا قاتىستى تسيفرلى سالىق ەنگىزدى. ەگەر ولارعا بىرەۋ سالىق سالاتىن بولسا, وندا بۇل تەك ولاردىڭ تۋعان ەلى اقش بولۋى كەرەك. ءبىز جاقىندا ماكروننىڭ اقىماقتىعىنا قارسى ماڭىزدى جاۋابىمىزدى جاريالايمىز. مەن قاشاندا امەريكالىق شاراپتار فرانتسۋزدىڭ شاراپتارىنان كۇشتى دەپ ايتىپ كەلەمىن» دەپ د.ترامپ ءوزىنىڭ Twitter-دەگى پاراقشاسىندا مالىمدەدى. ياعني, اقش فرانتسيانىڭ شاراپتارىنا جانە تاعى باسقا تاۋارلارىنا سالىقتى كۇشەيتۋگە نيەت تانىتىپ وتىر.
ال رەسەي شەتەلدىك ينتەرنەت كومپانيالارعا سالىق سالۋدى 2017 جىلدان باستاپ قولعا الدى. زاڭعا سايكەس, رەسەي اۋماعىندا ينتەرنەت ارقىلى ەلەكتروندى كونتەنت ساتاتىن كومپانيالار 18% قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەيدى. مىسالى, 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا Google سالىعىنان رەسەيگە 12 ملرد رۋبل تۇسكەن. بىلتىر بارلىق ءىت-كومپانيالاردان تۇسكەن سالىق ءدال وسىنداي كولەمدى قۇراپتى. ولاردىڭ ىشىندە Google, Apple, Facebook, Booking.com جانە باسقالارى بار.
ينتەرنەت ارقىلى شەكاراسىز قىزمەت كورسەتىپ جۇرگەن مۇنداي كومپانيالارعا سالىنعان سالىق تاعى بىرقاتار مەملەكەتتە ارەكەت ەتەدى. ەندى بۇل قاتارعا ءبىزدىڭ قۇدايى كورشىمىز وزبەكستان دا قوسىلۋعا تالاپتانىپ جاتىر. باۋىرلاس ەلدىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى تالقىلاۋ پورتالىندا جاريالانعان سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىندا جەكە تۇلعالارعا جارناما ورنالاستىرۋ, ىزدەۋ جۇيەلەرىنە رۇقسات بەرۋ, ستاتيستيكا جۇرگىزۋ, بۇلتتى سەرۆيستەر, ونلاين-ساۋدا الاڭدارى, ستريمينگتىك سەرۆيستەر بويىنشا قىزمەتتەر كورسەتەتىن كومپانيالارعا سالىق قاراستىرىلعان. وزبەكستاندا وسىنداي قىزمەت تۇرلەرىن Google, ياندەكس, Alibaba, Netflix سياقتى كومپانيالار ۇسىنادى. اتالعان زاڭ جوباسى بويىنشا 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ءىت-كومپانيالارعا سالىق تولەۋ مىندەتتەلمەك. سالىقتىڭ مولشەرى 20%-دى قۇرايدى.
سونىمەن قاتار مۇنداي سالىقتى ەنگىزۋگە قىرعىزستان, تاجىكستان جانە ءبىزدىڭ قازاقستان نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىردى. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ Forbes.kz پورتالىنا بەرگەن سۇحباتىندا «بۇكىل الەم «Google سالىعى» دەپ اتالاتىن ۇردىسكە كوشىپ جاتىر. بۇدان ءبىز دە قالىس قالماۋىمىز كەرەك. ءبىز ەلەكتروندى تۇردە قىزمەت كورسەتەتىن شەتەلدىك ۇيىمدارعا ققس بەلگىلەگىمىز كەلەدى. اڭگىمە بۇل جەردە Google, Alibaba جانە تاعى باسقا حالىقارالىق كومپانيالار تۋرالى بولىپ وتىر. ولار وزدەرىن ءتارتىپتى سالىق تولەۋشىلەر رەتىندە كورسەتەدى. بىراق شەتەلدە بولعاندىقتان, بىزگە اقى تولەيتىندەي تەتىكتەر جوق. سوندىقتان ولاردىڭ بىزگە ەسەپكە تۇرىپ, سالىق تولەۋى ءۇشىن جاعداي جاسايمىز» دەپ ايتتى. وسى جانە وزگە دە سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر جاقىندا پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلماق.
